|
De geschiedenis van Schotland zelf beleven in een korte reis naar Schotland en zijn geweldige geschiedenis? Historizon organiseert geregeld zeer unieke Schotse ALL-INCLUSIVE reizen naar o.m. Iona, Stirling Castle, Glencoe Memorial, St. Giles Cathedral e.v.a., met als reisleider Aad Engelfriet, webmaster van dit verhaal over Schotland en de geschiedenis van Schotland. Eerstvolgende ALL-INCLUSIVE reis naar Iona, Stirling Castle, Glencoe Memorial, St. Giles Cathedral e.v.a.:
tel. 0182 636020 |
|---|
Dit Geschiedenis van Schotland epos is het populairste verhaal op deze Rotterdam site. Het samenstellen van dit epos over de Geschiedenis van Schotland heeft ca 2 maanden gekost en nog minimaal 1x per maand wordt er iets uit de Geschiedenis van Schotland toegevoegd, dus steeds worden er nieuwe feitjes en leuke anekdotes gevonden m.b.t. tot de Geschiedenis van Schotland met, op het eind van dit verhaal, de relatie tot Rotterdam.
Natuurlijk kunnen we niet alles vertellen over de Geschiedenis van Schotland, want er wordt al genoeg uit dit verhaal gekopieerd naar andere sites die het ook hebben over de Geschiedenis van Schotland. Ook worden op basis van dit verhaal over de Geschiedenis van Schotland veel werkstukken gemaakt over de Geschiedenis van Schotland en heel soms krijgen we daarvan bericht....
Via deze link kun je op de bovenste stadsplattegrond van Rotterdam op een aantal plaatsen iets ontdekken wat te maken heeft met Schotland.
Nu wil het toeval dat Schotland een van Aad's favoriete vakantielanden is, een prachtige natuur, wij hebben nooit last van regen, een heerlijke temperatuur om iets te doen en een fascinerende, maar tegelijk tragische geschiedenis. Op Aad's eigen site is hij er nooit aan toe gekomen om iets uit de losse pols over de Geschiedenis van Schotland te vertellen, dus is die stadsplattegrond van Rotterdam een mooi excuus.
Over een ding zullen we het echter maar heel kort hebben: vrijwel onbekend is dat vanuit het kleine Schotse eiland Iona ( ligt in het westen van Schotland in de Hebriden eilandengroep ) heel West-Europa gekerstend werd. Iona is het eerste Schotse eiland wat vanuit Ierland bij goed zicht te zien is en vanuit Ierland kwamen monniken en nonnen als Willibrord, Bonifacitius, Columba, Brigida etc naar Iona en dan verder West-Europa in.
Onder deze monniken leefde het ideaal van de peregrinatio, d.i. de leer van het rondtrekken in den vreemde.
Een van de eerste missionarissen was Wilfrid, we komen Wilfrid vooral tegen in Friesland, zo rond 679. Ook Wihtbert was rond 680 in Friesland werkzaam. Wilfrid had succes, Wihtbert niet..... Ook naar o.m. Friesland trekken Willibrord (690), Bonifacitius (716) en Willehad (770)
Meer over Iona kun je lezen in dit verhaal
Patrick (390 - 460) is een apart verhaal: Patrick, afkomstig van de Engelse westkust, werd gevangen genomen door Ierse Zeerovers. Zes jaar verbleef St. Patrick, zo zullen we hem maar vast noemen, als slaaf in Ierland. Twintig jaar na zijn vrijlating keerde St. Patrick, waarschijnlijk via Iona, als Bisschop terug naar Ierland, waar St. Patrick heel wat Ieren bekeerde. Nog steeds is St. Patrick de beschermheilige van Ierland.
St. Martin's Cross
Iona was tot ver in de 16e eeuw daarom een heilig eiland waar tot die tijd meer dan 60 Schotse, Ierse en Noorse Koningen werden begraven. Tot op de huidige dag kun je in Schotland de begrafenisroute volgen die toen werd afgelegd, bijvoorbeeld vanuit de oude Schotse hoofdstad Scone.
De naam Scone leeft voort in de bekende Scones die je nog steeds in ieder Brits restaurant kunt bestellen, samen met thee heet het dan Cream Tea.
Een aantal jaren geleden hebben de Engelsen de steen 'Scone' teruggeven aan de Schotten (hij ligt nu in the Castle of Edinburgh) waarop alle Schotse Koningen werden gekroond. De Engelse koning Edward I had hem opgeborgen onder zijn troon in de Westminster Abbey in Londen......
thumb
vanaf 30 november 1996 verenigd met de Stone of Destiny
de Stone of Destiny was na precies 700 jaar weer terug in Schotland
op 30 november wordt trouwens in Schotland St. Andrews Day gevierd,
op 30 november dus gratis toegang tot o.m. Edinburgh Castle
De Stone of Destiny werd, aldus de overlevering, in 500 door Fergus Mor Mac naar Schotland gebracht. Kenneth MacAlpin bracht de Stone of Destiny over naar Scone voor zijn kroning tot Koning van Schotland in 843. Totdat in 1296 de Stone of Destiny door de Engelse Koning Edward I naar de Westminster Abbey werd gebracht, werden alle Schotse Koningen op deze Stone of Destiny gekroond. Pas in 1996 kregen de Schotten van de Engelsen hun Stone of Destiny terug. 1996 was ook het jaar waarin de Schotten weer een vorm van zelfbestuur kregen.....
We gaan verder met een kopie van Aad's eigen site :
Twee bekende Schotse melodieen zijn natuurlijk (helaas zijn het Midi geluidsfiles):
(5K .MID file)
Het onofficiele Schotse volkslied, iedere Schotse gathering begint en eindigt hiermee. De absolute top is natuurlijk de jaarlijkse tattoo in Edinburgh, als ze dan met deze muziek weglopen............ ook op de jaarlijkse Trouping The Colour, in Juni in Londen, klinkt dit lied.....
Ergens onderaan ons verhaal de bladmuziek en de tekst van Scotland The Brave...
(5K .MID file)
Het lied over Flora MacDonald, de vrouw die Bonnie Prince Charlie hielp vluchten naar het eiland Skye. Toen Flora MacDonald, na haar emigratie naar North Carolina, terugkwam naar Schotland en kort erna overleed, kwam heel Schotland op Flora MacDonald's begrafenis en toen werd voor het eerst deze melodie gespeeld. Meer over Flora MacDonald verderop in dit verhaal.
thumb
volgens de overlevering waren ze verliefd, vandaar de Skye Boat Song
- In het Gaelic betekent Clan kinderen, de vader van de Clan werd de Chief(tain) genoemd. Hij was een echte feodale Vader, Zijn Wil was altijd Wet, had hij ruzie, dan had zijn hele Clan ruzie, maar zijn vee was ook het vee van zijn kinderen. Het Clan systeem kun je een beetje vergelijken met de gezagsverhoudingen binnen een Indiaanse stam.
Verderop in ons verhaal meer details over het Clan systeem - Schotland bestond eigenlijk uit drie delen : de Highlands in het (Noord) Westen, de Lowlands ten Zuiden van Glasgow en Edinburgh en de Royal Burghs. De middeleeuwse Schotse koningen hadden geen vaste standplaats, maar trokken van Burgh naar Burgh.
- De Highlands hoorden qua Leenheer oorspronkelijk bij de Noormannen in het huidige Denemarken en Noorwegen. De Chieftains waren zeer zelfstandige Leenmannen van de Noorse Kroon, de machtigste Leenmannen noemden zich zelfs Lords of the Isles. Pas na diverse huwelijken tussen het Schotse en Noorse koningshuis werden de Highlanders geacht de Schotse Koning als hun Leenheer te beschouwen.
De Shetland en Orkney eilanden ten Noorden van Schotland werden als bruidsschat overgedaan aan de Schotse Koning James III bij zijn huwelijk met de Noorse Margaret.
De huidige kroonprins van Groot-Brittannië heeft niet alleen de titel Prins of Wales, maar ook nog steeds de titel Lord of the Isles - In 1494 bezocht een zwaar bewapende James IV , die zich eerst het Gaelic had aangeleerd, zijn nieuwe leenmannen, w.o. de Lords of the Isles. Het lukte hem om een aantal zonen van sommige Chieftains mee te krijgen voor een opleiding in de welvarende Lowlands.
Een meereizende adviseur van James IV schreef in zijn verslag :They spend all their time in wars, and when there is no war they fight one another
Pas onder James VI & I, dus in de 17e eeuw, erkenden de Chieftains de Schotse Koning als hun Koning, tot die tijd sloten zij zelfstandig verdragen met bijvoorbeeld de Engelse Koning, waardoor sommige Chieftains grote estates cadeau kregen in Engeland...... Sommigen Chieftains waren daardoor soms loyaler aan Londen dan aan Edinburgh, inklusief zijn hele Clan.
Direct na 1746 kwam er een definitief einde aan het feodale Highland, w.o. het recht op het dragen van wapens. - Een meer heet in het Schots een Loch
- Een vallei heet in het Schots een Glen
- Een berg heet in het Schots een Ben
- De top van de berg heet in het Schots de Pap
- Alle bergen boven 3000 feet (914m) worden een Munro genoemd, naar Sir Hugh Munro, die in 1891 begon met z'n lijstje bergen hoger dan 3000 feet, er zijn nu al bijna 300 Munro's.....
Een berg tussen de 2500 feet (762m) en de 3000 feet wordt Corbett genoemd, er zijn nu al meer dan 200 Corbett's.....
Bergen tussen de 2000 en 2500 feet worden Grahams genoemd, ook van de Grahams zijn er ruim 200.....
- Een kerk wordt een kirk genoemd
- Iemand wordt Bonnie genoemd, niet alleen als hij er knap uitziet, maar ook beschikt over overredingskracht en charisma en dus zullen we een aantal Bonnie's leren kennen.....
-
Voor we verder gaan een aantal Schotse wetenswaardigheden toegelicht :
Maar eerst nog wat meer over de organisatie van een Schotse clan, een onlosmakelijk onderdeel van de geschiedenis van Schotland. Zonder deze achtergrond te kennen is je kennis over de geschiedenis van Schotland een beetje incompleet...
-
Om te beginnen: in Schotland werd geleefd volgens een oud Keltisch recht, The Law of Gavel. De grond waar op men leefde, behoorde toe aan de clan en het hoofd van de clan mocht er wel over beschikken en in stukken verdelen onder de leden van de clan. Iedereen had dus alleen recht op gebruik van de grond, en had dus niets in eigendom. Alles wat men had, was dus gemeenschappelijk.
Elke clan stond onder een chief en was verdeeld in een willekeurig aantal takken van de hoofdstam, die onder chieftains stonden.
Elke chieftain behoorde gewoonlijk tot een jongere tak van het geslacht van de chief. In dit clanverband werden de onderlinge verhoudingen allereerst bepaald door een ongeschreven erecode, waaraan ieder, die zich respecteerde, zich hield.
Deze erecode hield allereerst in, dat men de hoogste verering koesterde voor de chief en hem blindelings gehoorzaamde, zelfs al zou men daardoor in conflict komen met de koning, met de wetten van het land, ja zelfs met de Wet van God.
In de tweede plaats hield deze erecode in: gehechtheid aan de leden van de eigen tak alsof zij tot het eigen gezin behoorden; en in de derde plaats: een sterk gevoel van verbondenheid met de overige clangenoten.
Iemand die in moeilijkheden raakte met leden van een andere clan, kon onvoorwaardelijk op de hulp van zijn eigen clan rekenen, onverschillig of hij het recht aan zijn zijde had of niet.
Ook voelden alle Hooglanders zich nauw aan elkander verbonden tegenover de bevolking van de Laaglanden, die zij als minder dapper beschouwden en voor wie zij dan ook een zekere minachting koesterden. Zij achtten zich gerechtigd de Laaglanders te plunderen wanneer zich maar een gelegenheid voordeed. Deze mening berustte op de overlevering dat in vroeger tijden de Laaglanden tot de bezittingen van de voorouders zouden hebben behoord. Nu was dit laatste inderdaad, althans gedeeltelijk, het geval, maar het werd aangegrepen als voorwendsel om uit de vruchtbare laaglanden van tijd tot tijd te roven wat de minder productieve hooglanden niet opleverden.
De chief werd gekozen (tanistry!), maar in feite was erfopvolging regel, al bleef men hieraan de vorm van keuze geven. Slechts in enkele, zeldzame gevallen werd een ander gekozen dan de eerste in aanmerking komende erfgenaam.
De macht van de chief was groot, want binnen het gebied van zijn clan - dat tevens het gebied van zijn jurisdictie was, bijna onafhankelijk van de kroon - kon hij nagenoeg zonder uitzondering, ten alle tijde volkomen verzekerd zijn van de meest loyale steun van zijn clan. Hij besliste in alle belangrijke geschillen over zijn clangenoten, waarbij de rechtspraak over delicten, althans over lichtere delicten, werd overgelaten aan de speciale rechter van de clan, de 'brieve', over wie hierna een korte toelichting volgt.
De chief hief belastingen, wanneer hij middelen nodig had. In de eerste plaats werden deze geheven om het hem mogelijk te maken een staat te voeren overeenkomstig zijn hoge positie. De verering voor de chief was zo groot, dat er voor zijn clangenoten meer aan gelegen was dat hun chief in niets bij naburige chiefs ten achter zou staan dan dat hun eigen bezit verminderde. Voorts mocht hij belastingen heffen bij bijzondere gebeurtenissen, zoals bij het huwelijk van een van zijn kinderen of bij de bouw van een woning voor een van hen.
De macht van de chief was niet gegrond op de hoedanigheid van grootgrondbezitter, aan wie men leenhulde of pacht of rente schuldig is, maar uitsluitend op zijn afstamming, in de mannelijke lijn, van de aloude patriarchen. In die tijden was dan ook de genealogie een zaak van zeer grote betekenis, zowel voor de naaste bloedverwanten van de chief als voor hen die in een meer verwijderde graad van verwantschap tot hem stonden. Allen ontleenden hun rechten aan de gemeenschappelijke stamvader, die als de eerste chief van de clan was opgetreden. Hun relatie tot hem, en door hem weer tot elkaar, bepaalde hun positie bij de mogelijke opvolging en tevens hun plaats bij de toewijzing van grondgebied.
In een dergelijke samenleving vervulde de stamboom uiteraard een gewichtige rol. Deze werd bijgehouden door een kroniekschrijver, 'seanachaidh' genoemd, die tot het naaste gevolg van de chief behoorde en tevens bij voorkomende gelegenheden optrad als feestredenaar, als ceremoniemeester en als bewaker van de rechten van de leden van het Huis van de Chief.
Maar naast deze vorm van genealogie deed zich het verschijnsel voor, dat vrijwel iedere hooglander tot vier en meer generaties terug de familierelaties van zichzelf en van vele clangenoten uit het hoofd kende. Menige vreemdeling heeft zich wel eens verwonderd over deze 'geboren genealogen'. Maar in de clans, waar het genealogisch verband zo'n overwegende rol speelde, waar - althans vóór het jaar 1500 - slechts zeer weinigen konden lezen en waar nagenoeg allen of in het geheel geen achternaam of dezelfde achternaam als de chief droegen, was genealogische kennis onmisbaar; meer nuttig en nodig zelfs dan kennis van de landswetten. Want de koning woonde ver weg en zijn arm schoot dikwijls tekort, maar het gezag van de chief gold onvoorwaardelijk en nalatigheid ten aanzien van de erecode kon niet worden getolereerd.
Het clangebied was dus in menig opzicht feitelijk een onafhankelijk staatje, geregeerd door de chief. Absolute macht had hij evenwel niet, omdat hij in zaken van gewicht verplicht was overleg te plegen met de vooraanstaande leden van zijn clan. In vredestijd was hij de wetgever en tevens dikwijls de rechter, in oorlogstijd de aanvoerder. Hij had het bestuur over het clangebied, maar was tevens gehouden de grond zodanig te verdelen, dat ieder, naar gelang van zijn positie in het clanverband, de beschikking over een groter of kleiner terrein kreeg om in zijn levensonderhoud te voorzien en dat ook de geringste onder de leden van de clan daarin deelde.
Een verhouding als van leenheer en leenman, een eigenschap van het feodale stelsel, kwam dus in het clanverband niet voor, althans aanvankelijk niet. Wel vinden we in later tijd dergelijke verhoudingen in de Hooglanden wanneer ook daar het leenstelsel ten slotte vaste voet heeft gekregen. Maar in de middeleeuwen leefde men in een Schotse Hoogland-clan nog onder het patriarchale bewind van de chief, dat meer gegrond was op traditie en algemeen goedvinden dan op wettelijke reglementering.
Op de chief volgde in rang de tanist, dat is hij die de chief zou kunnen opvolgen volgens de Law of Tanistry. Hij werd gekozen tijdens het leven van de chief en zijn speciale taak bestond erin om toe te zien, dat het clangebied intact bleef voor de leden van de clan en hun nakomelingen.
Op de tanist volgden de naaste bloedverwanten van de chief, die echter geen voorgeschreven taak hadden.
Daarna kwamen de chieftains, de hoofden van de jongere stammen die uit het Huis van de chief ontstaan waren. Het hoofd van de oudste stam was de voornaamste chieftain. Hij werd 'toisech' genoemd en stond in rang gelijk met de tanist; niet zelden kwam het voor dat tanist en toisech een en dezelfde persoon waren. De toisech commandeerde in oorlogstijd de voorhoede tijdens de mars en de rechtervleugel tijdens het gevecht als de chief zelf aanwezig was. Was de chief afwezig, dan commandeerde de toisech de gehele clan. Een andere taak die op hem rustte, bestond uit het innen van de inkomsten van de chief.
Na de chieftains volgden de edelen van de clan, die de enige stand vormden tussen de chief en het eigenlijke clanvolk. Deze edelen behoorden ook tot de jongere takken van het Huis van de chief en konden, zonder uitzondering, hun afstamming uit diens geslacht nauwkeurig aantonen.
Daarna volgde het eigenlijke clanvolk. Zij die hiertoe behoorden, droegen aanvankelijk geen achternaam maar plaatsten achter hun voornaam de namen van een of meer voorouders, b.v. Neil Mac Angus Mac William Mac lan, d.w.z. Neil, zoon van Angus, de zoon van Willem, de zoon van Jan. Al vrij snel ging men er toe over de familienaam van de chief te voeren, zodat van de zeventiende eeuw af vrijwel de gehele clan dezelfde achternaam droeg.
Tenslotte volgden zij, die geen leden van de clan waren, maar die zich onder de chief hadden gesteld als zijn volgelingen en van hem afhankelijk waren. Zij droegen niet dezelfde naam en behoorden niet tot dezelfde stam, maar waren hetzij afstammelingen van nog vroegere bezitters van het grondgebied hetzij uitgestotenen uit andere clans (de zogenaamde 'broken Men').
De inauguratie van de chief was altijd een grote plechtigheid, waaraan zoveel mogelijk door alle leden van de clan werd deelgenomen. Op een daarvoor bestemde plaats, bij een heuvel waarop een grote steen lag, verenigde men zich. De nieuwe chief ging nu op deze steen staan en zwoer al de oude gebruiken ongeschonden te zullen handhaven, waarna hij een zwaard en een witte staf ontving. Vervolgens trad de 'seanachaidh', de historicus en redenaar verbonden aan het Huis van de chief, naar voren, deed melding van de rij van voorouders van de chief, somde hun daden op en spoorde de chief aan hun eervol voorbeeld op waardige wijze te volgen. Daarop besloot de chief met een rede, meestal, in overleg met de chief, door de seanachaidh voor hem opgesteld.
De tanist werd op dezelfde wijze geïnstalleerd als de chief, maar stond naast de steen en zette er één voet op.
De rechtspraak, voor zover het de lichtere delicten betrof, was in handen van een 'breitheamb' of 'brieve', een rechter die recht sprak volgens de zeer oude Brehon Law. Het grondbeginsel van deze primitieve rechtsregel schijnt eerder geweest te zijn het herstellen van berokkend nadeel dan het voorkomen van misdrijf. Op elke vorm van misdrijf stond een bepaalde boete. Het ambt van brieve was gewoonlijk erfelijk en de rechter ontving, naast een zeker gedeelte van de door hem opgelegde boete, een stuk bouwland voor zijn onderhoud.
De militaire organisatie was gebaseerd op het beginsel, dat elke gezonde man soldaat was. De chief voerde (indien hij daarvoor oud genoeg was) het bevel. In latere tijden ontstonden er militaire rangen: de chief was kolonel, de toisech luitenant-kolonel en degeen die op hem volgde was majoor; elke compagnie had een of twee kapiteins, twee luitenants en twee vaandrigs.
De voorste linie in de strijd werd meestal bezet door de leden van de voornaamste families, die allen voorzien waren van kleine ronde schilden en beter bewapend waren dan de minder gegoeden. Deze laatsten vormden de achterste gelederen maar streden, dat spreekt vanzelf, in het voorste gelid mee zodra hier plaatsen waren opengevallen.
Gedurende de strijd leverde elke compagnie twee van de beste mannen als lijfwachten voor de chief. Daarvoor werden steeds personen aangewezen die in een nauwe graad van bloedverwantschap tot elkaar stonden, b.v. vader en zoon of twee broers. De chief stelde zich op in het midden, naast de standaard, en stond tussen twee van zijn broers, neven of andere verwanten. De gewone soldaten werden ook bij voorkeur zodanig opgesteld, dat vader, zoon en broer naast elkander streden.
Elk hoofd van een aanzienlijke familie was aanvoerder van zijn eigen contingent troepen.
Reeds in vroege tijden kende men voor elke clan bepaalde onderscheidingstekenen. Behalve de strijdkreet, de 'slogan', die uiteraard een specifiek militair doel had, bezat de Hooglander nog twee distinctieven en wel de 'badge' en de 'tartan'.
Als badge gebruikte men een klein takje van een plant of van een boom die veel voorkwam in het gebied van de clan, dat dan werd gedragen in de rand van de muts, op de schouder of in een knoopsgat. De tartan is een wollen weefsel met een geruit patroon, dat nauwkeurig voor elke clan is vastgesteld. Van deze stof droeg de Hooglander zijn rok (de kilt) en zijn plaid (afhangend van de linkerschouder). Hierdoor kon men, bij voldoende kennis van de verschillende tartans, meteen de clan herkennen waartoe een Schotse Hooglander behoorde. Tot op de huidige dag........
Verderop in ons verhaal over de Geschiedenis van Schotland wordt de beroemde Slag bij Bannockburn beschreven, waar voor het eerst een lijst werd opgesteld van de verschillende Schotse clans die aan de Slag bij Bannockburn hadden deelgenomen:
-
De 21 clans, die op 17 juni 1314 bij Bannockburn o.l.v. Robert The Bruce hebben gevochten, waren: Cameron, Campbell, Drummond, Fraser, Grant, MacDonald, MacFarlane, MacGregor, Mackay, Mackenzie, Macintosh, MacLean, Macpherson, Macquarrie, Menzies, Munro, Robertson, Ross, Sinclair, Stewart en Sutherland.
Al deze clans namen bestaan dus nog steeds...
Op zoek naar boeken over Schotland?
Zoek je iets anders dan Schotland?
Kan ook:
Terug naar de Bonnies in de geschiedenis van Schotland. De allergrootste Bonnie in de geschiedenis van Schotland was natuurlijk Bonnie Prince Charlie:
the Popish Italian Prince
de man links is de beroemde Gentle Lochiel of Cameron, ben ik ooit aan begonnen om een biografie over te schrijven
Prins Charles Edward Stuart, beter bekend onder de naam
( op z'n Schots : Bonnie Prins' Cherli )
landde op de Schotse westkust en trok samen met 5000 Highlanders op naar Londen. King George II van Hanover had zijn koffers al ingepakt. Bij Derby (ca 150km van Londen) keerden de Schotten om en werden uiteindelijk op 16 april 1746 bij Culloden vernietigend verslagen.
De broer van de kroonprins (the Duke of Cumberland met later de bijnaam The Butcher) was bevelhebber van het leger dat de Schotten versloeg en hij nam vreselijk wraak. Onschuldige mensen werden vermoord, anderen zonder pardon verscheept naar de kolonien. Na 100 jaar waren de Schotse Highlands ontvolkt, ook omdat de eigen Chiefs ontdekten dat het land beter door schapen dan mensen bevolkt kon worden.
Over Bonnie Prince Charlie zijn echt boekenkasten vol geschreven en het heeft heel veel geromantiseerde liedjes opgeleverd, luister maar eens naar dit mooie lied over Bonnie Prins' Cherli.
Als wij wel eens naar de BBC kijken, hoor ik het meteen : een Schot........ en dan denken we aan vakantie......... en aan de Schotse Geschiedenis.
Nu we het toch over muziek hebben, Aad is ook even in zijn muzikale Schotse archief gedoken en heeft deze prachtige Real Audio ouverture uitgekozen om te laten horen.
Bij Aad lopen nu de rillingen over de rug, oh wat mooi..........
-
Nicht Marieke, ook een Schotland fan, heeft eens uitgezocht wat de achtergrond was van dit fraaie HIGHLAND CATHEDRAL:
-
Tot verbazing van velen is de Highland Cathedral gezamenlijk geschreven en uitgegeven in 1982 door de Duitse componisten Michael Korb en Ueli Roever.
Korb heeft gezegd, dat de titel door hen was gekozen, omdat hij zo veel van Schotland houdt en Schotland zulke majestueuse landschappen heeft.
Korb studeerde bagpipes bij de pipe major van een Schots regiment in Berlijn en later bij piping master Paddy Atkinson in Edinburgh.
Sindsdien zijn verscheidene arrangementen geschreven en ook lyrics, in het Engels en in het Duits.
Er zijn ook stemmen opgegaan om dit het nationale lied van Schotland te maken, maar met welke lyrics .....
Voor meer informatie:
Iedereen heeft wel eens gehoord van de Chinese Muur, maar wist je dat de Romeinen er ook een hebben gebouwd, in wat nu heet Noord-Engeland? Het was hun niet gelukt om de Picten en de Scoten in, wat de Romeinen noemden Caledonia, te onderwerpen en dus liet Keizer Hadrianus een strategische muur bouwen om die wilde stammen buiten zijn Brittannica te houden, wat goed is gelukt trouwens, beter dan bij de Chinese Muur waar bijvoorbeeld Djenghis Khan en zijn Mongolen gewoon omheen trokken.
De Romeinen hebben het gebied wat wij nu kennen als Schotland dus Caledonia genoemd, in het Gaelic Alba of Alban.
Een van de stammen die zich met veel succes tegen de Romeinen verzetten, werden door de Romeinen Picten genoemd, omdat de krijgers zich beschilderden, in het Latijn painted met Picti....
Met de naam Scotia werd oorspronkelijk Ierland bedoeld. De Christelijke Scoten of later genoemd de Schotten kwamen dus vanuit Ierland naar de streek Argyll en de Hebriden. Ten oosten en ten noorden van de Scoten woonden de Picten. Ten zuiden van de rivier de Forth woonden de Angelen, nog zuidelijker de Britons oftewel de Britten:
- Albania is dus de oude naam voor Schotland.
- De barbaarse verzamelnaam voor Picten, Hunnen en Saksen luidt Ambronen
- De hier van afgeleide Armoricaanse Britten kennen wij nu als de inwoners van het Franse Bretagne
- Bretagne wordt dus ook wel Klein-Brittannië genoemd, ter onderscheiding van Groot-Brittannië
- Neustrië was de oude Britse naam voor Normandië, het land van Willem de Veroveraar, we komen hem natuurlijk nog een keer tegen
- De Vlamingen werden door de Britten Ruteniërs genoemd, omdat zij hen vergeleken met de Rutuliërs die ze kenden uit Italië
- Noord-Wales werd door de Britten Venedotia genoemd
- Het huidige St. Albans, vlakbij Londen, werd in de tijd van de Britten, Verolamium genoemd.
- Brittannië werd in het jaar 43 door de Romeinse Keizer Claudius veroverd. Claudius' legercommandant was de latere Keizer Vespasianus
- Keizer Constantijn de Grote werd in 274 in Brittannië geboren en trok vanuit Brittannië met een groot leger naar Rome en versloeg buiten Rome zijn rivaal Maxentius. In 312 werd Constantijn Keizer van het Romeinse Rijk.
- Magnus Maximus versloeg in 382 de Picten en de Schoten en werd door zijn eigen troepen in 383 uitgeroepen tot Keizer. Prompt vertrok Magnus Maximus met zijn leger naar Rome, waardoor Brittannië onverdedigd achterbleef, met alle gevolgen van dien......
- Keizer Hadrianus bouwde vanaf 122 aan zijn beroemde Muur in het noorden van Engeland, vervolmaakt door Keizer Severus in 208. Het jaar daarop stierf Severus in York.
Rond 150 liet Keizer Antoninus Pius nog een extra aarden wal met gracht opwerpen, 100 km ten noorden van Hadrians Wall. En dat allemaal om het Romeinse Brittannia te beschermen tegen de Picten en de Scoten.
Al zijn er ook theorieën dat de Romeinen Schotland helemaal niet interessant genoeg vonden om te veroveren en Hadrians Wall gewoon de grens was, net als de (nu oude) Rijn in Nederland de noordgrens vormde, ook voor de Friezen, zullen we ze maar voor het gemak noemen, hadden de Romeinen immers geen belangstelling - De Noormannen maakten een eind aan het overwicht van de Saksen. Op het eind van de 9e eeuw veroverden de Denen het Oosten van Engeland, Danelaw. De beroemde Deense Koning Knoet de Grote regeerde van 1016 tot 1035 over zowel Engeland, Denemarken en Noorwegen.
- Waarom kwam Willem de Veroveraar in 1066 vanuit Normandië naar Engeland? Na de dood van de Angelsaksische Koning Edward de Belijder zou Willem hem hebben mogen opvolgen. Willem was beledigd dat men zich niet aan deze afspraak hield en kwam dus zijn gelijk halen.
- In 596 kwam St. Augustinus de Angelen kerstenen. De ondergang van de Britten werd toegeschreven aan het feit dat de Christelijke Britten de Heidense Saksen nooit hadden bekeerd.
-
De geschiedenis van de Britse Koningen werd al in de 12e eeuw beschreven door Geoffrey van Monmouth in zijn boek Historia Regum Brittanniae oftewel de geschiedenis van de Britse Koningen, nog steeds een standaardwerk, al wordt er wel vanuit gegaan dat het merendeel om legendes gaat.
Auteur van Historia Regum Brittanniae oftewel de geschiedenis van de Britse Koningen
of het allemaal echt zo gebeurd is, wordt sterk betwijfeld, maar dat heb je altijd met legendes
Geoffrey van Monmouth verhaalt dat de Britten oorspronkelijk uit niet minder dan Troje kwamen. Vluchtelingen uit Troje stichtten in Italië de stad Alba en daar werd een, laten we maar zeggen, Prins geboren, Brutus. En deze Brutus kwam uiteindelijk op een eiland terecht dat vanouds Albion heette. Brutus noemde het eiland naar zichzelf: Brittannië en de taal die Brutus en de zijnen spraken, Trojaans, werd uiteindelijk Brits genoemd.
Brutus was degene die aan de Theems een stad stichtte die Nieuw-Troje werd genoemd, later verbasterd tot Trinovantum. Trinovantum kennen wij nu als, inderdaad, Londen.
De drie zonen van Brutus verdeelden het land in drieën, Kambria, het huidige Wales, Albania, het latere Schotland en Loegria, het latere Engeland zonder Cornwall.
Nu we het toch over namen hebben:
Waarom deze opsomming die nog veel langer gemaakt kan worden: de Latijns / Griekse invloed van de uit Troje afkomstige Britten....
Op een dag landde de Pictische koning Sodric met een groot leger, waarschijnlijk afkomstig uit het land van de Scyten (in de buurt van de Zwarte Zee...) in het noorden van Albania. De Britse Koning Marius versloeg Sodric, maar het restant van het leger van Sodric mocht in het uiterste noorden van Albania blijven wonen, in een streek die we nu kennen als Caithness, een toen door niemand bewoond en bewerkt gebied.
Uiteraard bestond het ex-leger van Sodric uit mannen die al snel aan Marius toestemming vroegen om met Britse vrouwen te mogen trouwen en die toestemming kregen ze dus niet. Marius vond die woeste Picten ver beneden de Britse Stand. Maar Marius gaf wel toestemming dat de Picten vrouwen mochten gaan halen, zo ging dat toen, uit Ierland en de nakomelingen van de Picten en hun Ierse vrouwen werden later Scoten genoemd.
Door de onherbergzaamheid van het land van de Picten en de Scoten werd het al snel een toevluchtsoord voor allerlei voor de Britten vijandige volken, zoals de Ieren, Denen, Noren en Saksen.
En nog een keer zou een Britse Koning een vreemd volk in zijn land toestemming geven om zich in Brittannië te vestigen. Op een dag landde in Kent een schip uit het niet-christelijke Saksen met aan boord o.m. de legendarische broers Hors en Hengist. De Britse Christelijke Koning Vortigern werd verteld dat zij inderdaad uit Germania kwamen op zoek naar land, want in hun eigen land was geen plaats meer.
Vortigern gaf toestemming mits Hors en Hengist hem hielpen in zijn strijd tegen de Picten, al was Vortigern wel bedroefd dat zijn nieuwe bondgenoten niet in God geloofden, maar God had deze ongelovigen blijkbaar wel naar hem gestuurd om te helpen zijn vijanden te weerstaan.
De beslissing van Vortigern om Saksen toe te laten in Brittannië was het begin van het einde van de alleenheerschappij van de Britten over Brittannië......
En waar mochten de Saksen gaan wonen: in het huidige noorden van Engeland, als buffer tegen die wilde noordelijke stammen. Vortigern gaf zelfs toestemming dat er meer Saksische krijgers mochten overkomen en zo bouwden Horst en Hengist hun Saksische nederzettingen uit. De gewone Britten waarschuwden Vortigern voor de gevolgen, toen Vortigern weigerde om de import van nog meer Saksische krijgers tegen te gaan, brak er zelfs een opstand uit o.l.v. de zoon van Vortigern, Vortimer.....
Vortigern kwam nog meer in de macht van de Saksen toen bleek dat Hengist uit Germania zijn knappe dochter Renwein had laten overkomen. Uiteraard moest en zou Vortigern met de heidense Renwein trouwen, als bruidsschat vroeg en kreeg Hengist het gebied wat wij nu kennen als Kent. Tijdens de opstand van de kroonprins liet de aanvankelijk naar Saksen gevluchte Hengist 30.000 Saksische krijgers overkomen. Vortigern won de oorlog tegen zijn gedode zoon, dankzij de Saksische krijgers die natuurlijk niet meer vertrokken.
De genadeslag voor de Britten kwam met een pestepidemie die elf jaar duurde, iedereen, ook de Saksen, vluchtten weg van het eiland. De laatste Britten trokken zich terug in Wales, waar zij nu nog steeds zouden wonen gelet op de zeer bijzondere unieke taal die daar nog steeds wordt gesproken. Vanaf die tijd werden de Britten Welsh genoemd, naar de laatste Britse Koning Walo en / of Koningin Walaes. Volgens anderen stamt het woord Wales af van het Saksische 'vealh' dat vreemd betekent, sommige inwoners van Wales worden hier nog steeds emotioneel over.
Na de pestepidemie kwamen de Saksen uiteraard weer terug, maar nu massaal en bevolkten het lege land tot aan de grens van Schotland.
Volgens een Welshe profetie zouden op een dag de Saksen weer worden verdreven door een gezamenlijk Brits leger uit Wales, Ierland, Schotland, Bretagne en Cornwall. Het is er nooit meer van gekomen, al beweren sommigen dat Willem de Veroveraar in 1066 de profetie in vervulling liet gaan......
Tot slot nog een paar historisch wel verantwoordde feiten:
De Christelijke Schotten en Britten slaagden er, samengevat, uiteindelijk in de Angelen en de Picten te overheersen.
In 843 werd Kenneth MacAlpin, Koning van de Schotten, ook Koning van de Picten. In 1018 werd het gebied van de Angelen ingelijfd door Malcolm II. De vier stammen (Schotten, Picten, Angelen en Britten) werden uiteindelijk verenigd door Duncan I en deze Duncan werd ooit uitgedaagd door de door Shakespeare beroemd geworden Macbeth...
En zo is een stukje geschiedenis van Schotland beroemd geworden, zonder dat veel mensen weten, dat het iets met de geschiedenis van Schotland te maken heeft....
In 1066 werd het huidige Zuid Engeland veroverd door Willem de Veroveraar, de laatst geslaagde invasie vanuit overzee, gevolgd door de beroemde Slag bij Hastings. Langzaam werd het hele land door de Normandiers veroverd, vanuit deze periode weten we van gevechten tussen, laten we ze maar meteen noemen, de Engelsen (Angelsaksen werden ze toen genoemd) en de Schotten.
Een historisch feit is dat de Engelsen meer keren delen van het huidige Schotland veroverden dan andersom. De strijd van William Wallace (met zijn monument bij Stirling, hij hield in zijn eentje een heel Engels leger tegen op een strategische brug...) en Robert The Bruce (nog steeds roepen Schotse voetbalsupporters Bruce, Bruce, Bruce als de Engelsen gaan verliezen.....) is nu ook bij het grote niet-Schotse publiek bekend geworden door de Holywood film Braveheard, een uiteraard geromantiseerd epos, maar met een grote kern van waarheid.
De Anglo-Normaanse Robert The Bruce (dus absoluut niet van Schotse afkomst) was jarenlang zeer loyaal aan de Engelse koning Edward I. Er zijn boeken vol geschreven over zijn ommekeer, nadat hij de Engelsen had verjaagd, kroonde hij zichzelf tot Koning Robert I. Een dochter van Robert I trouwde met iemand die de naam droeg Stewart, de zoon uit dit huwelijk wordt de eerste Stewart koning genoemd, Robert II.
-
David II was de zoon van Robert I The Bruce. David II had zelf geen kinderen, maar zijn twee getrouwde zusters wel. De oudste was zijn halfzuster, Marjory Bruce, de andere zijn eigen zuster, Margaret Bruce. Marjory had hij nooit gekend, want Marjory, geboren uit het eerste huwelijk van Robert The Bruce met de dochter van Lord Mar, was in 1315 overleden kort na de geboorte van haar zoon Robert, terwijl David pas in 1324 was geboren uit het tweede huwelijk van zijn vader, met Elizabeth de Burgh, dochter van de graaf van Ulster.
Marjory Bruce was getrouwd geweest met Walter Fitzalan, die de functie van High Stewart of Scotland bekleedde; hun zoon was Robert Fitzalan die zijn vader in diens functie opvolgde en als zodanig bekend stond als Robert the Stewart of, kortweg, Robert II Stewart.
Vanaf 1371 worden de Schotten dus geregeerd door de Stewarts oftewel de Stuarts. Volgens de Engelsen werden de Stuarts verdreven door onze Willem III, zo rond 1690, volgens "de" Schotten was het pas definitief afgelopen met de Stuarts in 1746.
-
Ook nog dit over de naam Stewart. Een Stewart is nog steeds een hofmeester, rentmeester, orde commissaris bij voetbalwedstrijden, een vrouwelijke Stewart wordt Stewardess genoemd, we komen haar tegen in o.m. vliegtuigen. In Schotland had de Stewart aan het hof veel macht en een van de Middeleeuwse High Stewart of Scotland trouwde dus met de dochter van Robert the Bruce.
In ons verhaal kun je verderop het volgende lezen:
- In 1603 overleed de ongehuwde protestante Elisabeth I en Koning James VI van Schotland eiste met succes ook de Engelse troon op, hij werd vanaf die tijd James I en VI genoemd, het begin van de Engels / Schotse Union of the Crowns.(1607)
Tot 1607 worden de Schotse Koningen Stewarts genoemd en noemden zij zich ook zo, na 1607 werd de naam Stewart verbasterd tot het meer Engelse Stuart. Koning James VI wordt de laatste Stewart Koning van Schotland en de eerste Stuart Koning van Engeland en Schotland genoemd.
Stirling Castle ligt op een strategische rots waarlangs vroeger slechts een van de weinig begaanbare wegen van zuid naar noord liep, daarom heen was het erg moerassig. Wie dus Stirling Castle beheerste, beheerste het strategisch belangrijke centrum van Schotland. Iemand heeft eens geschreven: Stirling Castle is een enorme broche die de hoog- en laaglanden van Schotland bijeen houdt.
Reeds in de 12e eeuw was er sprake van een Koninklijk Stirling Castle, o.m. al bewoond door Alexander I en William the Lion. Na het winnen van de veldslag bij Bannockburn, (waarover later meer), besloot Robert the Bruce alle belangrijke kastelen, w.o. Stirling Castle te ontmantelen. Alleen op deze manier was Robert the Bruce er zeker van dat het voor de Engelsen niet meer de moeite waard was om Schotse kastelen, w.o. Stirling Castle in handen te hebben en zo de omgeving te beheersen.
Pas vanaf eind 14e eeuw werd Stirling Castle weer herbouwd. Vooral James II t/m James V hebben uiteindelijk Stirling Castle herbouwd tot wat het nu nog min of meer is. Stirling Castle uit de tijd van William Wallace en Robert the Bruce is dus niet meer aanwezig, zoals ten onrechte vaak nog wordt beweerd.
Wat weer wel waar is, zonder Stirling Castle had William Wallace in 1297 de Engelsen niet hoeven tegen te houden bij Stirling Bridge en had Robert the Bruce niet bij Bannockburn de Engelsen hoeven te verslaan....
Tijdens het verblijf in Stirling Castle van Mary Queen of Scots, (waarover later meer), was de kapel van Stirling Castle nog de enige katholieke paleiskapel in Schotland.
Vanuit Stirling Castle vertrok James VI naar Londen om daar te worden gekroond tot James I van Engeland, officiëel werd toen zijn titel James I en VI van Engeland en Schotland.
thumb
de huidige Ridderzaal van Stirling Castle is nu weer in de staat
zoals in de 15e eeuw bedoeld, inklusief deze wit gepleisterde buitenmuren
thumb
de oudere houten brug(gen), w.o. die van William Wallace, hebben hier in de buurt gestaan
thumb
Abbey Craig met het William Wallace Monument 's avonds
thumb
met hun Schotten
gewacht op de komst van de Engelsen, die richting Stirling Bridge moesten komen
zodra de voorhoede van de Engelsen bijna op het eind was van Stirling Bridge,
vielen de Schotten o.l.v. William Wallace en Andrew Murray aan
Begin september 1297 stationeerde het Schotse leger onder leiding van William Wallace en Andrew Murray zich op de rots Abbey Craig, vanwaar ze een goed uitzicht hadden op de houten Stirling Bridge over de Forth. Ze wachtten rustig af in de wetenschap dat de Engelsen onder leiding van de graaf van Surrey er op een gegeven moment overheen moesten.
Dat gebeurde inderdaad op 11 september en pas toen de vijand bijna de brug over was, gaven Wallace en Murray opdracht om tot de aanval over te gaan. De Engelse cavalerie, die twee aan twee de smalle brug overkwam, zat in de val.
Sommigen werden meteen gedood en anderen verdronken - er waren er maar weinig die konden ontsnappen. Hugh Cressingham, de schatbewaarder van Edward I van Engeland, werd eerst gedood en vervolgens gevild.
Helaas voor de Schotten raakte ook Andrew Murray zwaar gewond, waarna hij in november aan zijn verwondingen overleed.
William Wallace verloor zijn volgende slag tegen de Engelsen, wat gebeurde bij Falkirk in de zomer van 1298. In 1305 werd William Wallace bij Glasgow gevangengenomen en na een schijnproces in Londen werd William Wallace resp. opgehangen, uiteengetrokken en gevierendeeld. Het hoofd van William Wallace werd tentoongesteld op Londen Bridge, de vier delen van William Wallace werden verstuurd naar Newcastle, Berwick, Stirling en Perth.
Schotland kwam hierna nagenoeg geheel in handen van de Engelse koning Edward I.....
-
William Wallace kwam uit Ayr en kreeg door zijn optreden de erenaam
In Ayr, dat spreekt voor zich, zijn zeer veel standbeelden, pubs, monumenten en natuurlijk de Wallace Tower, die verwijzen naar William Wallace.
Ook de dichter Robert Burns, waarover heel veel later in dit verhaal meer, kwam uit de buurt van Ayr.
thumb
De dood van Edward I in 1307 en het sterke leiderschap van Robert the Bruce, Earl of Carrick, waren waarschijnlijk de redenen waarom de Schotse kansen snel verbeterden. In 1313 waren alleen de kastelen van Stirling, Edinburgh, Berwick en Bothwell nog in Engelse handen. Roberts jongere broer Edward belegerde het kasteel van Stirling, waar Sir Philip Moubray het bevel voerde, maar onderbrak de belegering omdat hij dacht dat het kasteel aan de Schotten overhandigd zou worden als het voor midzomerdag (24 juni) geen hulp zou krijgen van de Engelsen.
De Schotten hadden de Engelsen dus tot midzomerdag 1314 gegeven om hun belegerde garnizoen in Stirling Castle te komen helpen of het opdracht te geven om zich over te geven. Edward II nam de uitdaging aan en stak op 17 juni 1314 met een leger van 20.000 man de rivier de Tweed over. Robert the Bruce verzamelde zijn veel kleinere leger bij de beek Bannock Burn, iets ten zuiden van Stirling, en wachtte af.
Op zondag 23 juni kwam de Engelse voorhoede onder leiding van de graaf van Hereford op de Schotse linies af en ging in de aanval. Een van de eerste gevechten van deze slag was tussen Robert the Bruce en Henry de Bohun, een neef van de graaf van Hereford. Toen de Schotten hun Koning Robert the Bruce vervolgens met zijn strijdbijl de schedel van Henry de Bohun zagen opensplijten, voelden ze zich zo sterk dat ze de aanval wisten af te slaan, waarna beide partijen zich naar hun stellingen terugtrokken.
-
Het enige commentaar van Robert the Bruce, Earl of Carrick, na zijn overwinning op Henry de Bohun zou zijn geweest:
-
Alexander Seton, een Schot die aan de zijde van de Engelsen vocht in een Schots regiment (!) liep midden in de nacht over naar Robert the Bruce met de woorden:
Scotland shall be free
De Engelsen waren namelijk net in redelijke wanorde de Bannockburn overgestoken net op een plaats waar ze na een paar honderd meter de Bannockburn weer hadden moeten oversteken, kortom in een bocht van de Bannockburn waar je om richting Stirling Castle te gaan 2x achter elkaar de Bannockburn moest oversteken en ook nog de rivier de Forth en die strategische blunder werd volledig uitgebuit door Robert the Bruce.
De Schotten hoefden niets anders te doen dan letterlijk de Engelsen richting water te duwen. Door het te kleine oppervlak konden de Engelse troepen zich niet meer ontplooien en liep iedereen iedereen in de weg.
De Bannockburn was toen nog blijkbaar een diepe snel stromende rivier waarin vele Engelsen verdronken die daar in werden geduwd, door hun landgenoten die ook op hun beurt richting Bannockburn werden geduwd door de Schotten etc etc.
De 21 clans, die bij Bannockburn o.l.v. Robert The Bruce hebben gevochten, waren: Cameron, Campbell, Drummond, Fraser, Grant, MacDonald, MacFarlane, MacGregor, Mackay, Mackenzie, Macintosh, MacLean, Macpherson, Macquarrie, Menzies, Munro, Robertson, Ross, Sinclair, Stewart en Sutherland.
Al deze clans namen bestaan dus nog steeds...
Zoals zo vaak duurde het Schotse geluk echter niet lang. In 1329 overleed Robert the Bruce I, zijn zoon David II was pas vijf jaar oud. In 1332 maakte de zoon van John Balliol, Edward, hier misbruik van en viel het koninkrijk aan. Hij werd hierbij gesteund door Edward III van Engeland en de Schotse edelen die door Robert the Bruce wegens gebrek aan loyaliteit onteigend waren.
Vanaf 1336, en misschien nog wel eerder, was het kasteel van Stirling weer in handen van de Engelsen. Het werd toen bestuurd door Sir Thomas Rokeby en er werd veel aan de verdedigingswerken en gebouwen gedaan. In 1337 leidde Andrew Murray (zoon van de Andrew Murray die samen met William Wallace de slag bij Stirling Bridge had geleid) een mislukte aanval op het kasteel, en pas in 1342 wist Robert the Steward het kasteel weer te heroveren.
- Van Kurt Meirlaen
ontvingen we dit fraaie lied over The Battle of Bannockburn
-
SCOTS WHA HA'E
1.
Scots, wha ha'e wi' Wallace bled,
Scots, wham Bruce has aften led,
Welcome to your gory bed
Or to victorie!
2.
Now's the day, and now's the hour:
See the front o' battle lour,
See approach proud Edward's power -
Chains and slaverie!
3.
Wha will be a traitor knave?
Wha can fill a coward's grave?
Wha sae base as be a slave? -
Let him turn, and flee!
4.
Wha for Scotland's King and Law
Freedom's sword will strongly draw,
Freeman stand or freeman fa',
Let him follow me!
5.
By Oppression's woes and pains,
By your sons in servile chains,
We will drain our dearest veins
But they shall be free!
6.
Lay the proud usurpers low!
Tyrants fall in every foe!
Liberty's in every blow!
Let us do, or die!
In ons Graven van Holland verhaal schrijft Aad er nog dit over:
-
Het scheelde trouwens niet veel of Nederland was misschien verbonden geraakt met Schotland. In 1291 was de Schotse troon niet bezet en Floris V claimde die i.v.m. zijn afstamming van de Schotse koning William the Lyon. Helaas ging het november 1292 niet door, volgens de overlevering een zware teleurstelling niet alleen voor Floris V, maar ook voor de schrijver van dit verhaal, een onvervalste Schotland fanaat.
thumb
Graaf Floris V van Holland
Ooit hield iemand een spreekbeurt over Floris V, maar sprak het uit als Floris V. net zoals we dat gewend zijn met verdachten...
thumb
een historische speurtocht
LINK
Via de bovenstaande link dus ook veel meer over Ada van Schotland,
de broer van de moeder van zijn overgrootvader Graaf Willem I
We kregen een wel zeer bijzondere email van Recia Bruggeman-Tóth:
Ik ben een verre nazaat van de Graven van Holland en Ada van Schotland.
U schrijft ergens dat Graaf Willem I naar zijn oom Willem de Leeuw van Schotland vernoemd is, maar volgens mij zijn beide heren naar de opa van mama Ada van Schotland genoemd... dat dus ook de opa van Willem de Leeuw is !
Opa van Ada's moeders zijde was n.l. Graaf William II van Varennes/de Warenne and Surrey. Meestal werden broers niet vernoemd naar mijn weten, maar wel opa's en overgrootvader's, maar ik kan me vergissen.
En Graaf Floris V, die stamde niet via een de broer van Ada van het Schotse Koningshuis af !!! Haar eigen vader Henry van Schotland was erfgenaam van de Schotse troon ! Hij was Kroonprins van Schotland en als Ada geen broers had gehad, zou haar man Floris III van Holland dus Koning van Schotland kunnen worden.
De opa van Ada van Schotland was Koning David I 'de Heilige' van Schotland en daar stamde Floris V dus in rechte lijn van af ! Kroonprins Henry van Schotland was de vader van Ada (eerste rechtmatige erfgenaam van de Schotse troon, die helaas voortijdig stierf) was de vader van de bet-overgrootmoeder (Ada van Schotland) van Graaf Floris V van Holland.
Een beetje ver weg om aanspraak te maken op de Schotse troon, maar ach, wie niet waagt die niet wint, toch ?
- Even ook een ander klein zijpaadje : net zo min als je tegen een Limburger moet zeggen dat ie in Holland woont, zeg dan ook nooit tegen een Schot dat ie in Engeland woont. Ze kijken je niet meer aan! Sinds 1707 zijn o.m. Schotland en Engeland verenigd in het Verenigd Koninkrijk oftewel Groot-Brittannië. Op deze pagina zie je geregeld de Schotse vlag wapperen, alleen in Noord Engeland zie je nog wel eens de oude Engelse vlag wapperen. De Union Jack is de Britse vlag en dus niet de Engelse vlag. Aad ergert zich altijd aan de Nederlandse slordigheid : het weer in Engeland was slecht, en dan wijzen ze naar Schotland. Zowel de Engelsen als de Schotten weten nog steeds precies waar hun grens loopt, namelijk in het gebied wat nog steeds officieel The Borders heet. Toen wij eind jaren zestig voor het eerst naar Schotland gingen, per Flying Scotsman trein vanuit Londen, werd er na het passeren van de grens omgeroepen 'W're home'
In de 15e eeuw kwam er zo ongeveer een eind aan de strijd tussen de verschillende clans, vanaf 1371 werd Schotland geregeerd door de Stewarts of in het Engels de Stuarts. T.o.v. de Engelse Tudors waren de Schotse Stuarts lomp en onberekenbaar, aan het Schotse hof ging het er heel anders aan toe, dan aan het verfijnderder Engelse hof, een cruciaal verschil wat later een grote rol zou spelen. De Schotse Koningen waren gewend, ze moesten ook wel, om te bevelen, de Engelsen hielden meer van vreedzaam diskussieren, zullen we maar zeggen......
De bondgenoot van Schotland is altijd Frankrijk geweest, de gemeenschappelijke Engelse vijand zorgde voor veel huwelijken over en weer. De Fransen hadden er 100 jaar oorlog voor nodig om de Engelsen uit Frankrijk te krijgen, Calais was de laatste Engelse stad...natuurlijk een gevolg van het feit dat Willem de Veroveraar uit Normandie kwam.
Het zal bekend zijn dat in de eerste helft van de 16e eeuw de Engelse koning Hendrik VIII de Engelse katholieke kerk omzette in de Anglikaanse kerk, alles bleef bij het oude voorlopig, alleen werd hij i.p.v. de Paus het hoofd van de kerk en op die manier kon hij scheiden van zijn echtgenotes.
Uiteraard hadden de Schotten hier niets mee te maken, maar ook bij hen kwam in dezelfde tijd een kerkelijke hervormer John Knox, die onder sterke invloed van Calvijn kwam nadat hij Schotland had moeten ontvluchten en terecht kwam in Genève, bij Calvijn.
Citaat uit dit verhaal:
v.l.n.r.
Guillaume Farel
Johannes Calvijn
Theodorus Beza
John Knox
Beroemd is ook de inscriptie in de Muur van de Reformatie in het Parc des Bastions in Genève. In het beeldhouwwerk is een beeld(je) van Willem de Zwijger verwerkt....en dat alles geinspireerd door de Apologie van Willem de Zwijger en het Plakkaat van Verlatinghe
-
Op 28 januari 1547 overleed Hendrik VIII, op 31 maart 1547 overleed ook Frans I van Frankrijk. In 1546 was ook de tegenstander van Karel V in het Middellandse Zee gebied overleden, Khayr al-Din Barbarossa. En dus moesten de politieke kaarten van Europa weer geherschikt worden. Tot overmaat van ramp overleed in juli 1553 al de opvolger van Hendrik VIII, Edward VI..... Zijn rechtmatige opvolger werd de oudste zus van Edward VI, de zeer katholieke Mary Tudor.
Karel V was ooit zelf verloofd geweest met Mary Tudor, maar Karel V vond het nu beter dat zijn zoon Philips maar zo snel mogelijk met Mary Tudor moest trouwen, waardoor een verbond tussen het grote Habsburgse rijk en Engeland zou ontstaan, met als gemeenschappelijke vijand Frankrijk en indirect Schotland.
Juli 1554 vertrok een vloot van ca 70 Spaanse schepen met aan boord een grote afvaardiging van de Spaanse adel, o.l.v. de later in de Nederland zo bekend geworden Fernando Alvarez de Toledo, Hertog van Alva. Aan boord ook de Graven van Hoorn en Egmond.
De bruiloft vond plaats op 25 juli 1554 in de kathedraal van Winchester, op de naamdag van St. Jacobus, de beschermheilige van Spanje. Vanuit Engeland kwam Philips in 1555 naar Brussel om de troonsafstand van zijn vader Karel V bij te wonen.
Philips II 's echtgenote Mary Tudor I was fanatiek katholiek en liet bijvoorbeeld op 1 dag 300 protestanten ombrengen. Tijdens de (politieke) bruiloft at Mary Tudor I van een gouden bord, Philips van een zilveren bord, de hofhouding was het niet eens met dit politieke huwelijk, bang voor nog meer katholieke invloed op het Engelse bestuur.
Men zegt dat Philips opgelucht was toen hij terug moest naar Spanje om zijn vader op te volgen. Zijn vrouw Mary Tudor I stierf in 1558 en werd opgevolgd door haar protestantse halfzuster Elisabeth I.
thumb
over Philips II hebben we uiteraard ook een verhaal:
LINK
Bloody Mary
thumb
-
Philips had helemaal geen zin aanvankelijk om met de 12 jaar oudere Mary Tudor te trouwen, dochter van Hendrik VIII en de Spaanse Catharina van Aragon en dat was weer een tante van zijn vader Karel V.
De, laten we maar zeggen, liefdesbrieven werden dan ook geschreven door zijn vader Karel en tante Maria van Hongarije, landvoogdes der Nederlanden. Oorspronkelijk had zijn vader Karel V dus zelf met Mary Tudor willen trouwen....
-
In Engeland is in 1553 koning Edward VI gestorven. Hij wordt opgevolgd door Mary Tudor, de 'Bloedige', zoals zij genoemd wordt omdat zij de protestanten zo hevig laat vervolgen. Mary Tudor is een nicht van Karel V, haar moeder was een zuster van Johanna de Waanzinnige, de moeder van Karel V. Ofschoon Mary Tudor al veertig jaar oud is, regelt Karel V toch een huwelijk tussen haar en zijn zoon Philips. Stevige banden met Engeland zijn belangrijk voor Spanje als steun tegen de aartsvijand Frankrijk. Bovendien kan Philips het katholicisme in Engeland doen zegevieren.
Het huwelijksvoorstel aan de Engelse koningin is hét onderwerp van gesprek aan de Europese vorstenhoven, want Philips is pas vijfentwintig jaar. Karel V stuurt haar een portret van zijn zoon, geschilderd door Titiaan, dat haar blijkbaar aanspreekt, want daarna geeft Mary Tudor haar toestemming voor het huwelijk en verlooft zich tijdens een grote plechtigheid met de (afwezige) prins in tegenwoordigheid van haar ministers en van de keizerlijke gezant. Nu Philips met een regerend vorstin zal gaan trouwen, krijgt Philips van zijn vader de titel Koning van Napels. Vóór zijn vertrek naar Engeland brengt Philips nog een formeel bezoek aan zijn grootmoeder, koningin Johanna de Waanzinnige, die oud en vergeten nog altijd in Tordesillas leeft. Prins Carlos, de zoon van Philips, bijna acht jaar oud, blijft in Spanje.
In Santiago de Compostella is de hertog van Bedford al gearriveerd met het huwelijkscontract, waarop Philips alleen nog zijn handtekening hoeft te plaatsen; dan zeilt de vloot met zeventig schepen naar Engeland.
Koningin Mary Tudor ontvangt haar verloofde in Winchester. Philips arriveert er doodmoe, enigszins uit het veld geslagen door het nieuwe klimaat; hij heeft door stortbuien moeten reizen en is doornat en verkleumd. Mary Tudor blijkt mager te zijn en onaantrekkelijk, Mary Tudor heeft geen wenkbrauwen, zelfs haar ogen zijn kleurloos. Nadat ze elkaar een ogenblik opgenomen hebben, kust Philips haar hoffelijk de hand.
Dan richt Philips een paar woorden tot haar in het Spaans, dat Mary Tudor verstaat maar niet kan spreken. Bruid Mary Tudor spreekt Philips vervolgens toe in het Frans, dat Philips verstaat maar niet kan spreken......
Het huwelijksfeest wordt in grote stijl gevierd. De voltallige Spaanse adel is aanwezig, ook de hertog en de hertogin van Alva, en Ruy Gómez, de gunsteling van Philips. Ruy Gómez schrijft naar huis dat het huwelijk zeer geslaagd is te noemen en dat de koningin, ofschoon op leeftijd, buitengewoon aardig is voor haar man en veel van hem houdt......
Philips is niet gelukkig in Engeland, hij kan er niet wennen en van het vier jaar durende huwelijk brengt hij maar korte tijd in gezelschap van zijn vrouw door. Na een poosje denkt koningin Mary Tudor zwanger te zijn, maar helaas, dat blijkt een vergissing, er is slechts sprake van schijnzwangerschap.
Een nieuwe teleurstelling volgt: Philips maakt plannen om weg te gaan en zich bij zijn vader te voegen. Karel V heeft nl definitief besloten afstand te doen van de troon. Tranen noch jammerklachten kunnen Philips weerhouden; als hij de Theems afvaart is dat voorgoed en het geeft hem een gevoel van verlichting, hij zal noch Engeland noch Mary Tudor ooit terugzien. Alleen moet Philips in Dover nog vijf dagen wachten op een gunstige wind om over te steken naar Calais. Daarna reist hij regelrecht naar Brussel.
- Na de dood van Bloody Mary zou Philips II trouwen met de Franse prinses Elisabeth, de dochter van Hendrik II en Catharina de Medici als bevesting van de op 3 april 1559 tussen Habsburg en Frankrijk gesloten Vrede van Cateau- Cambrésis. Maar ook dit liep niet goed af:
Tijdens een groot steekspel werd het oog van Philips' aanstaande schoonvader Hendrik II doorboord, Hendrik II overleed één dag na de grootse bruiloft op 9 juli 1559 in de Notre Dame.
Al met al, was door al zijn huwelijken Philips II 5 jaar niet meer in zijn thuisland Spanje geweest, het klimaat in het noorden van Europa was natuurlijk ook niet goed voor zijn humeur...
Op zoek naar een komplete stamboom van o.m. Philips II, klik dan hier.
-
Philips II wilde graag een mausoleum bouwen voor zijn vader, Karel V. Het ontwerp moest de grootsheid van zijn Rijk symboliseren en natuurlijk zijn Katholieke vroomheid benadrukken. Philips II was inderdaad, volgens vriend en vijand, een diep gelovig Katholiek die echter niet begreep, maar dat was natuurlijk in die tijd als Soeverein, als Alleenheerser, moeilijk te begrijpen, dat er mensen waren die over hun geloof wat anders dachten. Een van zijn grootste tragedies, hij heeft hier echt onder geleden, dacht echt dat die ketters allemaal in de hel zouden komen, hij moest ze dus wel redden..., goedschiks of kwaadschiks
Een andere zeer fraaie omschrijving van Philips II is deze:
-
Philips II, de machtigste soeverein van zijn tijd, wiens geduchte overmacht heel Europa dreigt op te slokken, wiens schatten de verenigde rijkdommen van alle christelijke koningen overtreffen, wiens vloten op alle zeeën heersen; een monarch aan wiens gevaarlijke oogmerken talrijke legers ten dienste staan; legers die, gehard door lange en bloedige oorlogen, vervoerd door een koppige nationale trots en verhit door de herinnering aan zwaar bevochten zeges, naar eer en buit dorsten en zich onder het roekeloze genie van hun bevelhebbers bewegen als gedweeë leden; deze geduchte mens, toegewijd aan een hardnekkig voornemen, Philips II, die met enkele zwakke naties is verwikkeld in een oorlog die hij niet tot een goed einde kan brengen!
Veertig jaar duurde zijn oorlog (1555 - 1598) waarvan de gelukkige afloop het stervende oog van Philips II niet verblijdde, die een paradijs in Europa vernielde en een nieuw paradijs uit de ruïnes schiep - die de bloem van de krijgshaftige jeugd verslond, een heel werelddeel verrijkte en de bezitter van het goudrijke Peru tot een arm man maakte. Philips II, die ronder zijn land te hoeven onderdrukken negenhonderd ton goud jaarlijks kon verspillen en die nog veel meer door tirannieke geslepenheid afperste, bezwaarde zijn ontvolkte land met een schuld van honderdveertig miljoen dukaten.
Een ongunstig gesternte wilde dat alle schatten die Philips II voor de ondergang van de provincies verkwistte, deze provincies zelf nog hielpen verrijken. Deze ononderbroken stromen van Spaans goud hadden rijkdom en weelde door heel Europa verbreid; maar Europa ontving zijn vermeerderde levensbehoeften grotendeels uit handen van de Nederlanders, die de handel van heel de toenmalige wereld beheersten en de prijs van alle handelswaren bepaalden. Zelfs gedurende deze oorlog kon Philips II niet verhinderen dat de republiek Holland handel met zijn Spaanse onderdanen dreef, sterker nog, hij kon dat niet eens wensen.
Philips II betaalde de kosten die de rebellen voor hun verdediging maakten, want juist de oorlog die hen moest afmatten, vermeerderde de afzet van hun waren. De enorme uitgaven voor zijn vloten en legers vloeiden voor een groot deel in de schatkamers van de republiek, die in contact stond met de Vlaamse en Brabantse handelsplaatsen. Wat Philips II tegen de rebellen mobiliseerde, werkte indirect vóór hen.
thumb
LINK
in zijn prive kapel in het Escorial
Het Escorial werd ontworpen door Juan Bautista de Toledo die van 1546 tot 1548 Michel Angelo had geassisteerd bij de bouw van de St. Pieter in Rome.
In dit Klooster paleis stierf Philips II, we zeggen nu dat hij half Koning en Monnik is geweest. Hij is de wereldgeschiedenis ingegaan als Soeverein over een van de machtigste en grootste Rijken.
Maar terug naar ons verhaal:
Mary, Queen of ScotsKatholiek Europa had dus grote moeite met de protestantse Elisabeth I en stuurde erop aan dat de Schotse streng katholieke Mary Stuart, gehuwd met de Franse kroonprins en dus t.z.t. ook koningin van Frankrijk, de Engelse kroon zou krijgen.
Het liep anders dan verwacht, de Franse kroonprins stierf, Mary Stuart keerde terug naar een steeds protestanter wordend Schotland o.l.v. de Calvinist John Knox.
Mary, Queen of Scots, zoals zij later genoemd werd, ging de strijd aan met John Knox en de zijnen en hertrouwde. Haar man Henry, uitgeroepen tot Koning van Schotland t.g.v. zijn huwelijk met Mary, werd jaloers en vermoordde een van haar secretarissen in de aanwezigheid van de zwangere Mary, en waarschijnlijk ook met haar toestemming.
Dit was net iets te veel voor John Knox en Mary kon niets anders verzinnen dan uiteindelijk te vluchten naar haar aartsvijand en nicht Elisabeth. Mary Stuart was een dochter van Hendrik VIII (ook de vader van Elisabeth I) en Anna Boleyn.
Om een lang te verhaal kort te maken, Mary Queen of Scots werd weliswaar niet door haar nicht Elisabeth I ontvangen, maar haar werd wel een net verblijf aangeboden. Toch werd Mary Stuart uiteindelijk op bevel van een lang aarzelende Elisabeth I onthoofd. Volgens haar raadgevers was Mary Stuart een te grote bedreiging, vooral toen de geruchten over de op Engeland gerichte Armada steeds sterker werden.
Burleigh, de raadgever van Elisabeth I die aandrong op de onthoofding van Mary Stuart, heeft echter nooit een sluitend juridisch bewijs kunnen leveren dat Mary, Queen of Scots, ook inderdaad bij een katholieke samenzwering tegen de protestantse Elisabeth I, was betrokken.
En dus, ondanks het feit dat de Schotten blij waren van Mary Stuart verlost te zijn, hadden de Engelsen niet het recht haar te onthoofden, aldus nog steeds de mening van veel Schotten.
Uit ons Armada verhaal dit fragment:
-
In deze dagen was Katholiek Europa weer in rep en roer t.g.v. de onthoofding van de Katholieke Mary Queen of Scots door Elisabeth I. Ook de Paus wendde zich tot Philips II om haast te maken met de invasie van Engeland. De dood van Mary Queen of Scots gaf bij de lang aarzelende Philips II de doorslag, niet uit wraak, zoals vaak wordt gedacht, maar bij een geslaagde invasie hoefde Philips II niet Mary Queen of Scots op de Engelse troon te accepteren, maar kon hij zelf Koning van Engeland worden, een zeer doordachte konklusie......
-
Mary Queen of Scots was zelfs de officiële aanleiding tot de Armada. Vanuit haar Engelse gevangenis schreef op 20 mei 1586 Mary een brief aan Don Bernardino de Mendoza dat zij alsnog terugkwam op haar belofte dat zij geen aanspraken meer zou maken op de Engelse troon. En passant verzocht Mary Philips II haar in bescherming te nemen tegen Elisabeth I.
Uiteraard kwamen de Engelsen de inhoud van haar brief ook te weten. Bij het oprollen van de samenzwering van Babington tegen Elisabeth I, werd ook Mary Queen of Scots betrokken....
Ook de halfbroer van Philips II, Don Juan van Oostenrijk, speelde zijn rolletje. Philips II had Don Juan van Oostenrijk zover kunnen krijgen om Landvoogd van de Nederlanden te worden, met als lokkertje dat Philips II hem zou steunen als Don Juan van Oostenrijk het zou lukken om Mary Queen of Scots te bevrijden uit haar gevangenis. Als beloning mocht Don Juan van Oostenrijk dan met Mary trouwen en samen regeren over Engeland en Schotland, aldus de belofte van halfbroer Philips II, die nadat Don Juan van Oostenrijk vanuit de Nederlanden plannen ging maken, nooit meer iets van zich zou laten horen....
-
Onlangs nog, liet de Prins van Oranje zich ontvallen, stuurde de koning (Philips II) veertigduizend goudguldens naar de koningin van Schotland (Mary Stuart, Queen of Scots) om haar in haar ondernemingen tegen Engeland te steunen - en zijn Nederlanden laat hij onder hun schuldenlast bezwijken. Maar om over het ontijdige van deze subsidies en hun slechte uitkomst nog te zwijgen, waarom wekt hij de woede van een koningin (Elisabeth I) tegen ons op die als vriendin zo belangrijk, maar als vijandin zo geducht voor de Nederlanden is?
-
In Schotland regeerde in naam van Mary Stuart, haar moeder, de Franse Maria de Guise, gesteund door Franse regimenten. Door het huwelijk van Mary Stuart met de Franse Kroonprins, de later heel kort regerende Koning Frans II, kon Schotland rekenen op nog meer Franse militaire hulp, mogelijk uitlopend op een vereniging van Frankrijk en Schotland onder één koningspaar, Frans II en Mary Stuart.
Elisabeth I van Engeland vreesde natuurlijk een eventueel samengaan van Frankrijk en Schotland o.l.v. de allebei zeer katholieke Frans II en Mary Stuart. En dus steunde Elisabeth I de protestantse Schotten die een samengaan van Frankrijk en Schotland ook niet zagen zitten. In 1560 stuurde Elisabeth een vloot naar Edinburgh, ondertussen rukte een Engels leger richting Schotse grens. Heel Europa hield de adem in, want stel dat de Engelsen in Schotland zouden worden verslagen door een gezamenlijk Schots-Frans leger...., de kans was dan groot dat Engeland dan ook in de katholieke Franse invloedssfeer zou komen. En dat was helemaal niet de bedoeling van de Spaanse Koning Philips II, die ook al geregeld op voet van oorlog verkeerde met Frankrijk, ondanks het feit dat ook hij katholiek was....
Kortom, Philips II had er geen belang bij dat de Engelsen in Schotland zouden worden verslagen door een Frans leger. Spaanse schepen naar de Nederlanden sturen zou bij een Franse overwinning niet meer mogelijk zijn, het Nauw van Calais zou dan immers aan beide zijden in Franse handen kunnen komen. Openlijk kon de katholieke Philips II niet de kant kiezen van de protestantse Elisabeth I, dus werd toch in het geheim Mary Stuart een heel klein beetje financieel geholpen.
Gelukkig voor Philips II brak in Frankrijk een religieuze burgeroorlog uit en waren de Schotse protestantse opstandelingen redelijk succesvol. Op 6 juli 1560 werd in Edinburgh een overeenkomst met Elisabeth I gesloten dat alle Engelse troepen zouden worden teruggetrokken én deed Mary Stuart officieel afstand van haar rechten op de Engelse troon. De Schotse protestanten konden helemaal opgelucht ademhalen, toen op 5 december 1560 Frans II, net Koning van Frankrijk geworden, stierf. Zijn weduwe, Mary Stuart, keerde naar Schotland terug en aanvaardde de voogdij van haar protestantse stiefbroer James.
thumb
Mary houdt een kruisbeeld in haar handen
Buiten worden haar kleren verbrand, niets mag meer aan haar herinneren
-
Met een glimlach keerde Mary Stuart zich naar haar huilende en weeklagende bedienden, die naast het schavot stonden. Mary Stuart maakte het kruisteken, zei allen vaarwel en vroeg hen tot op het laatste moment voor haar te bidden. Daarna nam een van de vrouwen een tot een driehoek gevouwen Corpus Christi-doek kuste hem, trok hem over haar gezicht en speldde hem vast aan haar kap.
Toen de vrouwen vertrokken waren, knielde Mary Stuart vastberaden op het kussen, en zonder enig teken van doodsangst sprak ze hardop de woorden van de psalm In Te Domine confido, etc. Daarop tastte Mary Stuart naar het blok, legde haar hoofd erop en stutte haar kin met haar beide handen, die als men minder oplettend was geweest zeker zouden zijn afgehakt.
Mary Stuart lag heel stil, strekte haar armen naar weerszijden uit en riep drie of vier keer In manus tuas, Domine etc. Daarna, terwijl een van de beulen haar zachtjes met één hand vasthield, liet de andere zijn bijl tweemaal neerkomen. Mary Stuart maakte nauwelijks of geen geluid en verroerde zich niet, en zo hakte de beul haar hoofd af, op een enkele pees na, en toen hij ook die had doorgehakt, tilde hij het hoofd op om het de toeschouwers te laten zien, en zei God save the Queen.
Haar hoofd was heel kort afgesneden en leek zo grijs als dat van een zeventigjarige. Haar gelaatstrekken waren op slag onherkenbaar veranderd. Tot een kwartier na de onthoofding bleven haar lippen op en neer gaan.
De heer Dean sprak met luide stem: 'En zo eindigt iedere vijand van de koningin.' Toen daarop een van de beulen haar kousenband afdeed, ontdekte hij haar hondje, dat zich onder haar kleren had verstopt. Het was slechts met geweld van zijn plaats te krijgen, maar wilde haar dode lichaam niet verlaten en ging liggen tussen haar schouders en haar hoofd, dat met bloed besmeurd was en werd meegenomen om het te reinigen. Ook alle andere bebloede voorwerpen werden gewassen of verbrand, en de beulen werden betaald en heengezonden. Daarna moest iedereen de zaal verlaten, behalve de drost en zijn mannen. Ze droegen haar naar een ruime kamer, waar ze haar neerlegden voor de chirurgijns om haar te balsemen.
A widow in her teens and no longer Queen of France,
Mary Queen of Scots returned to Scotland in 1561 to claim her inheritance.
Beautiful, high-spirited, highly-sexed, impulsive and a devout Roman Catholic,
the arrival of Mary Queen of Scots in a Scotland dominated by an austere Kirk was bound to cause trouble
-
Mary Queen of Scots werd onthoofd op Fortheringhay Castle, Northants, op 8 februari 1587, oud 44 jaar. Mary Queen of Scots werd begraven in de Kathedraal van Peterborough en later herbegraven naast haar zoon James in King Henry VII's Chapel in de Westminster Abbey.
thumb
thumb
onder James I & VI
In 1603 overleed de ongehuwde protestante Elisabeth I en Koning James VI van Schotland eiste met succes ook de Engelse troon op, hij werd vanaf die tijd James I en VI genoemd, het begin van de Engels / Schotse Union of the Crowns.(1607) James paste wonderwel in de andere Engelse cultuur en is nog slechts 1 keer terug geweest in Schotland. Vanuit Londen probeerde hij wel de Schotse 'Kirk' in de richting van de Engelse Anglikaanse kerk om te vormen, wat nogal wat kwaad bloed zette. Zijn opvolger Charles I Stuart deed het zowel bij de Engelsen als de Schotten niet zo best, hij bleef in de ogen van de Engelsen een lompe Schot, ook hij deed weer een poging de Schotten zover te krijgen dat ze het Engelse kerk model overnamen.
Het ging zelfs zover dat er een burgeroorlog ontstond over het Gebeden Boek, om een lang verhaal maar weer samen te vatten (want het was nog veel ingewikkelder...) : Charles I werd onthoofd. Ondanks het feit dat hij naar Schotland was gevlucht, leverden de Schotten hem uit aan de Engelse Cromwell. De Schotten konden de £ 400,000 best gebruiken....maar veel Schotten waren het toch niet eens met de onthoofding door de Engelsen van hun (Schotse) koning
thumb
Cromwell raasde door het land en verwoestte alles wat met het oude katholicisme te maken had, ook veel oude Schots / Engelse rekeningen werden en passant vereffend, ook nu nog, achteraf, is het heel moeilijk te bepalen wie was nu, zowel in Engeland als in Schotland voor of tegen Charles I geweest.
Ook aan de bloedige Cromwell periode kwam een eind, enigst alternatief was de in Den Haag wonende Charles II Stuart, die aanvankelijk al door de Schotten was uitgeroepen tot koning, maar moest vluchten voor Cromwell. Na het overlijden van Cromwell ging Charles II terug naar Londen, het lijk van Cromwell werd opgegraven en gevierendeeld....
In 1685 stierf Charles II en hij werd opgevolgd door zijn broer de streng katholieke James II en VII en deze James was de schoonvader van onze Stadhouder Willem III en de grootvader van Bonnie Prince Charlie.
Over de Nederlandse Stadhouder Willem III en de Glorious Revolution van 1688 wordt nogal verschillend gedacht, heb er nog eens een Schots, Engels en Nederlands geschiedenisboek op nageslagen : volgens de Schot was Willem III een uiterst brute usurpator (dwingeland), volgens de Engelsen was Willem III de redder uit de nood, want hij heeft hen geholpen om van die katholieke niet-populaire Schot James II en VII af te komen. Het is te vergelijken met de Spaanse Armada in 1588, volgens de Engelsen was die tegen hen gericht en lees je niets over de Nederlanders v.v. meestal. We zullen het er maar op houden dat Gods Adem de Armada verstrooid heeft, zoo leerden we dat toch ooit op school in de jaren 50....
Willem III kwam aan de macht tijdens het rampjaar 1672, (LINK), dankzij de geniale Michiel de Ruyter en de Waterlinie werd de Republiek gered. De gezamenlijke aanval van Engeland, Frankrijk, Munster en Keulen, ondanks de verovering van alles buiten de Waterlinie, liep uiteindelijk op niets uit. Michiel de Ruyter versloeg 3 keer een grote Engelse landingsvloot, de Fransen reageerden net te laat toen het begon te vriezen en zij over het ijs vanuit het bezette Utrecht optrokken naar Leiden. Bij Zwammerdam moesten ze weer terug want het begon te dooien.....
De waarschijnlijk goed georganiseerde moord op de gebroeders Cornelis en Johan de Witt is nog steeds een zwarte bladzij in onze geschiedenis, vergelijkbaar met de onthoofding van de Rotterdammers Oldenbarnevelt en de verbanning van Hugo de Groot.
De grote Europese tegenstander van Willem III was de katholieke Franse Zonnekoning Lodewijk XIV. Willem III kwam tot de overtuiging dat het Europese machtsevenwicht veranderd moest worden, het Engels Franse bondgenootschap moest verbroken worden.
Charles II, de broer van James II en VII, Charles overleed in 1685
James II en VII, kwam in 1685 op de troon,
James was de broer van Charles II en de (schoon)vader van resp. Willem III en Mary Stuart
Mary of Modena, de 2e vrouw van James II en VI en de moeder van James Edward en de grootmoeder van Bonnie Prince Charlie
-
Op zijn 9e liep Willem III nog in rokken rond, wat in die tijd niet ongewoon was. Willem III was ook dol op ballet en maskerades. Omdat het vrouwen niet toegestaan was in het openbaar te dansen, werden de vrouwenrollen in hofballetten door jongens gedanst. Toen Willem III achttien jaar was danste hij zelf de rol van Mercurius terwijl zijn vrienden Monsieur de Zuylesteyn en de jonge Monsieur de Gent in het eerste deel de rollen van nymphen dansten. In de volgende delen van dit Ballet de la Paix, dat ter ere van de Vrede van Breda in de stallen van het Binnenhof werd opgevoerd, dansten Willem III en zijn vrienden gekleed als herderinnetjes, boerinnetjes en Egyptische prinsessen over het toneel.
Men ergerde zich toen alleen aan de politieke achtergrond van het dansspel, aan de vrouwenkleren van Willem III ergerde niemand zich.
De Staten-Generaal beoordeelden Willem III uitsluitend op zijn militaire en politieke capaciteiten en absoluut niet op zijn mogelijke homosexualiteit, wat heel vaak gesuggereerd werd, tot op de dag van vandaag. Reeds toen vond men dit totaal niet ter zake doen en terecht.
Wel verlangde men van Willem III uiteraard dat hij zou trouwen. In 1674 had de Engelse ambassadeur Sir William Temple, Willem III al eens voorgesteld een huwelijk in overweging te nemen met prinses Mary Stuart. Het antwoord van Willem III was duidelijk. Willem III antwoordde his fortunes were not in a condition for him to think of a wife. Maar drie jaar later dacht Willem III er anders over. In het belang van het Huis van Oranje en de vrede tussen Engeland en de Republiek, was Willem III bereid de hand te vragen van de Engelse prinses Mary Stuart, een dochter van James, broer van Charles II en dus zijn volle nicht. Het werd een uiterst gelukkig huwelijk!
In 1685 werd zijn schoonvader, de katholieke James II en VII tot koning gekroond van resp. Engeland, Scotland en Ierland. Toen de vrouw van James een zoon kreeg die katholiek opgevoed zou worden, was voor de Engelse Whigs de maat vol, never meer een katholieke Schot op de Engelse Kroon. Volgens de traditionele Engelse geschiedschrijving namen de Whigs het initiatief, volgens de modernste inzichten van bijv. Jonathan Israel in zijn The Dutch Republic heeft Willem III zodanig zijn netwerk gebruikt dat de Whigs niet anders meer konden en wilden.
Hoe het ook zij een historisch feit is dat de Fransen een invoerverbod hadden ingesteld op Nederlandse goederen en dus ging het economisch slecht met de Republiek. Willem III hield een rede in de Staten vergadering dat het land mogelijk weer een rampjaar te wachten stond als het verbond tussen Engeland en Frankrijk niet werd verbroken. Engeland had alleen nog een duwtje nodig om zijn impopulaire schoonvader James te verdrijven. En dat duwtje kwam er dus.....
waarschijnlijker is dat Willem III echter alleen ging en kwam Mary later
-
De Nederlandse Vloot stond onder leiding van de Rotterdamse ex-koopman en ex-haringreder Willem Bastiaensz. Schepers.
Willem Bastiaensz. Schepers kreeg na het verzetten van de macht in het rampjaar 1672, als vurige Oranje aanhanger een plaatsje in de vroedschap van Rotterdam. In 1673 benoemt Willem III Willem Bastiaensz. Schepers tot luitenant-admiraal.
Uiteraard bracht Willem III de oversteek naar Engeland door op het Fregat Den Briel o.l.v. Vlootvoogd Willem Bastiaensz. Schepers.
Meer dan 14.000 Staatse troepen, aangevuld met verdreven Franse Hugenoten, Engelse en Schotse (ja, ja !!) vrijwilligers (in totaal 21.000 man, 5000 paarden en meer dan 50 kanonnen) werden eind oktober ingeladen op 400 transportschepen, die begeleid zouden worden door meer dan 50 oorlogsschepen. Zelfs soldaten uit Lapland waren ingehuurd.
Deze voor die tijd machtige vloot, groter dan de Spaanse Armada zoo'n 100 jaar ervoor, was opgebouwd in Hellevoetsluis door o.m. de Rotterdamse Admiraliteyt van de Maze.
- Ook in de 3e Engelse Oorlog (1672 - 1674) hebben op de schepen van Michiel de Ruyter zeker 1000 Engelsen en 1500 Schotten gediend. Hetzelfde geldt ook voor de 2e Engelse oorlog (1665 - 1667)
-
Koning James had nog op het laatst een oproep gedaan dat al zijn onderdanen in Staatse Legerdienst onmiddellijk moesten terugkeren naar huis. Alleen medestanders van James keerden dus naar huis. Zij die in Nederland achtergebleven en met Willem III meegingen, waren dus niet echt op de hand van James...
- Over de nu niet meer voor te stellen grootte van de Staatse Vloot halen we even dit citaat uit ons Armada verhaal erbij:
-
Toen de Armade in aantocht was, hadden de Staten al de koopvaardijschepen, bekwaam ten oorlog, doen opnemen, en bevonden, dat er niet minder dan tweeduizend, vlieboten en grotere vaartuigen, in de havens aanwezig waren.
Meer dan eens heeft de republiek uit deze machtige reserve vloten van twintig zeilen en meer getrokken, waarmee zij haar bondgenoten te hulp kwam, zonder haar eigen krijgsmacht te verminderen.
Het was niet slechts om de vijand afbreuk te doen, dat Elisabeth tegen onze handel met Spanje ijverde; als een echte Engelse zag zij met lede ogen de voorspoed der vreemden die van haar onderdanen te boven gaan. Met spijt moest zij het van Engelsen zelf horen, dat de twee provinciën van Holland en Zeeland alleen meer schepen en bootsgezellen bezaten dan het gehele koninkrijk van Engeland. Die verhouding om te keren, Engelands zeemacht uit te breiden, ten koste van die van Holland: ziedaar het streven der Engelse staatkunde, het oogmerk waarmee zij niet alleen de vaart op Spanje, maar onze scheepvaart in 't algemeen, stelselmatig belemmerde.
Op Engeland handelen vijfhonderd Hollandse schepen, op Holland niet meer dan vijftig Engelse. Uit de Hollandse havens varen noordwaarts naar de Oostzee over de drieduizend vaartuigen; tweeduizend andere zuidwaarts naar Frankrijk, Spanje en de Middellandse zee. Vijfhonderd Hollandse schepen drijven de houthandel van geheel Europa. Is er hongersnood, niet aan de Oostzee maar in Holland vindt men de korenschuren, die in aller nood voorzien.
De stapel van het zout en van de Franse en Spaanse wijnen is in Holland. De Engelse lakens ontvangt Europa voor Hollandse, omdat zij eerst in Holland zijn geverfd en toebereid.
Amsterdam bovenal wekt de bewondering van de reiziger. De Hertog de Rohan, de beroemde Hugenoot, die, na Italië en Duitsland doorreisd te hebben, in 1600 Nederland bezocht, was door geen andere stad zo aan Venetië herinnerd als door Amsterdam. Het is ongelooflijk voor die het niet gezien heeft, zegt hij: drie tot vierduizend vaartuigen liggen er tegelijkertijd op de rede; tweemaal 's jaars komen er vloten aan van tussen de vier- en vijfhonderd schepen
Terug naar 1688:
Het beste van het leger van de Republiek werd dus ingescheept op een enorme vloot, de bewaking van de landsgrenzen werd overgelaten aan haastig ingehuurde Zweedse en Brandenburgse troepen. Het risiko dat het Staatse leger zou komen vast te zitten ergens ver buiten de Republiek werd bewust genomen, want als het mis zou gaan dan zou Frankrijk gegarandeerd de Republiek weer aanvallen.......
Steun van de nog steeds aan James loyale Engelsen (want alles werd razendsnel in het geheim georganiseerd en zoo snel lekte iets toen nog niet uit.....) was natuurlijk afhankelijk van de eerste slag die Willem in Engeland zou MOETEN winnen.
Vanzelfsprekend werd besloten om niet naar Schotland maar naar Engeland te zeilen, maar voor zeilen heb je wind nodig en die zat een maand lang tegen. De gehele maand oktober 1688 zat het leger gevangen op de schepen in Hellevoetsluis, manschappen en paarden werden er ziek van. De tegenwind werd door de Franse ambassadeur een Roomse wind genoemd, na een heftige storm die ook Hellevoetsluis bereikte, draaide de wind in Protestantse richting en men liet het van Gods Adem afhangen waar men in Engeland zou landen.
thumb
Een schitterende prent van de Maas ter hoogte van Rotterdam
op de oever aan de overkant
v.l.n.r. de Witte Poort, (de Wester Nieuwe Hoofdpoort) LINK
de St. Laurenskerk LINK
de Ooster Oude Hoofdpoort LINK
Links het Statenjacht van Willem III (let op de Oranje vlaggen) vertrekt uit Rotterdam op weg naar Hellevoetsluis
onder begeleiding van een Engels jacht rechts
thumb
thumb
op het vaandel de tekst
for protestants religion and the liberty of england
De Republiek was op z'n hoogtepunt qua macht toen deze geweldige vloot begin november 1688 met Willem aan boord vanuit Hellevoetsluis vertrok, dit was nog nooit vertoond. Het machtigste land van Europa zeilde uit en voer twee keer langs de Engelse vloot die door dezelfde protestantse Adem van God de havens niet uit konden komen.
Willem liet zijn enorme vloot in rijen van 25 diep uitwaaieren van Calais naar Dover, het hele nauw van Calais werd hierdoor geblokkeerd, puur om te imponeren.... Door de hele vloot werden geregeld losse flodders afgeschoten die zowel in Calais als in Dover te horen waren.
Op de schepen die vanuit Calais en Dover zichtbaar waren, werden soldaten opgesteld 'met schallende trompetten en slaande trommels'.
thumb
Zonder enige tegenstand werd in Devon geland en werd Willem welkom geheten door een geheime Engelse Parlementaire delegatie die aandrong op spoed. Direkt werd als machtsvertoon Exeter ingenomen, zonder slag of stoot uiteraard. Achteraf is iedereen het erover eens dat als James resoluter had gereageerd, Willem mogelijk in zeer grote problemen was gekomen, tot opluchting van de Staten talmde ook Frankrijk.....
thumb
16e eeuw
LINK
-
De Engelsen die zich aansloten bij Willem III leerden de Staatse Troepen al snel een nu nog steeds bekende melodie, Lillibullero. Lillibullero gaat over een (katholieke) Ier die de uiteindelijke zege over de Protestanten bezingd, nog steeds actueel.....
Lillibullero werd beroemd tijdens de Glorious Revolution, het was, zouden we nu zeggen, de grote hit van 1688, Lillibullero.
Lillibullero is ook nu nog steeds dagelijks te horen, want Lillibullero gaat vooraf aan de nieuwsuitzendingen van de BBC World Service.
Toen James langs de Theems kwam, gooide hij wel nog even het Grootzegel van het Koninkrijk in de rivier, zonder dit Grootzegel kon geen wet worden ingevoerd. James werd uiteindelijk gevangen gezet in een huis met bewust een te kleine bewaking. Op 23 december 1688 ontsnapte hij dus, volgens plan kun je wel zeggen, naar Frankrijk.
-
Een ooggtuige schreef:
- Wij reden door de deur van 't parck naer St. James, daerdoor Sijne Hoogheit omtrent 3 uren oock quam, onder groot geschreeuw van het volck, daeronder een grote menichte orangie stricken op haer hoeden hadde ende oranje appelen op stokjes droegen.
Zelfs prinses Anne, zuster van Mary, strikte oranje linten in het haar.
De in Holland achtergebleven Mary Stuart ontving al snel een brief van het Engelse parlement, dat haar de kroon aanbood. Ze weigerde beslist. Hoe zou zij koningin van Engeland kunnen worden, als voor haar man geen andere rol was weggelegd dan die van prins-gemaal? Willem III voelde er ook niets voor, hij dreigde al terug te keren naar zijn land. Toen beiden zo onwrikbaar bleven, besloot men zowel Mary als Willem te kronen. Dat feest vond in april 1689 plaats.
Dat de prinses van Oranje deze hoge positie niet had geambieerd en veel liever in Holland was gebleven, blijkt uit al haar brieven. Ze vergoot tranen bij de gedachte een land te moeten verlaten waar ik de hoogachting van de bevolking genoot, waar ik een leven geleid had, dat met mijn aard overeen kwam, waar ik in één woord alle aardse tevredenheid smaakte.
Ook Willem III was niet gelukkig in zijn nieuwe koninkrijk. Willem III hoestte veel, was nog magerder geworden en slaagde er niet in zijn onderdanen te behagen. De Engelse jaren zijn niet de gelukkigste jaren van Willem III en Mary geweest.....
In februari 1689 werden Willem en Mary dus gekroond tot Engels Koning en Koningin. In april 1689 werden zij, zonder daar bij aanwezig te zijn, ook in Edinburgh uitgeroepen tot Koning en Koningin van Schotland. Schotland volgde gewoon officieel het Engelse voorbeeld, maar niet iedereen in zowel Schotland als Engeland legde zich erbij neer dat die vreemde Dutchman nu hun Koning werd.
- Een van de Nederlanders die in Engeland een hele carriere zou gaan maken, was Hans Willem Bentinck, een jeugdvriend van Willem III. Hans Willem Bentinck kreeg als dank de titel Graaf van Portland. In diezelfde tijd verwierf de familie Bentinck ook stukken grond rondom Rhoon, ten Z.W. van Rotterdam. Een van de polders die daar bij Rhoon werd drooggemalen kreeg, niet geheel toevallig, de naam Portland.
Op onze site komen we de naam Bentinck nog een paar keer tegen, bijv. in ons Patriotten verhaal:
- In 1751 overleed Willem IV, en werd opgevolgd door zijn zoon Willem V, die pas in 1766 volwassen zou worden. Tot die tijd waren er 2 regenten, de moeder van Willem V, de Britse Ann(a) en de Hertog van Brunswijk, Willem Bentinck, een zeer sterke persoonlijkheid, waar Willem V, na de dood van zijn moeder in 1759, niet tegenop gewassen was.
En in dit verhaal over de bewindhebbers van de VOC Kamer Rotterdam:
- Willem van Bentinck (1704-1774)
Kortom, iemand met de naam Bentinck was van een zeer goede stand. Toen de laatste Bentinck in Rhoon in 1813 overleed, werd deze Bentinck bijgezet in een praalgraf in het koor van de kerk van Rhoon.
Een andere Nederlander, Godard van Rheede-Ginckel werd Hertog van Athlone. Arnold Joost van Keppel werd benoemd tot Graaf van Albemarle. Toen in 1940 Prinses Juliana met haar kinderen uitweek naar Canada was een afstammeling van de Nederlandse Hertog van Athlone Gouverneur-Generaal van Canada. Tijdens het verblijf van Juliana in Canada was hij haar officiële gastheer.
genoemd, de naam James komt van het latijnse Jacobi, in het Nederlands Jacobus.
thumb
-
Ook verschillende bekende Nederlanders vochten mee aan de kant van Willem III in de Slag aan de Boyne. Bijvoorbeeld een familielid van Willem III: Hendrik van Nassau-Ouwerkerk. Willem III was zeer op Hendrik van Nassau-Ouwerkerk gesteld, Hendrik van Nassau-Ouwerkerk had Willem III gered tijdens de Slag bij St. Denis in 1678. Hendrik van Nassau-Ouwerkerk had de belager van Willem III neergeschoten. Na in 1688 met Willem III te zijn meegekomen naar Engeland, liet Hendrik van Nassau-Ouwerkerk zich naturaliseren tot Engelsman en nam de naam aan d'Auverquerque en werd zelfs Opperstalmeester van Willem III.
In Londen betrok Hendrik van Nassau-Ouwerkerk een woning aan de Downingstreet, inderdaad op nummer tien en zo werd Downingstreet 10 een belangrijk huis voor Willem III en zijn opvolgers. Hendrik van Nassau-Ouwerkerk ligt begraven, niet in Londen, maar in Ouderkerk aan de IJssel...
Over de Slag aan de Boyne ook nog deze anekdote: Willem III streed altijd in de voorste linie, altijd en overal. Willem III was echt een moedige man, zonder twijfel. Bij de Slag aan de Boyne scheelde het niet veel of Willem III was gedood, een kogel schoot rakelings langs hem heen en verwondde hem slechts licht. Ongeduldig liet hij zich verbinden, terwijl Willem III nuchter opmerkte dat dat maar weinig had gescheeld.....
Velen kwamen natuurlijk kijken naar de gewonde Willem III, waarop Willem III reageerde met
Ondanks het feit dat de Schotten Willem en Mary officieel hadden uitgeroepen tot Koning en Koningin van Schotland, waarschuwden Engelse adviseurs dat de Highlanders zich hier niet zondermeer bij neer zouden leggen. En inderdaad op 27 Juli 1689 werd een regeringsleger in de Pass of Killecrankie, vlakbij Dunkelk in Perthshire, overvallen. Traditioneel de eerste Jacobite aktie die weliswaar door de Jacobites werd gewonnen, maar ten koste van het leven van hun aanvoerder Bonnie Dundee. Zonder hun leider verliep deze eerste aktie van de Jacobites, maar het verzet tegen Willem wachtte op een nieuw initiatief van een andere chieftain.
- 1782 De Schotse Brigade wordt ontbonden; de vaandels (the King's colours) worden in een Schots arsenaal opgeborgen.
- 1831 Jhr. Mr. Eneas Mackay en Jhr. Mr. Johan F. H. J. E. Mackay in de Tiendaagse veldtocht.
- 1844 Barthold Johan Christiaan baron Mackay erft Ophemert.
- 1862 Mr. Eneas baron Mackay van Ophemert vice-president van de Raad van State.
- 1877 Donaid 11de Lord Reay wordt Brits onderdaan.
- 1888-1891 Mr. Eneas baron Mackay, minister-president van Nederland.
- 1901-1905 Mr. Eneas baron Mackay, voorzitter van de Tweede Kamer.
- 1904 Lord Reay voorzitter van het Instituut voor Internationaal Recht.
- 1907 Lord Reay Brits afgevaardigde op de Tweede Vredesconferentie.
Mr. Eneas baron Mackay lid van de Raad van State (tot 1909).
- 1913-1920 Mr. Theodoor Philip baron Mackay voorzitter van de Algemene Rekenkamer.
-
Charles II was door zijn regering ertoe gedwongen om zijn troepen op het continent aanzienlijk te verminderen, naar het heette als maatregel van bezuiniging, maar in werkelijkheid onder pressie van LodewijkXIV, die begrijpelijkerwijs ernstig bezwaar had tegen aanwezigheid van Britse troepen in het Staatse leger. We hebben het hier dus over de Schotse Brigade in de Nederlanden, waarover later meer.
En dus werden de officieren en manschappen van tien Britse compagnieën ontslagen, waarop zij meteen hun diensten aan Willem III aanboden die dit aanbod gretig aanvaardde. Willem III organiseerde deze troepen in een afzonderlijk onderdeel onder het voorlopige commando van Hugh Mackay, die de rang van majoor kreeg.
Juist in deze tijd kwam de plaats van regimentscommandant van de Schotse Brigade open te vallen. Voor deze vacature kwamen twee officieren in aanmerking: beiden uitmuntende militairen maar van zeer verschillend karakter. De ene was John Graham of Claverhouse (later verheven tot Viscount Dundee en later nog bekender geworden onder de naam Bonnie Dundee), de andere Hugh Mackay of Scoury. Willem III benoemde Hugh Mackay of Scoury.....
Over deze beslissing was Viscount Dundee zo boos, dat Viscount Dundee onmiddellijk de dienst verliet en naar Schotland terugkeerde met voortaan slechts één doel: revanche te nemen op Willem III en op Mackay. Viscount Dundee zou nog tot 1689 moeten wachten......
De meest invloedrijke tegenstander van de nieuwe stand van zaken in Schotland werd dus Viscount Dundee, vóór zijn verheffing tot Peer bekend onder de naam John Graham of Claverhouse. Viscount Dundee had dus ooit bij de Schotse troepen in de Nederlanden gediend. Toen Viscount Dundee met een diepe wrok zowel tegen Willem III als tegen Hugh Mackay ons land had verlaten, had Viscount Dundee zich onmiddellijk ter beschikking van Charles II gesteld om deel te nemen aan het door Charles II bevolen gewapend optreden tegen de Schotse Covenanters, de protestanten die weigerden zich te onderwerpen aan de door Charles II verordeningen in kerkelijke zaken. Dit conflict had tegen het einde van Charles' regering en onder James II zeer scherpe vormen aangenomen. Het was vooral Viscount Dundee die meedogenloos tegen de Covenanters optrad en die degenen, die in zijn handen vielen, vrijwel zonder uitzondering ter dood liet brengen. Bluidy Clavers werd zijn bijnaam, maar aan zijn goed uiterlijk voorkomen had hij ook al snel de bijnaam Bonnie Dundee te danken, de bijnaam waarmee hij het bekendst is geworden.
In the Battle of the Pass of Killecrankie bleef Kapitein Robert Mackay, uit de troepen van Willem III, dood op het slagveld liggen en werd daar gevonden door Macdonald of Glengarry en diens manschappen, die tot Dundee's troepen behoorden. Toen zij erachter kwamen dat Kapitein Robert Mackay nog leefde, droegen zij Robert Mackay op een geïmproviseerde draagbaar naar de dichtstbij gelegen hut, waar Robert Mackay enige dagen bleef totdat Robert Mackay zonder gevaar kon worden vervoerd. Robert Mackay is daarna naar Dunkeld gebracht en later naar Tongue vervoerd.... Een Highlander blijft een Highlander, ook al was hij je tegenstander.....
De naam Mackay is nu al een aantal keren genoemd en dus ook aandacht voor de familie Mackay en hun relatie tot Nederland, want wist je dat er ooit een Mackay Vice-President van de Raad van State is geweest (1862), Minister-President van Nederland (1888 - 1891), Voorzitter van de Tweede Kamer (1901 -1905) en Voorzitter van de Algemene Rekenkamer (1913 - 1920)?
En dat allemaal omdat de familie Mackay nauw verbonden is geweest aan de Schotse Brigade in Nederland!
Officieel heette de Schotse Brigade in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden trouwens
Over deze Schotse Brigade gaan we het verderop in dit verhaal hebben, over de familie Mackay nu:
Na de dood van zijn vader van en 2 broers in 1662 erfde Hugh Mackay het gebied rondom Scoury in het landschap Edderachilis in het zuidwesten van Strathnaver.
In 1672 rukte LodewijkXIV met een groot leger op tegen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en daarbij bevond zich ook Hugh Mackay, kapitein in Dumbartons regiment. De divisie Turenne, waartoe dit regiment behoorde, trok de Betuwe binnen. Er werd weinig tegenstand geboden. De versterkte steden, ook in de Tielerwaard en de Bommelerwaard, vielen zonder veel strijd in handen van de vijand. Zo ook Zaltbommel, een stadje van omstreeks 2600 inwoners.
Hugh Mackay werd ingekwartierd bij de weduwe van de vroegere burgemeester Arent de Bie tot Waeyensteyn, ridder bij diploma van de koning van Frankrijk (1647). Mevrouw de Bie - vóór haar huwelijk Margaretha Bicker, uit het Amsterdamse burgemeestersgeslacht - had enige dochters, sommigen al getrouwd, maar Clara was ongehuwd en woonde bij haar moeder. Al spoedig bleek, dat de familie De Bie in het geheel geen onaangenaamheden van de ingekwartierde officier had te duchten. Hij wist zich zeer wel aan te passen en na korte tijd was men in huize De Bie eigenlijk nogal gesteld op die rustige, vertrouwenwekkende Schotse huisgenoot die zoveel van de wereld had gezien en daarover zo onderhoudend kon vertellen.
Hugh Mackay, die zich ook van zijn kant tot het gezin, waarin hij was terechtgekomen, aangetrokken voelde, deelde in alles wat het gezinsleven meebracht: met mevrouw de Bie speelde hij schaak, met de dochters las hij een of ander boek, en zo duurde het niet lang meer of er zat romantiek in de lucht en de officier van Lodewijk XIV dong naar de hand van Clara de Bie. Haar moeder verzette er zich evenwel, zeer begrijpelijk, tegen om haar dochter aan een vijandelijk officier uit te huwelijken.
Maar bij Mackay hadden zowel de politiek van de Franse koning als diens wijze van oorlog voeren al eerder het voornemen doen opkomen om zijn ontslag te nemen, en toen nu zijn betrekking zijn huwelijk dreigde in de weg te staan, hakte Mackay de knoop door. Er verliep nu nog geruime tijd voordat het ontslag werd verleend - hetgeen allerminst verwonderlijk was midden in de oorlog - maar uiteindelijk, nadat de Franse troepen al weer een groot gedeelte van de Republiek hadden ontruimd, ging Mackay nu over in dienst bij de Schotse Brigade, die al ca een eeuw deel uitmaakte van het Staatse leger, maar de krijgsverrichtingen maakten dat de trouwplannen voorlopig nog niet konden verwezenlijkt.
Zijn plaatsing bij de Schotse Brigade betekende een keerpunt in de geschiedenis van het geslacht Mackay, dat van toen af aan steeds nauwere binding met de Nederlanden verkreeg, zodat enkele leden van het geslacht in de negentiende eeuw zelfs in de Nederlandse adel werden opgenomen.
De belangrijkste gebeurtenissen van de familie Mackay in de Nederlanden vatten we maar even samen in het onderstaande jaartallen overzicht:
In 1889 werd trouwens het volgende gedicht geschreven over de Clan Mackay:
-
The sportsman now roams o'er the Sutherland hills
And down where the Naver runs clear;
And the land a brave race had for centuries owned
Is now trad by the sheep and the deer.
The hall, where our ancestors first saw the light,
Now blackened in ruins they lie,
And the moss-covered cairns are all that remain
Of the once pleasant homes of Mackay.
Happy homes by an alien's base mandate o'erthrawn,
Tender maidens and brave, stalwart men
Were ruthlessly scattered like leaves in a gale
Far away fram their dear native glen.
Brave clansmen who fought in fair liberty's cause
In the lowlands of Holland they lie,
For bravest in battle and second to none
Has aye been the Clan of Mackay.
Not yet are they silenced, though peaceful they be,
And though far fram the green mountain side,
They meet in the city of famous renown
On the banks of the dark flowing Clyde,
With hearts still undaunted and beating as true
As when under a northern sky
They grasped their claymores when the slogan they heard,
And followed the flag of Mackay.
Unflinching they bore the praud ensign aloft,
While their foemen the penalty paid;
And the same noble spirit inspires them to-day,
Their poor braken clans men to aid.
The aged and weak they have sworn to protect
By the 'Strong Hand' and kind watchful eye,
For faithfull in friendship and valiant in war
Has aye been the Clan of Mackay.
Then flook to the standard and join the roll call:
Once more the old banner's unfurled;
The slogan's been sounded, and kinship been claimed,
By clansmen all over the world.
Exiled or at home, love of country and clan
Are feelings we'll never let die;
Defy and defend, stand true to the end,
And honour the name of Mackay.
Maar nu maar vlug terug naar 1692:
Het werd steeds duidelijker dat vooral de machtige Lords of the Isles op een andere manier benaderd moesten worden. Men koos ervoor om de Chieftains te vragen voor 1 Januari 1692 de eed van trouw af te leggen. Volgens sommigen werd er rekening meegehouden dat enkele chieftains dit NIET zouden doen en dan had Willem een excuus.
De chieftains gingen te rade bij James in Parijs en die gaf hun toestemming om de eed van trouw af te leggen aan zijn schoonzoon en zijn dochter. De gehele geschiedenis van Schotland is vergeven van de "stel dat's" en dit is er dus ook één, stel dat James die toestemming niet had gegeven...................
-
Als je van Glasgow naar het noorden rijdt, via Loch Lomond in de richting van Fort William (gebouwd om de Highlanders in de gaten te houden en inderdaad genoemd naar onze Willem) kom je vanzelf in een van de mooiste gebieden van Schotland, Glen Coe oftewel Glencoe. Vanaf de Bridge of Orchy tot Onin houdt Aad altijd z'n adem in, zoo mooi, links en rechts enorme steile, soms rode berghellingen. Je verwacht ieder moment dat er een Schotse clan op oorlogspad naar beneden komt rennen. En daar in het enorme dal waar je vanzelf inrijdt, heeft zich op 13 Februari 1692 een drama afgespeeld.
thumb
In Glencoe was Chief Alastair MacDonald de baas, een nogal ruwe, grote man, die er wel eens met zijn mannen op uit ging om bij de buren vee weg te halen. Nog steeds kun je zijn Hidden Valley bezoeken, waar zij hun gestolen vee lieten grazen. Een hele klimpartij en als stadsmens vraag je je dan af, hoe kregen ze het voor elkaar om daar in no time vee naar toe te jagen, terwijl ze gegarandeerd achtervolgd werden....
Uiteraard was Chief Alastair MacDonald erbij toen Bonnie Dundee op 27 Juli 1689 een regeringsleger in de Pass of Killecrankie versloeg.
Terug van Killecrankie overviel Chief Alastair MacDonald en zijn mannen en passant hun buren, de Campells en staken hun kasteeltje Achallader Castle bij de Bridge of Orchy in brand. Kortom, de Glencoe MacDonalds waren niet zoo populair in de omgeving......
N.a.v. het ultimatum van Willem III kwam Chief Alastair MacDonald bewust of onbewust, dat weet niemand, te laat, maar hij ging wel pas op 30 december weg, terwijl de pas al dagenlang vol met sneeuw lag..... Op 3 Januari 1692 kwam hij zich melden, maar moest expres nog 3 dagen wachten voordat ook hij de eed van trouw had afgelegd.
Zoals gezegd had men in Londen niet verwacht, dat iedere Chief de eed van trouw zou komen afleggen en was men daar in Londen blij dat die 'boef' Chief Alastair MacDonald te laat was....
Op 1 Februari 1692 kreeg Glencoe bezoek van een regiment regeringstroepen onder bevel van een Campbell Schot, dus een buurman waar Chief Alastair MacDonald kortgeleden huis had gehouden.
Captain Robert Campbell of Glen Lyon, zo heette de kommandant, was een 60-jarige alcoholische gokker die door eigen schuld alles had verloren wat Chief Alastair MacDonald tijdens zijn overval had achtergelaten. Een nicht van Robert Campbell was gehuwd met de een zoon van Chief Alastair MacDonald.....
10 dagen lang werden de soldaten en hun kommandant gastvrij ontvangen door Chief Alastair MacDonald en zijn clan. Echter op 12 Februari ontving Robert Campbell de volgende order :
Even in het Old English the originele tekst van het bevel :
-
The Campbell's orders from King William's man in Scotland, John Dalyrmple --- "Master of the Stair" , were quite brutal and clear.
The Note read such:
To Captain Robert Campbell of Glenlyon
' For Their Majesties' Service'
(In old English,exactly as it appeared)
Sir,
You are hereby ordered to fall upon the rebels, the M'Donalds, of Glencoe and putt all to the sword under seventy. You are to have special care that the old fox and his sons doe upon no account escape your hands. You are to secure all the avenues, that no man may escape. This you are to putt in execution at five o'clock in the morning precisely, and by that time, or very shortly after it, I'll strive to be att you with a stronger party. If I doe not come to you att five, you are not to tarry for me, but to fall on. This is by the King's special command, for the good of the country, that these miscreants be cutt off root and branch. See that this be putt in execution without feud or favour, else you may expect to be treated as not true to the king's government, nor a man fitt to carry a commission in the king's service. Expecting you will not faill in the fulfilling hereof as you love yourself, I subscribe these with my hand.
Master of the Stair
(John Dalyrmple)
The "old fox" was the clan Chief of the MacDonalds, Alastair MacDonald. The "king" referred to was William, Prince of Orange.
Volgens de overlevering werd er 's avonds nog uitgebreid gezamenlijk gegeten..... De volgende morgen heel vroeg werd op Signal Rock (nog steeds aanwezig) een vuur ontstoken waarna een slachtpartij begon. De gasten vermoordden hun gastheren, iedereen onder de 70 werd zonder pardon neergestoken, mannen, vrouwen, kinderen inklusief de allerkleinsten. Zelfs de nicht van Robert Campbell werd vermoord, samen met haar man. De verdere details in allerlei verhalen zal ik jullie besparen.
Niet alleen in de Highlands, waar de regels van gastvrijheid heilig waren, stak een storm van verontwaardiging op, maar ook in de Lowlands en zelfs in Engeland. Willem moest zich zelfs komen verantwoorden in het Parlement : hij heeft zich altijd verdedigd dat hij ongezien het bevel had ondertekend. Historisch is absoluut zeker dat hij hierover heeft gelogen, over de Massacre of Glencoe zijn zoveel dokumenten bekend waaruit blijkt dat Willem er wel van wist !!!
thumb
In Memorial of the Massacre of Glencoe
Willem was toch al niet geliefd in Schotland, maar het aantal Jacobites nam na de Massacre of Glencoe alleen maar toe en Willem maakte het nog gekker.....
-
Is deze hele pagina net klaar, lees je dit in de Volkskrant van 14 Maart 2002 :
De bewoners van Glencoe, een plaatsje in het westen van de Schotse Hooglanden, zijn woedend over de benoeming van Roddy Campbell als het hoofd van hun splinternieuwe toeristencentrum dat over anderhalve maand opent.
Glencoe is een bastion van de MacDonalds clan. In de vroege ochtend van 15 februari 1692 vermoordden de Campbells hier 38 MacDonalds, die hen daaraan voorafgaand tien dagen met spelen hadden vermaakt en hen alle gastvrijheid hadden verleend. Driehonderd andere MacDonalds waaronder vrouwen en kinderen moesten in een snijdende kou op de vlucht slaan. Velen overleefden de vlucht niet.
De wraak van de Campbells was goedgekeurd door de Britse koning - de Nederlandse Stadhouder Willem III - die had bepaald dat de opstandige Hooglanders een eed van trouw aan hem moesten zweren. De leider van Clan Donald aarzelde, waarna de Campbells hun slag konden slaan.
De Slachting van Glencoe - letterlijk vertaald Vallei der tranen - is een bloedig en sinister dieptepunt in de Schotse historie. Nog meer dan de slachting zelf wordt het de Campbells kwalijk genomen dat zij de door de MacDonalds verleende gastvrijheid op deze wijze hadden misbruikt.
Dat een Campbell nu net de baas moet worden van het nieuwe vijf miljoen euro kostende bezoekerscentrum is dan ook in slechte aarde gevallen. Veel MacDonalds waren al niet blij met het nieuwe centrum, dat een belangrijke concurrent dreigt te worden van de snuisterijenzaken en souvenirswinkels in het centrum. Dat er ook nog een Campbell daar de baas wordt is bijna onverteerbaar.
'Het getuigt van grote min-achtig voor de geschiedenis', zegt de 63-jarige Alistair MacDonald. 'En ik denk dat het bij alle MacDonalds in de wereld als een klap zal aankomen.'
Roddy Campbell (41) zelf zegt te begrijpen dat zijn benoeming mooie krantenkopij is. 'Maar sommige verhalen gaan te ver. De gebeurtenis zou meer in de historische context moeten worden geplaatst.'
Volgens Campbell waren zijn verre voorvaderen onderworpen aan de militaire wetten. 'Als ze niet hadden gedaan wat de koning had bevolen, dan waren ze zelf doodgeschoten.' Hij stelt dat verschillende Campbells tijdens de slachting bewust hebben misgeschoten of zelfs de MacDonalds vantevoren hadden gewaarschuwd.
'Mag ik driehonderd jaar later dan nog niet naar Glencoe komen? We weigeren de Duitsers toch ook niet om wat zij zestig jaar geleden hebben gedaan.'
Maar gauw terug dus naar ons verhaal....
In de woelige dagen na The Massacre waren er nog diverse gewapende akties van Jacobites, maar er stond iets te gebeuren wat Aad, eerlijk is eerlijk, het meest fascinerende vindt als je de geschiedenis van Schotland bestudeert : een land al eeuwenlang in onmin met zijn buren (v.v. uiteraard !!) besluit zich aan te sluiten bij de buren, oftewel we gaan het hebben over de stichting van het Verenigd Koninkrijk in 1707, the Union of Parliaments van Schotland en Engeland.
Pas in 1997 heeft Tony Blair weer toestemming gegeven voor een eigen Schots Parlement, the devolution. Op Calton Hill in Edinburgh kun je een heel bescheiden monumentje vinden waarop zoo iets staat als : EINDELIJK.... . Het had trouwens niet veel gescheeld of er was een man met de naam Stewart gekozen als eerste Schotse premier, het werd echter de Schot Dewar, maar we dwalen af, terug naar pakweg 1698.
Engeland had ooit The Act of Navigation afgekondigd, die inhielt dat goederen alleen naar Engelse havens getransporteerd mochten worden door Engelse schepen. Alleen indien aangetoond kon worden dat de goederen geproduceerd waren in de Republiek, mocht een Hollands schip de goederen komen brengen, maar het bewijsmateriaal werd slechts mondjesmaat geaccepteerd en tegengewerkt. De hoofdreden voor de Engels-Hollandse oorlogen in de 17e eeuw, met in 1666 de beroemde tocht van Michiel de Ruyter dwars door de ketting bij Chatham over de Theems richting Londen.
-
Op den 22sten zeilden we de Rivier van Chatham op, die bij 't voornoemde fort zijn oorsprong neemt, alwaar de grootste Koningsschepen wierden gelegd en 't geschut daar in gedaan, als zij tot voor 't gezeide fort afgedreven zijn. De voornoemde rivier loopt zeer krom zo dat men het halve kompas moet omzeilen om ontrent Chatham te komen, zij is op veel plaatsen ten aanzien van haar bekwame diepte niet veel breder dan de Rotterdamse Schie, dies wij ook de lichtste fregatten gebruikten om daar in te zeilen, tot 17 in 't getal.
De Engelsen hadden de rivier gestopt met zeven brandschepen die allen overdwars gezonken lagen. Indien zij er nog een hadden doen zinken, wij zouden de rivier niet hebben kunnen opzeilen want het gat tussen het land en de gezonken wrakken niet wijder was als de Haagse vaart waarop ik lachende zei (ziende veel Engelse paarden gaan weiden) laten wij jachtschuiten van de schepen maken ende dezelve van de paarden doen doortrekken.
Het gat gepasseerd zijnde vonden wij grote blokken houts, met ankers in de grond vast gemaakt, en daar aan kettingen die omtrent drie à vier voet in 't water gezonken lagen. Aldaar hadden de Engelsen een klein batterijtje gemaakt, waar vandaan zij met zes à zeven stukken op ons flankeerden, doch wij daarvan meester geworden zijnde, maakten de kettingen los ende schoten dezelve aan stukken.
Op dien dag verbranden wij drie koningsschepen en namen er twee, waaronder de Royal Charles, het sterkste schip van heel Engeland.
Den 23sten wierden drie van de lichtste fregatten, met negen branders, geordonneert de andere drie koningsschepen, die onder het kasteel van Chatham lagen, te verbranden, hetgeen de branders (terwijl de gezeilde fregatten tegen het kasteel ageerden) gelukkelijk effectueerden. Aldaar lagen de Royal James, de Royal Londen en de Royal Oak.
Deze drie schepen waren weinig of niet minder dan de Royal Charles. U. Ed. kan dan oordelen wat een schrikkelijke brand dat het zelve moet geweest zijn. Doenmaals was ik met de opperhoofden van 's lands vloot op de genomen Royal Charles gegaan en zagen uit dat Koninklijk schip de koninklijke schade met vermaak aan.
-
De belangrijkste initiatiefnemers bij het doorvaren van de ketting bij Chatham waren uiteraard Rotterdammers: Jan van Brakel (1638 - 1690) en Jan Daniëlsz van de Rijn ( - 1678)
Vanmorgen bevestigd, dat de Royal Charles door de Nederlanders is genomen; zij maken het schip klaar om er mee weg te varen. De Koning en de Hertog van York zijn sinds vanmorgen vier uur bezig schepen in de Theems te doen zinken, om de Nederlanders te beletten, hogerop te komen.
Het maakte mij zo bezorgd, dat ik mijn vader en mijn vrouw terstond naar het platteland heb gezonden met 1300,- pond in goud in een nachtzak. Honderden naar de banken om hun geld; als dat zo doorgaat zullen de banken springen. Nooit was het volk in Londen zo verslagen als vandaag; men sprak van verraad; dat wij al verkocht en betaald zijn. De mensen brengen hun gezinnen en bezittingen naar de City.
Mr. Ganden, die onze schepen heeft zien verbranden, vertelt, dat er aan boord van de Nederlandse schepen veel Engelse deserteurs waren, die schreeuwden: vroeger vochten wij voor tickets, nu voor rijksdaalders. Dit laatste had betrekking op het feit dat de Engelse marine haar matrozen tegoedbonnen gaf, waarmee ze op een later tijdstip hun gage konden krijgen. Later was een rekbaar begrip, want meestal was er geen geld om de zeelieden uit te betalen.
Ja, er warer er, die bij de verovering van de Royal Charles tien tickets toonden en zeiden: wij zijn gekomen om ze in te wisselen.
Enkele dagen later wist Pepys te vertellen hoe de Royal Charles was veroverd. De kapitein vertelde hem:
De Nederlanders namen haar met een boot, bemand met negen man; één man klom in het want en streek de vlag; een trompetter blies Johanna's rokje is gescheurd. Ze hebben het schip naar buiten gebracht met een tij en een wind, waarop de beste Chatham loods het niet klaargespeeld zou hebben.
thumb
het achtergedeelte van het schip (spiegel) kun je nog steeds bewonderen in het Rijksmuseum
De Royal Charles was hetzelfde schip waarmee ooit de verdreven Charles II, politiek en financieel gesteund door de Republiek, terugvoer naar Londen. Het schip heette ooit Naseby, een wrang grapje van Cromwell, want bij Naseby had Cromwell de vader van Charles II, Charles I, ooit verslagen en later laten onthoofden.....
Het door de Republiek c.q. de gebroeders de Witt, speciaal voor Charles II opgetuigde schip kwam dus uiteindelijk op sleeptouw genomen weer terug naar Nederland, zeer symbolisch, niet waar?
-
Uit allerlei bronnen blijkt dat Michiel de Ruyter niet aanwezig was bij het doorvaren van de ketting bij Chatham. Michiel de Ruyter was ook helemaal geen voorstander geweest van dit plan van Johan de Witt. De broer van Johan de Witt, Cornelis, voer mee en vertelde pas op zee wat de wensen waren van broer Johan de Witt.
Michiel de Ruyter was de rest van de tocht niet on speaking terms met Cornelis de Witt, die zelfs met de vuist op tafel moest slaan om iedereen ervan te overtuigen dat dit een dienstbevel was.
Waarom had Johan de Witt dit plan bedacht?
Koning Charles II had een eenzijdige financiële adempauze ingelast, waardoor alle scheepsbemanning tijdelijk was ontslagen. Charles II leefde op een wat te grote voet, zijn hof maakte te veel geld op....
Bovendien was in 1666 de helft van Londen verwoest door een grote brand: The Great Fire....
Kortom, Johan de Witt ging er van uit dat de vloot bij Chatham er werkeloos bij zou liggen zonder bemanning, en inderdaad.....
thumb
LINK
- Cornelis was in 1652 lid geworden van de Admiraliteit op de Maze en vanuit die functie uiteindelijk "Opperbevelhebber" van de Vloot namens de Staten-Generaal geworden.
Cornelis werd wel spottend de waterprins genoemd, zijn broer Johan de landprins, want men beweerde, niet helemaal onterecht, dat beide broers prinselijke ambities hadden.
Op de meeste portretten staat Johan meestal voorop, bij het standbeeld van de broers op de Visbrug in Dordrecht zit Johan en staat Cornelis ernaast. Volgens het begeleidende bord bij dit standbeeld was dit de meest gebruikelijke pose van de broers, maar andersom kwam ook wel eens voor.....
Schotland werd natuurlijk zwaar getroffen door de Engelse Act of Navigation, Schotland was toen een arm agrarisch land, in de Highlands vooral waren de omstandigheden, ook mede door het klimaat, niet echt je van het, zullen we maar zeggen. Veel Highlanders verhuurden zich dan ook als soldaten aan de meest biedende en zoo kon het gebeuren dat na de moord op Willem de Zwijger in 1584 de Engelse koningin Elisabeth I Schotse soldaten mee gaf aan de Graaf van Leicester.
thumb
Parma trekt Antwerpen binnen
Parma zit op het witte paard op de brug net voor de stadspoort van Antwerpen
thumb
1543 - 1592
zoon van de Landvoogdes Margaretha van Parma
LINK
thumb
Munten geslagen tijdens het Beleg van Antwerpen
LINK
De overgave van Antwerpen vond plaats onder de volgende voorwaarden. De privileges van de stad bleven bestaan, maar het rooms-katholicisme werd weer de enig toegestane godsdienst. Niet-katholieken mochten nog vier jaar in de stad blijven, daarna moest men een keuze maken: of zich bekeren tot het rooms-katholicisme of de nieuwe godsdienst aanhangen. Werd voor het laatste gekozen, dan was gedwongen vertrek onvermijdelijk. Roerende goederen mochten daarbij echter worden meegenomen.
Het was verder toegestaan onroerende goederen te verkopen en de opbrengst te behouden. Ook kon desgewenst een gevolmachtigde worden ingeschakeld om die goederen te beheren. Alle vernielde kerken moesten worden hersteld.
Kloosterlingen kregen hun bezittingen terug. De stad moest alle oorlogsmaterieel in handen stellen van de hertog van Parma.
Bovendien werd Antwerpen verplicht een boete van vier ton goud te betalen. Tot slot diende de stad er mee in te stemmen dat er een garnizoen gelegerd werd van bevriende naties. Maar wanneer Holland en Zeeland zich voortaan rustig zouden houden, mocht ook dat vertrekken.
Een week na het afkondigen van het capitulatieverdrag op 20 augustus 1585 reed Alexander Farnese triomfantelijk de door hem veroverde stad binnen.
Na de verovering van Antwerpen door Parma in 1585 dacht iedereen dat het nu snel afgelopen zou zijn met de Opstand. Achteraf is het anders gelopen, want Parma moest met zijn troepen naar Frankrijk, een nootlottige blunder van Philips II, (link) maar een Godswonder (zoals het later werd genoemd) voor het verloop van de Opstand.
thumb
Graaf van Leicester
1532 - 1588
Na het vertrek van Leicester namen de Staten de Schotten over en deze hadden er geen bezwaar tegen om in de Republiek te blijven.
Een nog eerdere melding van de inzet van Schotse huurlingen is te vinden in ons verhaal over Bossu:
-
Bossu was de door Philips II benoemde Stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht, i.p.v. Willem van Oranje. Na zijn mislukking bij Den Briel, de moordpartijen in Rotterdam en Delfshaven, zijn nederlaag op de Zuiderzee, krijgt Bossu zijn zwaard terug na 3 jaar gevangen te hebben gezeten in Hoorn.
Bossu kiest de kant van Willem de Zwijger en krijgt opdracht zich te verschansen bij Rimenant, in de buurt van Mechelen. Op 1 augustus 1576 weet Bossu met hulp van Engelse en Schotse huurlingen een Spaanse aanval af te weren, een van de eerste meldingen in de Nederlandse geschiedenis van de inzet van Engelse en Schotse huurlingen.
Op het hoogtepunt waren er zo'n negen Schotse regimenten in dienst van de Staten-Generaal, ongeveer 10.000 militairen. Dit heeft geduurd tot het einde van de 18e eeuw.
En dus ook iets over de geschiedenis van de Schotse Brigade in de Nederlanden, ook een belangrijk onderdeel van de geschiedenis van Schotland:
In het begin van de Tachtigjarige Oorlog hadden de Nederlandse gewesten enige, zij het ook niet altijd zeer belangrijke, hulp ontvangen van Engelse en Schotse zijde. Koningin Elisabeth I had de in opstand gekomen Provinciën gesteund met geld en troepen.
Schotland, dat een lege schatkist had, was hiertoe niet in staat, maar de Schotse regering moedigde de Schotten aan om in de Nederlanden bij de prins van Oranje in dienst te treden. Zowel de Engelse als de Schotse regering hoopten op die wijze te voorkomen, dat de opstand in de Nederlanden door de Spanjaarden zou worden onderdrukt en dat de Nederlandse havens door het machtige Spanje zouden worden beheerst.
Verschillende Schotse edelen hadden voor eigen rekening manschappen geworven en waren daarmee naar het continent overgestoken: Balfour of Burley, Halkett of Pitfirran, Preston of Gorton en Scott of Buccleugh. Zij allen hadden aan het hoofd van een afdeling soldaten Schotland verlaten om zich naar het terrein van de strijd te begeven tegen de troepen van Alva, Parma, Albertus van Oostenrijk, Spinola en vele anderen. Deze Schotse troepen hebben aan verschillende krijgshandelingen deelgenomen, sommige o.a. aan de verdediging van Haarlem in 1573.
Aanvankelijk waren deze Schotse afdelingen gegroepeerd in afzonderlijke compagnieën en deze waren tot regimenten verenigd.
Maar na enige tijd werden zij samengevoegd tot één Schotse Brigade, bestaande uit drie regimenten. Deze Schotse Brigade, in onze geschiedenis bekend als
officieel
heeft tot 1782 deel uitgemaakt van het Staatse Leger, een periode van ruim twee eeuwen. De Schotse Brigade is vele jaren lang een zeer goed korps geweest, maar toen gedurende de jaren van Johan de Witt de overheid meer oog had voor de vloot en het leger wat werd verwaarloosd, ging de kwaliteit van de Schotse Brigade hard achteruit. Daarbij kwam dat, als gevolg van de oorlogen tegen Engeland, de aanvoer van verse troepen uit Schotland stilstond en de opengevallen plaatsen in de Schotse Brigade door allerlei avonturiers werden ingenomen.
De Schotse Brigade kreeg in 1751 nieuwe vaandels. Vanaf 1751 had ieder Schots regiment zelfs twee vaandels: het regimentsvaandel en de zogenaamde King’s Colours: de Britse vlag, waarop een kroon, distels, een roos en het motto Nemo me Ipune Lacesset waren aangebracht.
De Vierde Engelse oorlog maakte een einde aan het voortbestaan van de Schotse Brigade en daarmee aan de militaire loopbaan van vele Britse officieren die bij de Schotse Brigade dienden.
De verhouding tussen de twee landen, Groot-Brittannië en de Republiek waaraan de Schotse Brigade enerzijds door afkomst, anderzijds door dienstverband was verbonden, werd ten tijde van de Noord-Amerikaanse vrijheidsoorlog meer en meer gespannen en leidde in het begin van 1781 tot het uitbreken van de Vierde Engelse oorlog.
De Britse regering had tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog aan Den Haag gevraagd of zij de Schotse Brigade tijdelijk kon stationeren in Gibraltar. De huidige Britse troepen in Gibraltar konden dan verscheept naar de opstandige Amerikaanse koloniën.
Een storm van protest in de Republiek was het gevolg, vooral van Patriotische zijde. Ondermeer Baron Joan Derck van der Capellen tot den Poll protesteerde hevig.
Tegen het einde van 1782, dus al tijdens de 4e Engelse oorlog, werd voor de zekerheid door de Staten-Generaal aan de officieren van de Schotse Brigade de eis gesteld om onder ede alle loyaliteit af te zweren tegenover iedere souverein behalve de Staten-Generaal en de diverse Nederlandse Gewesten.
Tegelijkertijd werd al het mogelijke gedaan om naar buiten goed te laten uitkomen, dat de Schotse Brigade veranderd was in een 100% Nederlands troepenonderdeel.
De bevelen mochten niet langer in het Engels worden gegeven, het rode uniform van het Britse leger mocht niet langer worden gedragen en de tamboers mochten niet meer 'the old Scots march' slaan. De officieren moesten oranje sjerpen gaan dragen in plaats van de bloedrode Britse; het koninklijke wapen moest van alle wapens en harnachementen worden verwijderd en de oude vaandels, waaronder de Schotse Brigade in vroeger tijden zo vaak ten strijde was getrokken, moesten in een Nederlands arsenaal worden opgeborgen terwijl nieuwe vaandels, met de emblemen van de Nederlandse gewesten, voortaan moesten worden gevoerd.
Hoe begrijpelijk ook deze maatregelen, toch betekenden zij voor de Schotse Brigade het begin van het einde, omdat zeer veel Britse officieren zich door hun eed aan de Britse koning gebonden achtten en zich daarom verplicht voelden hun betrekking eraan te geven, liever dan onder het nieuwe vaandel te dienen.
Zodoende staken in de lente van 1783 alle officieren, die weigerden te dienen tenzij onder 'the King's colours' en in de Britse rode uniform, naar Groot-Brittannië over. De Schotse Brigade had daarmee opgehouden te bestaan, helaas juist op het ogenblik waarop haar opheffing om politieke redenen eigenlijk niet meer nodig was. Want al tegen het einde van 1782 had Groot-Brittannië vrede gesloten met de Verenigde Staten, in januari 1783 kwam een voorlopig accoord met Frankrijk en Spanje tot stand en met de Republiek werd een verdrag gesloten dat een einde aan de vijandelijkheden maakte. Wel schijnen er later nog plannen te hebben bestaan om de Schotse brigade weer op te richten, maar deze zijn nooit tot uitvoering gekomen.
De vaandels, die door de Nederlandse maatregelen van hun regimenten waren gescheiden en als curiositeit waren opgeborgen, zijn een eeuw later, in 1885, door bemiddeling van de 11de Lord Reay aan de kathedraal van St. Giles te Edinburgh aangeboden.
Daar hangen zij nu nog steeds tegen een van de pilaren, die de middelste toren ondersteunen, uiteraard gaan we daar dus altijd even kijken. De St. Giles is trouwens zondermeer een hele mooie Schotse Kirk.
In 1930 zijn kopieën van deze vaandels in de Schotse Kerk op het Begijnhof in Amsterdam opgehangen, ook van harte aanbevolen.
In Slot Loevestein zijn nog muurschilderingen te vinden die ooit door soldaten van de Schotse Brigade gemaakt zijn. Ook is in Slot Loevestein een kleine tentoonstelling ingericht over de Schotse Brigade, gedurende de zomermaanden is tevens een 18e eeuws garnizoenshuisje te bezichtigen dat geheel gerestaureerd en heringericht is.
Een voorbeeld van de omzwervingen van een van de Schotse regimenten, dus deel uitmakend van de Schotse Brigade in de Nederlanden is deze lijst met overplaatsingen:
-
Een van de Schotse regimenten lag in 1725 in Namen in garnizoen, daarna in Doornik. Van het jaar 1727 af tot augustus 1737 lag het Schotse regiment in Breda en in Den Bosch, daarna weer in Doornik, later achtereenvolgens in Meenen, Ath en Bergen, alle vier Barrière-vestigingen.
Na de val van Doornik in 1745 wordt het Schotse regiment enige tijd gelegerd in verschillende garnizoensplaatsen zoals Gent, Bergen op Zoom, Naarden en Maastricht; in 1747 en 1748 in Zaltbommel, later weer in Gorinchem, Den Bosch, Den Briel en Doornik; en eindelijk in 1755 in Nijmegen dat, met een korte onderbreking, tot 1763 standplaats bleef.
Daarna lag het Schotse regiment achtereenvolgens in Namen, Sluis, Doornik en Ieperen, om in 1776 weer voor drie jaar naar Nijmegen terug te keren. In 1779 werd het Schotse regiment naar Bergen op Zoom overgeplaatst en in 1782 ten slotte naar Maastricht, waar het Schotse regiment in 1783 werd ontbonden.
Een voorbeeld van de moed en inzet van een Schots regiment tijdens de 30-jarige oorlog in Duitsland:
Citaat uit dit verhaal:
-
Begunstigd door de duisternis konden de Schotten zich ongehinderd van de vijand losmaken, maar toen de Schotten laat op de avond in Heiligenhafen waren aangekomen, bleek geen van de schippers bereid om de Schotten op te nemen, bang als zij waren om onder de dreiging van Tilly's nadering aan de verslagen troepen hulp te verlenen.
Want er was inmiddels een wilde paniek onder de troepen van de hertog van Saksen-Weimar ontstaan.
Nauwelijks was het bekend geworden dat het Schotse regiment zijn stelling had verlaten, of de rest van het leger sloeg op de vlucht. Van een ordelijke terugtocht was geen sprake meer. Denen en Duitsers vluchtten overhaast naar de kust, weldra gevolgd door hun eigen ruiterij, die een ontzettende wanorde veroorzaakte. Manschappen, paarden, musketiers, piekeniers, bagage- en munitiewagens, alles drong tezamen op de kust en op het landingshoofd bij Heiligenhafen in een bijna onontwarbare massa.
Sir Donald Mackay, de bevelhebber van de Schotten, begreep de ernst van de situatie en zon terstond op middelen om het overschot van zijn dapper regiment in veiligheid te brengen. De andere troepen waren grotendeels huurlingen, die waarschijnlijk onbetrouwbaar waren en naar de vijand zouden overlopen zodra zij daarin hun voordeel zouden zien.
Sir Donald Mackay wist dat Tilly de achtervolging al had ingezet en dat er geen ogenblik meer te verliezen was. De vluchtende ruiters drongen de pier al op en poogden de beschikbare schepen voor zich zelf en hun paarden in beslag te nemen. Sir Donald Mackay zag, dat hem maar één kans overbleef: hij gaf zijn Hooglanders bevel om de ruiters van de pier weg te vagen. 'Piekeniers in front!' en onmiddellijk vormden de Schotten een linie over de gehele breedte van de pier, acht rijen diep, in de voorste gelederen de piekeniers, daarachter de musketiers.
En onweerstaanbaar voorwaarts gaande drongen zij de ruiters van de pier het water in, dat gelukkig niet heel diep was zodat er niet één verdronk. De Schotten overmeesterden vervolgens een schip, waarop zij allereerst het vaandel in veiligheid brachten; vervolgens stuurden zij dit schip met een gewapende bemanning uit om andere schepen te dwingen langs de pier te komen teneinde de Hooglanders op te nemen. Dit gelukte, en zo wist het regiment ten slotte nog ter elfder ure in veiligheid te komen. De keizerlijke troepen waren Heiligenhafen al binnengedrongen en de laatste boot, die van wal stak, werd nog juist met sabelhouwen van vijandelijke ruiters bewerkt.
-
Na 1584 (en de Val van Antwerpen in 1585) boden de Staten-Generaal de Soevereiniteit over de Republiek aan aan Elisabeth I, die weigerde echter, bang voor Philips II, die door de Staten-Generaal was afgezworen, middels de Acte van Verlatinghe in 1581. Als steun stuurde zij Leicester die echter meer verprutste dan goed deed. Uit onvrede over de slechte relatie met de Nederlanders ( dat ging er natuurlijk over, wie is nu de baas ), gaf bijvoorbeeld het Engelse garnizoen van Zutphen zich op een dag zoo maar over aan de Spanjaarden. Tactisch werd Leicester uiteindelijk verzocht terug te gaan, en de soevereiniteit ? Die hielden de Staten-Generaal vanaf die tijd maar zelf, een beetje noodgedwongen weliswaar, maar wel uniek in de toenmalige wereld. Iedereen had immers toen een Soeverein (Koning, Hertog, Heer...)
-
Tom Verhoeven mailde ons:
In Zutphen lag geen Engels regiment - maar een Iers regiment. De overgave van Zutphen aan de Spanjaarden heeft mogelijk iets te maken met de religieuze opvattingen van de Ieren (katholiek) maar waarschijnlijker nog aan de losbandige en niet gemotiveerde "tomorrow is another day" houding van de Ieren.
Het contrast tusen de Schotse regimenten en het Ierse is werkelijk verbijsterend. Terwijl de Ieren in een aloude stad verblijven (vertier, kroegen, vrouwen) verblijven de Schotten op een kille burcht als Loevestein met een saai niets te beleven plaatsje ( ik vind het zelf overigens een heel leuk plaatsje) als Woudrichem.
De Schotse Huizen behoren tot de oudste woonhuizen van Veere. Hun naam danken zij aan het feit dat ze eigendom waren van Schotse handelaren die te Veere wol invoerden. Het linker huis, Het Lammetje, dateert van 1539, terwijl de rechter, De Struys, uit 1561 stamt. Oospronkelijk leken de beide huizen op elkaar, maar in de vorige eeuw heeft men de De Struys verbouwd.
In de muurankers van de Schotse Huizen in Veere zijn distelbloemen verwerkt, die we ook kennen uit het Schotse Wapen. Het lammetje in de gevel herinnert aan de wolhandel. De Struys is helaas in 1824 t.g.v. een niet-historisch bewuste verbouwing de trapgevel kwijtgeraakt. De onderpui werd en passant ook meteen voorzien van een nieuwe raamindeling.
De betrekkingen tussen Veere en Schotland werden in 1441 verstevigd door het huwelijk van de Heer van Veere, Wolfert VI van Borselen, met de dochter van de Schotse Koning. De kleinzoon van Wolfert VI van Borselen, Maximiliaan van Bourgondië, wist voor Veere het Schotse wol stapelrecht te verkrijgen.
Als je gebruikt maakt van onze zoekmachine, zul je ontdekken, dat een andere Wolfert van Borselen ook belangrijk voor de geschiedenis van Rotterdam is geweest.
| Klik hier als je wilt zoeken via Aad's Freefind search engine, vul in het venster jouw woord in, bijvoorbeeld Borselen en klik op ENTER |
|---|
thumb
De Schotten hadden in Veere ook een eigen "natiehuis". Aanvankelijk was dit gevestigd in De Swaene op de Markt, vanaf 1613 kwam er een eigen gebouw aan de Wijngaardstraat. Toen dit huis in 1764 te bouwvallig was geworden, werd verhuisd naar De Struys
-
Een voorbeeld van een Schotse familie die zich in Veere vestigde was de familie Cunningham. Thomas Cunningham (1554 - 1623) was als Schot in dienst getreden bij Willem van Oranje in 1578 en had zich erna als koopman in 1582 gevestigd in Veere.
Veere was toen al de stapelplaats voor een aantal Schotse steden die handelden met o.m. de Republiek. In Veere werd dan ook al snel de Schotse Court gevestigd.
De zoon van Thomas Cunningham, Willem Cunningham, geboren op 10 mei 1590 in Veere, uit Thomas' tweede huwelijk met Fransynken Borselaers, vond zijn plaats in de Nederlandse geschiedenis als de man die in 1625 deelnam aan de mislukte verovering van Elmina onder leiding van Jan Dircksz Lam.
De verrassingsaanval had 441 Nederlandse hoofden doen rollen, waaronder die van Andries Veron en de meeste hoofd- en onderofficieren. Het aantal slachtoffers had veel groter kunnen zijn, maar was enigszins beperkt gebleven omdat de Afrikanen verzot waren op uniformen, maar dan wel zonder bloedvlekken.
Terwijl hogergeplaatsten Nederlanders zich op het strand hadden moeten uitkleden, zagen circa 600 anderen kans om veilig aan boord terug te komen.
We ontvingen de volgende aanvulling van Joop Fredriks over de familie Cunningham:
Willem Cunningham zou de vader moeten zijn van ene Francina Cunningham die getrouwd was met Thomas Pedel. Deze Thomas Pedel was commandant van het garnizoen op Formosa dat in 1661 door de Chinese krijgsheer Coxinga werd belegerd en veroverd. Thomas Pedel sneuvelde al meteen op de eerste dag van de belegering.
Francina Cunningham was geboren in Siam dus haar vader Willem Cunningham moet daar ook een keer naar toe zijn gegaan. Maar dat ben ik nog aan het napluizen.
Ook over Formosa hebben we een verhaal op onze site
Terug naar de Schotten die zich in Nederland vestigden:
Ook in steden als Dordrecht, Breda, Amsterdam en Rotterdam vestigden zich (voornamelijk) Lowlanders. Het spreekt vanzelf dat in al deze steden ook een 'Schotse Kirk' werd opgericht, Nederland was immers op godsdienstig terrein een heel tolerant land, officieel protestant, maar de anderen mochten ook, mits niet openlijk. De Schotse Kirk was immers sterk verwant aan de toenmalige 'Gereformeerde' Nederlandse Staatskerk. Het was dan ook heel logisch dat ook veel Highlanders zich thuis voelden in de Republiek. De Schotse katholieke, door Cromwell verdreven, Charles II Stuart verbleef in Den Haag, want de Staten-Generaal waren immers toen ook in oorlog met Engeland.
Tijdens de Act of Navigation periode probeerden de Schotten met wisselend succes, vanuit Veere allerlei goederen te vervoeren naar Engeland, voor Schotland hoe je het ook draait of keert, de handelspartner.
Zoo eind 17e eeuw was Schotland zowel politiek als economisch op een dieptepunt.
In 1695 richtte de Lowlander William Paterson de Schotse Handelsmaatschappij op, met als doel handel drijven met Afrika en Azie. In die tijd was het belangrijk om ergens op de wereld een steunpunt te hebben, waarop je terug kon vallen, bij de Nederlanders was dit bijvoorbeeld Batavia geworden.
-
De enigste Schotse kolonie, Nova Scotia in het huidige Canada, was door de later onthoofde Charles I uit geldnood verkocht aan de Fransen...
Na Darien zat Schotland ook financieel aan de grond.
In 1702 viel Willem van zijn paard in Hyde Park en overleed aan zijn verwondingen, zijn vrouw Mary was al in 1694 overleden en het echtpaar had geen kinderen.
We gaan hier maar niet in op de Staatkundige verschillen in de positie van Willem III als Koning van Groot-Brittannië en Stadhouder van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Om zijn positie in de beide landen weer te geven, wordt Willem III vaak Stadhouder van Groot-Brittannië en Koning van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden genoemd.......
-
Speciaal voor de begrafenis van Mary in 1694 componeerde de nu nog steeds bekende componist Henri Purcell (1659 - 1695), het volgende ook nu nog steeds geregeld uitgevoerde Thou knowest, Lord, the Secrets of our Hearts. Ook op de begrafenis van Henri Purcell zelf werd Thou knowest, Lord, the Secrets of our Hearts gezongen.
-
Thou knowest, Lord, the secrets of our hearts;
Shut not thy merciful ears unto our pray'rs;
But spare us, Lord most Holy,
O God most mighty, O holy and most merciful Saviour,
Thou most worthy judge eternal,
Suffer us not at our last hour
for any pains of death to fall from Thee.
Amen.
Vlak voor de dood van Willem was in Engeland in 1701 een wet, The Act of Settlement, aangenomen met als belangrijkste bepaling, dat er op de Engelse troon geen katholieke Stuart meer mocht komen. Na de dood van Anne zou de Engelse Kroon in handen komen van de Duitse prinses Sophia van Hannover, een kleindochter van James I & VI.
Tegelijkertijd kwamen de Whigs met een plan om er voor te zorgen dat er niet via de 'backdoor', aldus de Bishop of Salisbury, toch weer een Stuart op de Schotse troon zou komen en dus begonnen er 'onderhandelingen' :
thumb
-
Het gezin waaruit Anne en haar zus Mary stamden, bestond aanvankelijk uit 8 kinderen, de vader was de Hertog van York, de latere verdreven Koning James en moeder Anne Hyde. Slechts 2 kinderen zouden overleven, de oudste dochter Mary en Anne.
Van Anne is bekend dat zij tijdens de aanval op Nederland in het rampjaar 1672 als 10-jarige in het Paleis van haar Oom Koning Charles het Wilhelmus op een tafel tokkelde, Anne stond toen al bekend als pro-Nederlands.
In 1679 bezocht Anne samen met haar vader de Hertog van York, haar zus Mary in Den Haag. Vader en zus Anne kregen een militaire parade aangeboden, waarbij schoonzoon en zwager Willem III voorop reed. Willem III voerde toen iets geheel nieuws in, hij passeerde zijn schoonvader en schoonzus, met getrokken degen saluerend, iets wat nu nog steeds heel gebruikelijk is, maar toen geheel onbekend.
Anne was ook degene die haar zwager Willem III voor 1688 waarschuwde niet naar Londen te komen i.v.m. een mogelijke aanslag op zijn leven. De Duitser Groesfeld kwam enkele maanden later inderdaad met het verhaal dat hij, Groesfeld, benaderd was door of een Ier of een Engelsman om Willem III te vermoorden. Nadat Groesfeld dit verteld had, werd Groesfeld een paar dagen later zwaargewond ergens aangetroffen....
Maar terug naar de genoemde onderhandelingen:
binnen 20 dagen na de dood van Anne (Anne overleed pas in 1714, dus 10 jaar voor haar dood werd al over haar overlijden gesproken, hoe zou ze dat gevonden hebben....) moest het Schotse Parlement een opvolger aanwijzen, per definitie een Protestant en een Stuart. Als de Stuarts, in ballingschap in Frankrijk, toen meteen hadden besloten Protestant te worden...... maar ze weigerden.......
En toen brak de Spaanse Successie oorlog uit : de Spaanse koning had geen direkte opvolgers en dat betekende toen een pan-Europese oorlog, met als gevolg o.m. dat de Spaanse Nederlanden (Belgie) overgingen naar de Oostenrijkers (Oostenrijkse Nederlanden) en Nederland zijn door Maurits veroverde Overmaase vestingen Bingen en Geldern verloor, maar dat is weer een ander verhaal........
- Nou ja toch even dit :
Wist je dat de grens tussen Limburg en Duitsland pas na 1866 definitief werd ? Bismarck was in een goede bui nadat de oorlog met Oostenrijk was gewonnen....... Pas in 1945 werden de Duitse rechten op de steenkooladers in Zuid-Limburg door de Nederlandse Staat genaast.
-
Na de Belgische Afscheiding in 1839 werd het westelijke deel van Luxemburg bij België gevoegd. Omdat Luxemburg als geheel altijd deel had uitgemaakt van de Duitse Bond moest het verlies voor de Duitse Bond van het westelijk deel van Luxemburg gecompenseerd worden. En zoo werd dus Limburg een onderdeel van de Duitse Bond, puur als genoegdoening voor het verlies van het westelijk deel van Luxemburg. Limburgse soldaten zouden dus vanaf 1839 in theorie opgeroepen kunnen worden voor een oorlog o.l.v. de Duitse Bond.
In de Pruisisch - Franse oorlog van 1870 hebben inderdaad een aantal Limburgers als kok in het Pruisische leger gediend.... als onderdeel van een na 1839 speciaal geformeerde eenheid: de Limburgse Jagers.
Trouwens, ook wel eens afgevraagd waarom de Luxemburgse vlag zoo sprekend lijkt op de Nederlandse vlag ? Op het Congres van Wenen in 1815 kreeg Koning Willem I Luxemburg toegewezen als persoonlijke kompensatie voor het verlies van de Nassause Stamlanden rondom Dillenburg. In de overeenkomst was wel het Zwaardrecht principe afgesproken : alleen mannelijke nakomelingen uit het Huis Oranje-Nassau konden Groothertog van Luxemburg worden en dus moesten in 1890 de Luxemburgers op zoek naar een andere mannelijke Groothertog, want in 1890 stierf Koning Willem III, hij had alleen een dochter : Wilhelmina
Na WOI werden voor de laatste keer de Nederlandse Staatsgrenzen ter diskussie gesteld door de ...... Belgen, zonder succes eisten zij in Versailles Zeeuws-Vlaanderen en een groot gedeelte van Limburg op, inklusief Maastricht, (?) maar dat moet je de Belgen zelf maar eens vragen.......
Voor Engeland vijandige Franse schepen werden in de Schotse havens toegelaten en bevoorraad. De Engelsen reageerden verontwaardigd met de Aliens Act : alle Schotten werden als vijandige vreemdelingen beschouwd tenzij het Schotse Parlement voor de kerst een gemeenschappelijke Hannoveriaanse opvolging zou accepteren. Een oorlog tussen Schotland en Engeland dreigde, ook omdat een Engelse zee kapitein en 2 van zijn bemanningsleden in Schotland ter dood werden gebracht op beschuldiging van piraterij van een Schots schip.
Maar de Engelse regering wilde en kon geen oorlog voeren op 2 fronten, men had de handen vol met Frankrijk, er werd zwaar gevochten in Belgie.
Queen Anne vroeg de Schotse John Campell, Duke of Argyll, die in Belgie aan de Engelse kant had gevochten, om met het Schotse Parlement te gaan onderhandelen.
Na wekenlang debateren stemde het Schotse Parlement toe om te gaan praten : 31 vooraanstaande Schotten werden afgevaardigd naar Londen om daar met 31 vooraanstaande Engelsen te gaan praten. De Schotten wilden alleen praten over een federatie, maar de Engelsen vonden dat de Schotten een hogere prijs moesten betalen voor een commerciele gelijkwaardigheid.
Uiteindelijk werd de volgende overeenstemming bereikt, nog goed te keuren door beide parlementen :
Terwijl buiten het Schotse Parlement rellen uitbraken, want de gewone bevolking werd niet naar hun mening gevraagd uiteraard, werd ook binnen heftig gediskussieerd. Na twee maanden kontinu debateren, zelfs het leger moest eraan te pas komen om de orde te handhaven zowel binnen als buiten, kwam het tot stemmen met het bekende resultaat. Een enkel Schots parlementslid drukte zich bij de stemming, want hij had kiespijn....
De Parlementsvoorzitter sprak op 25 Maart 1707 de historische woorden :
There's ane end of ane auld sang
De Schotse Kroon, Zwaard en Scepter werden in een linnen doek gewikkeld en opgeborgen in een kist in The Castle of Edinburgh, waar je ze nog steeds kunt bewonderen.
thumb
En dus kwam er in 1714 een zekere George I van Hannover op de Britse troon, hij sprak eigenlijk geen Engels, maar hij was wel Protestant, zeker geen Stuart en naaste familie van de Koning van Pruisen en dat hebben de Schotten geweten.
Waar zijn de Hannoverianen gebleven ? Ze zitten nog steeds op de Britse Troon al noemen ze zich sinds de 1e Wereldoorlog Windsors, want Hannover was toen een te Duitse naam.....
-
Op 1 augustus 1714 overleed Queen Anne en met haar stierven de nakomelingen van Charles I uit, met uitzondering van de katholieke Stuarts, die echter, na de verdrijving van James II, niet voor opvolging in aanmerking kwamen. Daardoor werd Anne opgevolgd door de keurvorst van Hannover, George, een kleinzoon van Elizabeth Stuart, de Winterkoningin.
George I, een taktloze Duitser, beging de grote onhandigheid om verschillende dignitarissen, die onder Anne een verantwoordelijke positie hadden bekleed, op kwetsende wijze te ontslaan, onder anderen de trotse Earl of Mar, staatssecretaris voor Schotland.
Stonden de Hannoverianen vreemd tegenover het Britse volk, ten opzichte van de Schotse clans koesterden zij niet de minste sympathie. Zij beschouwden deze als lastige overblijfsels uit vroeger eeuwen en legden het er op toe hen volkomen te vernietigen. Verschillende maatregelen, tegen de clans gericht, volgden elkander op.
Vooral de ontwapeningswet van 1725 heeft veel kwaad bloed gezet onder de Hooglanders. Veel effect heeft deze wet echter niet gehad, want al was het dragen van vuurwapens verboden, er bleven nog andere wapens over om aan een eventueel voorkomend verschil van mening kracht bij te zetten. Vooral op marktdagen, als verkoelende dranken de hoofden hadden verhit, kon het er nog warm toegaan.
De Earl of Mar sloot zich dus in het geheim aan bij de aanhangers van het Huis Stuart, de Jacobites, en voerde, eveneens in het geheim, correspondentie met de Chevalier de Saint George, zoals de zoon van James II werd genoemd.
In 1708 kwam op een grote Franse vloot de zoon van de verdreven schoonvader van Willem III naar Schotland. ( James Edward, de Chevalier de Saint George en ook wel The Old Pretender genoemd, Bonnie Prince Charlie, de zoon weer van James Edward, wordt dus ook wel The Young Pretender genoemd...). Helaas was de wind weer Protestant......
In 1713 werd de Spaanse successie oorlog afgesloten met de Vrede van Utrecht, een van de bepalingen was dat Frankrijk de Hanovers zou erkennen i.p.v. de Stuarts. In 1715 overleed Lodewijk XIV en in de verwarring die dat gaf deed James Edward voor het laatst een halfslachtige poging : het is desondanks de geschiedenis ingegaan als de best georganiseerde Jacobite aktie, het Jacobite leger met 12.000 Highlanders maakte grote vorderingen.
-
In augustus 1715 vertrok Lord Mar plotseling uit Londen naar Schotland en nodigde, onder voorwendsel van een grote jacht in het Mar Forest, de noordelijke Jacobites aanvoerders uit, die in groten getale opkwamen. De gebruikelijke beloften van hulp uit Frankrijk, in de vorm van soldaten, geld en wapenen, maakten op de aanwezigen zulk een indruk, dat de Chevalier de Saint George werd uitgeroepen tot King James VIII en zijn standaard werd ontplooid.
Het plan was om Edinburgh te bezetten en vervolgens Engeland binnen te rukken. Maar de regering was waakzaam, handelde snel, en dit laatste deed Lord Mar juist niet. De Earl of Argyle versperde hem de weg naar het zuiden, terwijl in het noorden de Earl of Sutherland, in opdracht van King George, alle weerbare mannen uit Caithness, Sutherland, Strathnaver en nog enkele andere provincies tegen Lord Mar te wapen riep.
Campbell, die in die tijd in Caithness de macht in handen had, hield zich voorlopig afzijdig en bleef de kat uit de boom kijken, maar Sutherland's oproep werd met enthousiasme beantwoord door Lord Reay, Ross of Balnagown, Munro of Fowlis, Forbes of Culloden en Grant of Strathspey. Zij waren allen overtuigde protestanten die, na de ervaring welke zij hadden opgedaan met de laatste James tussen 1685 en 1688, niets meer moesten hebben van de katholieke Stuarts.
De Earl of Seaforth daarentegen koos de zijde van Lord Mar en nu werd het zaak om te zorgen dat Seaforth met zijn Mackenzies zich niet met Mar zou kunnen verenigen. Sutherland vertrok daartoe vanuit Dunrobin naar Tain met 400 man en trof daar Lord Reay aan met 500 Mackays en Ross of Balnagown met 200 man van zijn clan. Later werd dit legertje nog versterkt tot een totaal van 1800 man. Maar Seaforth kon hier 3000 man tegenover stellen, en dat was de reden dat Sutherland niet meer kon bereiken dan een voor Argyle waardevolle tijdwinst. Sutherland ontweek namelijk telkens een beslissende slag, hield intussen zijn tegenstander enige tijd bezig, en toen deze hem eindelijk de rug toekeerde en zich met Mar verenigde, werden zij op 14 november 1715 bij Sheriffmuir door Argyle verslagen. Hoewel James VIII nog in december in Schotland verscheen, vluchtte hij in 1716 met Seaforth en Mar, evenals andere leiders van de Jacobites, naar Frankrijk. De 'Mar-rebellion' was over.
Alleen was James Edward dus geen Bonnie, zonder een charismatische Bonnie waren al meer akties in Schotland op niets uitgelopen. De chieftains en dus de clans moesten wel steeds overtuigd worden en daar was James Edward niet zoo goed in.
Pas toen de balans de verkeerde kant dreigde door te slaan, kwam James Edward naar Schotland als hooghartige katholieke Stuart. De Engelse Jacobites waren, samengevat, meteen genezen. We vatten het maar even samen : de druppel van de beroemde emmer waren de woorden van James Edward die op het bericht van een dreigende nederlaag antwoordde met :
Niet bepaald een inspirerende Bonnie toespraak, James Edward ging de geschiedenis in als Old Mr Melancholy.........
Als James Edward Protestant was geweest en meteen als Bonnie aan het hoofd van het Engels / Schotse Jacobite leger de strijd was aangegaan, dan was dit achteraf de enigste serieuze bedreiging voor de Hanovers in Londen geweest. Wat er 30 jaar later gebeurde, was bij voorbaat al een dwaze zaak, men zegt dat in 1715 het Stuart tijdperk definitief voorbij was....
Tot het uitbreken van de volgende pan-Europese Oostenrijkse Successie oorlog in 1740 ( het ging nu over de opvolging door Maria Theresia) werden in Schotland (militaire) wegen en forten gebouwd. Nog steeds kun je in Schotland sommige General Wade's Military Roads belopen.
-
In 1744 was de toen 71-jarige, als zeer besluiteloos bekend staande, George Wade (1673 - 1748) opperbevelhebber van het Britse Leger in Vlaanderen. Wade had geheime orders, onbekend bij de Nederlanders, Wade mocht onder geen beding Oostende onbeschermd laten. Wade werd hierdoor nog besluitelozer, bovendien was Wade totaal onbekend in Vlaanderen, dus deed Wade, tot ergenis van de Nederlandse troepen, nauwelijks iets.
De Britse Koning en Keurvorst van Hannover George II had Wade persoonlijk deze geheime Oostende order gegeven en niet onterecht, want op 9 Januari 1744 vertrok uit Rome plotseling de 23-jarige Charles Edward Stuart (1720-1788), 'Bonnie Prince Charlie', de zoon van de Old Pretender, en zijn plotselinge aankomst in Parijs op 8 februari, maakte duidelijk dat Versailles van plan was de pretendent in het spel te brengen en dat een officiële oorlogsverklaring aan Groot-Brittannië niet lang op zich zou laten wachten.
Eind 1743 had Lodewijk XV ingestemd met het ondersteunen van een opstand geleid door Charles Edward Stuart d.m.v. een invasie van Engeland met 10.000 man.
De situatie werd voor George II zo dreigend dat de Staten-Generaal het verzoek kregen onmiddellijk voorbereidingen te treffen voor het sturen van een hulpkorps van 6.000 man, waartoe de Republiek volgens een Verdrag uit 1678 verplicht was. Daarnaast kregen tien Britse bataljons o.l.v. Wade bevel naar Oostende te gaan om zodra de Fransen uit Duinkerken vertrokken, eveneens het Kanaal over te steken.
In Engeland en Schotland bevonden zich slechts 14.300 man, een veel te klein aantal troepen om tegelijkertijd een opstand en een invasie te kunnen bestrijden.
De Staten-Generaal willigden het Britse verzoek, onmiddellijk in. Zes complete regimenten (6.200 man) werden in gereedheid gebracht.
Sommige Staten-Generaal leden vertrouwden alle ophef over de landing van Charles Edward Stuart niet, misschien was het een list. Nu moeten dese hulptroepen sonder tijdversuym vertrekken, vrijheyd, godsdienst alles hangt daarvan af en loopt buyten dat gevaar, en nog de Admiraliteyt van de Maze [van Rotterdam] nog die van Amsterdam heeft niet een schip om die te convoieren en kan niet dan naar ses weken tijds eenige wijnige toerusten.
Begin maart leek er inderdaad geen enkele rechtvaardiging voor het sturen van de Staatse troepen meer te bestaan. Een storm noodzaakte de Franse troepen die zich reeds op de schepen voor Duinkerken bevonden, weer aan land te gaan. Een paar dagen leek de wind te gaan liggen en werd een nieuw begin gemaakt met het inschepen van troepen en voorraden, maar in de nacht van 6 op 7 maart stak een nog heviger storm op die veel schade veroorzaakte aan de transportschepen. Gods wind was weer eens tegen en dus werd de operatie afgeblazen. Ondanks alles verklaarde Frankrijk een week later (15 maart) Groot-Brittannië de oorlog.
Tijdens de Franse voorbereidingen in Duinkerken brak er ook paniek uit bij sommigen in de Republiek, stel dat de Franse Vloot om allerlei redenen in Zuid-Holland zou landen, je weet het maar nooit met de wind, en dan Den Haag en Delft zouden gaan plunderen en wie weet de Roomsen op het platteland zouden gaan bewapenen....
De man die namens de Staten-Generaal als een soort kwartiermeester naar Schotland werd gestuurd, was een familielid van de Oranjes: Willem Maurits van Nassau-Ouwerkerk. Dezelfde Willem Maurits van Nassau-Ouwerkerk zou in 1747 tevergeefs Staats-Vlaanderen verdedigen tegen de Fransen.
-
Op 14 juli 1711 bereikte Johan Willem Friso de oever van de Maas ter hoogte van de Moerdijk. Daar gingen ze aan boord van de veerpont en staken van wal. Bijna aan de overkant gekomen, begon het plotseling hevig te waaien. De schipper slaagde er niet in de zeilen te wenden en tot ontzetting van de bemanning sloeg de boot om en viel iedereen overboord. Johan Willem Friso, zich in doodsnood aan het portier van zijn koets vastklemmend, schreeuwde nog lange tijd om hulp. Toen werd hij door de krachtige stroming meegesleurd en kwam niet meer boven water. Het duurde acht dagen voor het lichaam van Johan Willem Friso werd gevonden.
De vrouw van Johan Willem Friso, Marie Louise van Hessen Kassel, die in Leeuwarden vol ongeduld wachtte op een ontmoeting met Johan Willem Friso, vernam op 16 juli 1711 dat Johan Willem Friso was verdronken. Zeven weken na de dood van Johan Willem Friso bracht Marie Louise van Hessen Kassel een jongen ter wereld, die de namen Willem Karel Hendrik Friso ontving. Marie Louise van Hessen Kassel en Johan Willem Friso waren slechts 2 jaar (vanaf 26 april 1709) heel gelukkig getrouwd geweest.
De pas 23-jarige Marie Louise van Hessen Kassel wijdde zich de rest van haar leven aan haar 2 kinderen, de oudste dochter Anna Charlotte Amalia en haar 2e, de latere Stadhouder Willem IV. Anna Charlotte Amalia werd ook kort voor de geboorte van haar 2e kind weduwe en raakte hierdoor in een diepe depressie, waarvan Anna Charlotte Amalia nooit meer zou genezen.
Om de toewijding waarmee Marie Louise van Hessen Kassel de opvoeding van haar kinderen vervulde, kreeg Marie Louise van Hessen Kassel in Friesland de koosnaam Marijke Meu.
Over het huwelijk van Anna van Hannover met Willem IV valt nog dit te vertellen:
- In 1729 werd de zoon van Marijke Meu, de latere Willem IV, uitgenodigd om naar Den Haag te komen, waar hij in contact kwam met de Britse ambassadeur Lord Chesterfield. Het rapport dat Chesterfield naar Londen stuurde beschreef in voorzichtige termen de achttienjarige Prins van Oranje Nassau: Hij heeft blijkbaar een goede opvoeding genoten en een vrijheid en gemakkelijkheid in de omgang die men niet krijgt dan door veel in de wereld te verkeren. Hij heeft een goed, knap gezicht maar zijn gestalte is niet zoo gunstig als men zou wenschen ofschoon niet zo lelijk als ik gehoord had.
Het probleem waar Willem IV letterlijk meeworstelde was zijn bochel. Ondanks de goede zorgen van zijn moeder Marijke Meu was Willem als kleuter in de tuin van Paleis Soestdijk van zijn paard gevallen en had daar een bochel aan overgehouden. Op schilderijen zou de bochel van Willem IV altijd zorgvuldig uit beeld blijven, maar zijn bochel betekende natuurlijk wel een belemmering op de voor hem krappe huwelijksmarkt, vandaar de visitatie door Lord Chesterfield.
King George II en Queen Caroline van Groot-Brittannië lazen de brief van Lord Chesterfield met belangstelling en besloten daarop Willem uit te huwelijken aan hun oudste dochter prinses Anne, of zij van de bochel wisten??
Nadat deze toestemming in Nederland bekend werd, werden er veel grappen overgemaakt in de trant van The beauty and the beast.
Willem IV trok zich gelukkig weinig aan van al dit soort grappen en zeilde de Noordzee over. Toen de prins van Oranje in 1733 St. James Palace betrad en zijn opwachting maakte bij de koning, kreeg George II echter, aldus de overlevering, de schrik van zijn leven: Het is een monster! Het is een aap! riep hij tegen Lord Chesterfield, die hem totaal verkeerd zou hebben voorgelicht. Queen Caroline kon alleen met afschuw over Willem spreken. Maar de prinses bleef uiterst kalm en besloot dat ze toch met hem zou trouwen ook al is hij zo lelijk als een aap.
Op dat moment was Anna van Hannover 24, klein en gezet, had een door pokken geschonden gezicht en was doodsbang dat ze als oude vrijster aan het Britse hof zou achterblijven.......
Toen Willem IV met zijn bruid Anna van Hannover in Leeuwarden arriveerde, wist Anna van Hannover niet wat ze zag, zoo'n armoedige toestand, was Anna van Hannover niet gewend geweest in Londen.
Nederland was het enigste land dat t.g.v. de Oostenrijkse Successie oorlog een vreedzame revolutie doormaakte, want weer kwam er een eind aan een Stadhouderloos Tijdperk, in 1747 konden de Friese Stadhouder en zijn vrouw Anna van Hannover hun intrek nemen in het luxere Den Haag. Ondermeer een indirekt gevolg van Bonnie Prince Charlie, want Nederland moest (volgens een verdrag afgesloten door Willem III) 6000 man afstaan aan de Hannovers die zich, lichtelijk in paniek, hals over kop terug moesten trekken uit het Vlaamse Slagveld om tegen Bonnie Prince Charlie op te trekken.
De Fransen konden hierdoor in snel tempo grote delen van Vlaanderen bezetten, waar de Nederlandse garnizoenen (ook weer een gevolg van afspraken van Willem III die in zijn tijd echt heel belangrijk was en als een van de eersten Europees dacht....) zich zonder slag of stoot overgaven. In april 1747 stuurden de Fransen zelfs troepen naar het door Willem Maurits van Nassau-Ouwerkerk verdedigde Staats / Zeeuws-Vlaanderen en namen Hulst, Axel en Sas van Gent in, puur om op Den Haag politieke druk uit te oefenen, weer was het land in rep en roer en dus kwam er weer een Oranje aan de macht. De tijden van de geniale Maurits, Frederik Hendrik, Tromp, Michiel de Ruyter en Willem III ( we noemen maar even de bekendste) waren echter voorbij. De beroemde nederlaag bij Fontenoy (11 mei 1745) van Britten en Nederlanders tegen de Fransen wordt gewijd aan de 'minderwaardigheid van de Staatse troepen'. (LINK)
In deze dagen rook Bonnie Prince Charlie dus zijn kans, ondanks het feit dat een Franse vloot weer last had van een Protestantse tegenwind en niet voorbij een Britse vloot durfde etc etc, landde Bonnie Prince Charlie, slechts vergezeld van The Seven (!) Men of Moidart op 25 Juli 1745 in Schotland.
Op het internet word je bedolven onder alle details van zijn beroemde tijd in Schotland, maak dus gebruik van de links helemaal onderaan deze pagina of gebruik de zoekterm Bonnie Prince Charlie....... en dus hier alleen de Bottomline !
Na zijn landing werd Bonnie Prince Charlie direkt verzocht weer naar huis te gaan, hij sprak toen de historische woorden, in slecht Engels :
Ook de beroemde Gentle Lochiel of Cameron (zie het statieportret elders op deze pagina) sputterde tegen dat de tijd van de Stuarts voorbij was, maar het antwoord was :
By the issue what it will I am determined to display my Standard and take the field with such as may join it. Lochiel, whom my father esteemed the best friend of our family , may stay at home, and learn his Prince's fate from the newspapers.
Kijk, dat is nu een echte Bonnie toespraak waar Lochiel dus op moest antwoorden met :
I'll share the fate of my Prince and so shall every man over whom nature or fortune hath given me any power
Het antwoord van een Schotse Highlander Chieftain !!!
thumb
Hier riep Bonnie Prince Charlie zijn vader uit tot Koning van Engeland, Ierland, Schotland en Frankrijk
op de toren Bonnie Prince Charlie
thumb
En natuurlijk is Aad een keer naast Bonnie Prince Charlie geklommen.....
.................wat een schitterend uitzicht...........
Even voor de goede orde: het Bonnie Prince Charlie beeld op de toren van Glenfinnan is gemodelleerd naar een 19e eeuwse Schot en is dus volledig fantasie...
Bij het Glenfinnan Monument is o.m. de volgende tekst te vinden:
- On this spot
where Prince Charles Edward Stuart
first raised his standard
on the 19th day of August 1745
when he made the noble and gallant attempt
to recover a throne lost by his ancestors
In Glenfinnan werd op 19 augustus 1745 het Stuart vaandel gehesen, volgens de overlevering de nacht ervoor door een aantal vrouwen in elkaar gezet. Het gebeuren ging aanvankelijk niet door, want er waren te weinig toeschouwers......... pas na uren kwamen, volgens de overlevering voorafgegaan natuurlijk door bagpipes, de Camerons en de Macdonalds, de clans met de meeste ervaring in dit soort Jacobite akties.
Onderweg naar Edinburgh werd en passant een regeringsleger verslagen en nam Bonnie Prince Charlie zelfverzekerd zijn intrek in Hollyrood Palace zonder The Castle in te nemen, een van de raadsels...
De Engelse Generaal Cope vluchtte ver voor zijn troepen uit naar Newcastle. Over hem worden nog steeds veel grappen verteld.
Was Bonnie Prince Charlie nu maar rustig in Edinburgh gebleven, hij organiseerde vele balls...., nee, hij vond dat hij naar Londen moest optrekken er van overtuigd dat hij tijdens zijn tocht overal zou worden toegejuicht. Het moet gezegd Bonnie Prince Charlie liep voorop, maar bij Derby (130 mile van Londen) werd besloten om om te keren, 6 december 1745 wordt in de Schotse geschiedenis Black Friday genoemd. Zijn Highlanders voelden zich steeds vervreemder van hun eigen omgeving, de sfeer was niet goed, overal waar zij langs kwamen 'werden de luiken gesloten' en er gingen valse geruchten dat bij Newcastle 30.000 troepen uit Vlaanderen waren geland of zoiets....
Had Bonnie Prince Charlie geweten dat er in Londen allang paniek was uitgebroken op het paleis en dat George II eigenlijk blij was om weer terug te keren naar Hannover en dat er bij de Bank van Engeland geen geld meer kon worden opgenomen etc etc........... maar Bonnie Prince Charlie wist dit niet.
elk jaar wordt hier een Bonnie Prince Charlie dag georganiseerd
Ondanks zijn
kon Bonnie Prince Charlie niets anders doen dan mee terugtrekken naar Schotland, nu alleen niet lopend voorop, maar te paard ergens tussen de Highlanders, Bonnie Prince Charlie werd steeds neerslachtiger.
De regering nam geen halve maatregelen, een groot gedeelte van het leger werd overhaast uit Vlaanderen teruggetrokken, heel voorzichtig trok men langs de Oostkust naar Aberdeen, de Britse vloot voer ter begeleiding mee. De opperbevelhebber, de Duke of Cumberland, de jongste zoon van George II, liet zijn troepen keer op keer oefenen op het volgende : val niet je direkte tegenstander aan, maar zijn buurman. Als iedereen dat doet, heeft het schild van een Highlander geen nut meer,,,
thumb
William August
The Duke of Cumberland
the Butcher
1721 - 1765
tijdens de Schotse veldtocht dus pas 25 jaar oud en dus van dezelfde leeftijd als Bonnie Prince Charlie, 26 jaar....
Bij Nairn, ten Oosten van Inverness, werd uitgebreid de verjaardag van The Duke of Cumberland gevierd. De Highlanders trokken erop uit om het leger van The Duke of Cumberland 's nachts te overvallen, terwijl ze nog aan het feesten waren, maar door de mist konden ze het regeringsleger niet vinden............ what if........
Ontmoedigd en eigenlijk al gedemoraliseerd trokken de Highlanders terug naar Culloden, The Duke of Cumberland rook zijn kans en trok hun achterna op weg naar de meest onderzochte veldslag in Groot-Brittannie : als je nu in onze tijd op het slagveld komt, is men altijd weer iets aan het onderzoeken. De populaire BBC serie Battlefields heeft 'ieder jaar' wel weer iets nieuws te melden over Culloden.
Een van de grootste strategische blunders uit de geschiedenis, we noemen er een paar :
O'Sullivan, de man die de Highlanders vanuit Nairn, had laten stoppen op dit drassig stuk heide, riep All is going to pot en toen was het over...
Op de onderstaande prenten de 2 partijen en een fragment van een beroemd schilderij :
thumb
thumb
Het was binnen 20 minuten afgelopen, de grootste tragedie uit de geschiedenis van Schotland
Aad is hier al vele keren geweest, het is er altijd druk
Het originele schilderij hangt in Buckingham Palace in London
Culloden wordt uitgesproken als kullodden, op z'n Nederlands..... een Schot kan de k zeer goed uitspreken, i.t.t. een Engelsman
-
Een meestal onbekend verhaal over The Battle of Culloden is nog het volgende:
De Jacobites hebben voor Culloden op hulp uit Frankrijk gerekend en rekenden erop, dat zij een grote som geld zouden ontvangen om achterstallige soldij te betalen en levensmiddelen in te slaan.
Inderdaad voer een Frans schip, de 'Hazard', met 12.500 guineas naar Schotland. Door een Brits fregat achtervolgd liep de 'Hazard' op de avond van de 25ste maart 1746 de Kyle of Tongue binnen. Gedurende de duisternis slaagde de bemanning erin om aan wal te komen met het geld, maar de volgende dag raakten zij bij Druim-nan-Coup slaags met kapitein George Mackay, derde zoon van Lord Reay, die zich na een hardnekkig gevecht van het geld meester maakte en de bemanning gevangen nam.
Voor het leger van Bonnie Prince Charlie, dat vlak vóór de beslissende slag bij Culloden wegens geldgebrek de meest noodzakelijke levensbehoeften miste, moet het verlies van de 12.500 guineas een zeer zware slag zijn geweest. Als dit goud in het bezit van de prins zou zijn gekomen, zou deze bij Culloden over een weldoorvoed leger in plaats van een bijna verhongerde troep hebben beschikt en was de strijd wellicht geheel anders verlopen......
Enkele dagen vóór de slag bij Culloden ontving de graaf van Cromartie bevel van Bonnie Prince Charlie om zich te Inverness met zijn gehele troepenmacht bij hem te voegen. Toen hij ten gevolge van dit bevel op mars was gegaan in de richting van de Little Ferry, viel vaandrig John Mackay, van de Aberach-familie, hem met een paar man aan. Andere afdelingen van de troepen van Sutherland, die op de heuvels rondom gelegerd waren, werden door dit optreden aangevuurd en mengden zich ook in de strijd. Het gevolg was dat Cromartie werd verslagen en al zijn troepen werden gedood of gevangen genomen.
Mackay drong met zijn pistool in de hand door tot in Dunrobin Castle, waarheen Cromartie was gevlucht. Niettegenstaande de pogingen van de Gravin van Sutherland, die ervan werd verdacht de rebellen en speciaal de graaf van Cromartie te begunstigen, nam hij de graaf, die zich onder een bed had verstopt, gevangen.
Deze twee gebeurtenissen, waaraan de Mackays zulk een belangrijk aandeel hebben gehad, de ene bij Tongue en de andere bij de Little Ferry (bij de monding van Strath Pleet), zijn van meer invloed geweest op het verloop van de slag bij Culloden, dan in het algemeen wordt beseft. Door het gevecht in Strathnaver werd aan Bonnie Prince Charlie de geldelijke ondersteuning ontnomen en door het gevecht bij de Little Ferry werden de zo broodnodige fitte hulptroepen uitgeschakeld......
Net als bij Fontenoy nam aan Britse kant ook de latere veroveraar van Quebec (Canada) op de Fransen, deel aan de Slag bij Culloden, de latere Generaal James Wolfe. Wolfe had, aldus sommige verhalen, bij Quebec Highlanders bij zich die aan beide zijden hadden gevochten bij Culloden.
thumb
Zal jullie alle details besparen, wat er na de Slag bij Culloden gebeurde op bevel van The Duke of Cumberland, The Duke of Cumberland kreeg later niet voor niets de bijnaam Butcher oftewel Slager. The Duke of Cumberland verdedigde zich later met het verhaal dat uit dokumenten was gebleken dat andersom de Highlanders ook geen pardon zouden hebben gegeven, nog steeds worden hierover diskussies gevoerd, het zij zoo.....
-
The Duke of Cumberland ging na Culloden terug naar Vlaanderen en werd daar Opperbevelhebber van de Britse Troepen en mede dankzij hem, konden de Fransen op 16 september 1747 Bergen op Zoom innemen. De Duke of Cumberland weigerde namelijk vanuit Maastricht ontzettingstroepen richting Bergen op Zoom te sturen, pas na de val van Bergen op Zoom kwam hij in aktie en stuurde extra troepen naar Geertruidenberg, maar toen hadden de Fransen in Bergen op Zoom al op ouderwetse manier geplunderd en gemoord. Het Franse imago werd hierdoor ernstig beschadigd, Lodewijk XV kreeg het advies de Franse bevelhebber ter plaatse of op te hangen of weg te promoveren, hij koos voor het laatste.
In 1760 overlijdt King George II, de vader van The Duke of Cumberland. Horace Walpole (zoon van een Minister en schrijver) kwam The Duke of Cumberland tegen op de begrafenis:
-
Londen, 13 november 1760
Uit nieuwsgierigheid ben ik gisteren naar de begrafenis gegaan. Ik had nog nooit een koninklijke begrafenis meegemaakt. Welnu, ik kleedde me als een hoge piet, dat leek me - zoals bleek terecht - de beste manier om iets te zien te krijgen.
Het was een prachtig schouwspel. De prinselijke kamer was bedekt met purper en hing vol zilveren lampen. De kist ging schuil onder paars fluweel en er stonden zes zilveren luchters op hoge standaards.
De processie van voetknechten, van wie elke zevende een fakkel droeg, de koninklijke lijfwachten, de omfloerste trom, de pijpers en de beierende klokken - het was alles erg plechtig. Ik was eerst bang dat ik aan een tienjarig jongetje zou worden gekoppeld, maar de herauten letten niet erg op en ik liep naast George Grenville, die oud en lang genoeg voor me is.
Toen we bij de kapel van Henry VII kwamen, verdween elke ingetogenheid. Iedereen zat of stond waar hij wilde, de koninklijke garde bezweek haast onder de zware kist en riep om hulp, de bisschop versprak zich in zijn gebed en de hymne had net zo goed bij een bruiloft gepast. Ernstig was alleen de Duke of Cumberland. Hij droeg een donkerbruine pruik en een zwarte cape met een vier meter lange sleep. De begrafenis van een vader, hoe weinig reden je ook hebt van hem te houden, is niet aangenaam. Ondanks zijn slechte been moest hij twee uur staan. Zijn gezicht opgeblazen en misvormd door een recente beroerte - oog in oog met de crypte waarin hij zelf binnen afzienbare tijd zal afdalen - wat een onaangename toestand! Hij droeg het allemaal met een onbewogen gezicht.
Een buriesk contrast was de Duke of Newcastle. Hij barstte in tranen uit en zeeg ineen op een stoel, waarna de aartsbisschop hem een flesje reukzout onder de neus hield - maar binnen twee minuten herkreeg hij zijn nieuwsgierigheid en hij beende door de kapel, loerend door zijn bril naar de aanwezigen Toen kreeg zijn angst voor kouvatten de overhand.
De Duke of Cumberland voelde dat iets hem tegenhield, keek over z'n schouder en zag dat de Duke of Newcastle op zijn sleep was gaan staan, om de koude marmeren vloer te vermijden.
Hoe liep het af met Bonnie Prince Charlie : na maanden zwerven over de Hebriden wist hij op een Frans schip te ontkomen. Ondanks het feit dat er een zeer grote beloning was uitgeloofd, is hij door niemand verraden. Verkleed als kindermeisje Betty Burke, wist hij bijvoorbeeld met de hulp van Flora MacDonald net op tijd te vluchten. Sommigen zeggen dat Bonnie Prince Charlie meer beroemd is geworden door zijn heroische vlucht na Culloden, dan zijn daden voor Culloden.
- We zouden nog even terugkomen op Flora MacDonald n.a.v. dit stukje tekst:
- Skye Boat Song(ja, dit is een link....)
(5K .MID file)
Het lied over Flora MacDonald, de vrouw die Bonnie Prince Charlie hielp vluchten naar het eiland Skye. Toen Flora MacDonald, na haar emigratie naar North Carolina, terugkwam naar Schotland en kort erna overleed, kwam heel Schotland op Flora MacDonald's begrafenis en toen werd voor het eerst deze melodie gespeeld.
thumb
volgens de overlevering waren ze verliefd, vandaar de Skye Boat Song
De 23-jarige Flora MacDonald ontmoette Bonnie Prince Charlie tijdens zijn vlucht op het eiland Ulst. Aanvankelijk aarzelde Flora MacDonald om Bonnie Prince Charlie te helpen, maar plotseling dook Bonnie Prince Charlie zelf op en maakte een diepe indruk op Flora MacDonald, zoals te zien is op de bovenstaande geromantiseerde prent. Bonnie Prince Charlie was immers opgevoed aan het Hof van Versailles en beschikte dus over elegante manieren om een vrouw als Flora MacDonald te benaderen.
Flora MacDonald stelde wel als voorwaarde voor de overtocht naar Skye dat Bonnie Prince Charlie zijn wapens afdeed en zich moest verkleden als Betty Burke, haar dienstmeid. Nog steeds worden in Schotland veel Betty Burke grappen verteld, macho's die zich als vrouw gedragen....
Op zee onderweg naar Skye werd het bootje beschoten, maar ook schijnt Bonnie Prince Charlie al dan niet romantische c.q. patriottische liedjes te hebben gezongen. Op Skye aangekomen namen ze afscheid en kreeg Flora MacDonald als dank een medaillon met portret en haarlok, Flora MacDonald heeft haar Prins nooit meer teruggezien.
Teruggekomen op haar eiland Ulst werd Flora MacDonald gearresteerd en overgebracht naar de Tower of Londen. Een jaar later werd ze vrijgelaten en huwde uiteindelijk met Allan MacDonald, samen kregen ze 9 kinderen. Tijdens de Clearances (zie hieronder) trok het gezin MacDonald naar North Carolina om uiteindelijk weer naar Schotland terug te keren.
thumb
In 1788 was Bonnie Prince Charlie overleden en de dood van de 2 geliefden (??), al weet niemand zeker of ze ook echt verliefd waren geweest, inspireerde o.m. de beroemde Schotse dichter Robert Burns, ook op hem komen we nog terug. Na Robert Burns zou ook Sir "Ivanhoe" Walter Scott zich laten inspireren door het verhaal van Flora MacDonald en Bonnie Prince Charlie, ook op Sir Walter Scott komen we nog terug.
In Milton op het eiland Ulst is een gedenksteen aangebracht op het vermoedelijke geboortehuis van Flora MacDonald. Het spreekt vanzelf dat zowel Flora MacDonald als Bonnie Prince Charlie een dankbaar onderwerp zijn geworden van de lokale Tourist Information Offices en geef ze eens ongelijk...
Nog steeds is in Schotland de Skye Boat Song, met het verhaal van Flora MacDonald, heel geliefd.
De enigste broer van Bonnie Prince Charlie werd later Kardinaal van York en stierf in 1807, dus ook zonder Stuart troonopvolgers.
Voor de beide broers werd in de St.Pieter in Rome, betaald door George III van Hannover, een grafmonument opgericht of daar veel Schotten ooit gaan kijken ????
huilde toen bekend werd dat Bonnie Prince Charlie was overleden (1788 in Rome)
-
He who should imperial purple wear
Owns not the lap of earth where rests his royal head
his wretched refuge, dark despair
Robert Burns
Na Culloden werd het oude Schotland, en dan vooral de Highlands, 'binnen een generatie' volledig veranderd, aanvankelijk met geweld, later ook door toedoen van de eigen Chieftains die ontdekten dat schapen op hun land meer opleverden dan hun eigen crafters. Vooral ten Noorden van Inverness is de Duke of Sutherland berucht geworden, op weg naar zijn Castle Dunrobin, kom je, heel vreemd, een meer dan metershoog standbeeld van hem tegen boven op een bergtop.
De Highlands werden ontvolkt, in de Schotse Geschiedenis heet dit de Clearances, een verschrikkelijke periode. Mensen werden gedwongen uit hun huis gezet en kregen slecht 1 keus : op een schip naar Australie of Canada, daar leven nu meer Schotten dan in Schotland zelf. Hetzelfde is gebeurd met de Ieren, in Amerika wonen t.g.v. de grote hongersnood halverwege de 19e eeuw, meer Ieren dan in Ierland.
thumb
thumb
A Scottish crafter farm
werden ook gebruikt als Kirk van de Free Church of Scotland,
die zich net had afgescheiden van de Church of Scotland
-
En dan natuurlijk even iets over The Appin Murder: een monumentje hiervoor is te vinden vlak voor de brug links vanuit Zuid - Ballachulish richting Fort William:
Op het internet is heel veel te vinden over The Appin Murder: ga bijv. naar Wiki en type in Appin Murder en dan vind je o.m. dit:
-
The Appin Murder is a noted unsolved murder which took place in 1752 in Appin in western Scotland. Taking place in the tumultuous aftermath of the Jacobite rising, the murder is featured in Robert Louis Stevenson's novel Kidnapped.
On the 14 May 1752 Colin Roy Campbell of Glenure, known as "The Red Fox," the Government-appointed Factor to the forfeited estates of the Stewart Clan in North Argyll, Scotland, was gunned down by a sniper in the wood of Lettermore. The search for the killer targeted the local Clan, the Jacobite Stewarts of Appin, who had recently suffered evictions on Campbell's orders.
The chief suspect, Allan Stewart (or Alan Breck Stewart) having fled, James Stewart (also known as Seumas 'a Ghlinne (James of the Glen) and brother of Ardsheil'), one of the last leaders of Stewarts, was arrested for the crime and tried for the murder. Although, it was clear at the trial that James was not directly involved in the assassination, he was found guilty "in airts and pairts" (as an accessory) by a jury seeded with a large element of Clan Campbell and its supporters. The presiding judge was the Duke of Argyll, Chief of the Campbell Clan.
James was hanged on the 8 November 1752 on a specially commissioned gibbet above the narrows at Ballachulish, now near the south entrance to the Ballachulish Bridge. He died protesting his innocence and recited the 35th Psalm before mounting the scaffold.
We kregen hierop de volgende zeer unieke reaktie van Carl Kuipers:
-
Het 250 jaar stilzwijgen van een familie is doorbroken.
De eminente historicus en voorzitter van de "Highlands and Islands Enterprise, schreef Culloden en The Last Clansman om de aandacht te vestigen op de komende herdenking van de Appin moord, een waar gebeurde belevenis dat een sleutelrol speelde in Robert Louis Stevensons klassieke novelle "Kidnapped", de Ontvoering.
Dr. Hunter onderzocht opnieuw het levensverhaal van James Stewart, James of the Glens, die in 1752 werd opgehangen als medeplichtige aan de moord op de rentmeester van de kroon Colin Campbell of Glenure ook bekend als "the Red Fox".
In zijn boek zuivert Dr. Hunter , die opgroeide in de buurt van Duror en vanaf zijn jeugd werd gefascineerd door dit mysterie, de held uit "Kidnapped" Alan Breck Stewart in 1752 en speculeert over de werkelijke moordenaar, maar was niet in staat de echte moordenaar aan te wijzen.
Zijn identiteit echter is doorgegeven door de generaties van de familie van Anda Penman en, toen zij over Dr. Hunter boek las, schreef zij naar de Inverness Courier om te onthullen dat zij wist wie het fatale schot loste en bereid was haar geheim te delen met de auteur.
Als afstammeling van de Stewarts of Appin, Miss Penman leeft tegenwoordig in een verzorgingstehuis in Fort William en het geheim van de identiteit van de moordenaar werd generaties lang doorgegeven in haar familie tot aan haar overleden zuster die het voor haar dood weer doorgaf aan Miss Penman.
Nu wilde zij het geheim overdragen voordat het met haar zou verdwijnen.
Miss Penman die vele jaren de uitbaatster was van het Laroch House Hotel in Ballachulish tezamen met haar zuster is nu zelf opgegeven en verhuisd naar een ziekenhuis vanuit het verzorgingshuis waar zij 14 maanden had gewoond. Gevraagd of er nog iemand anders op de hoogte was van het geheim antwoordde zij, "geen levende ziel".
Onze oudoom was de deken van Argyll en de Isles en was de enige Stewart die de naam wist van de persoon die het fatale schot loste, legde Miss Penman uit.
Geschiedkundigen en schrijvers kwamen bij hem om hen het geheim te ontfutselen, maar hij heeft het nooit verteld.
De echte moordenaar was een heel jonge man die opgesloten werd in Ballachulish House op de dag dat ze James Stewart ophingen omdat hij wilde bekennen, maar als hij dit deed zouden er met hem nog drie mannen worden opgehangen.
Kort voor zijn dood in 1932 had de deken het geheim verteld aan Annie, zuster van Miss Penman, die het daarna doorgaf aan Miss Penman. Ik vroeg haar nu de interesse in de beroemde Appin moord verflauwde of ik het kon doorvertellen en zij zei dat ik het kon vertellen aan een geschiedkundige of schrijver verklaarde de 89 jaar oude dame.
Zij ondersteund de theorie van Dr. Hunter dat er een samenzwering was om Campbell te vermoorden, die voornemens was om leden van de Stewart Clan uit Duror uit hun boerderijen te zetten, en onthulde dat de moordenaar een van de vier jonge landheren was.
Allen waren afstammelingen van de Stewarts of Lorne, en zij oefenden hun schietkunst op een nabij gelegen eiland om zo de man uit te kiezen die de meeste kans op succes had. De anderen diende ervoor om hem een alibi te verschaffen.
Het was Donald Stewart of Ballachulish, de neef van de oude Ballachulish, onthulde Miss Penman. Hij was de beste schutter en had de meeste kans om Campbell of Glenure om te leggen. Hij bleef altijd beschaamd omdat hij niet in staat was om James of the Glens vrij te pleiten daar dit 4 levens gekost zou hebben. Ze wisten dat de Campbell's ze dan alle 4 zouden willen hebben.
Robert Louis Stevenson verdeed veel tijd met mijn grootvader, maar nooit vond hij uit wie de moord beging.
Ik wil het geheim nu overdragen nu dat het bijna 250 jaar geleden is dat James Stewart werd opgehangen voor iets dat hij niet had gedaan, zei ze. Na 250 jaar werd het tijd dat het boek gesloten zou worden.
Dr Hunter zei dat hij gaarne het volledige verhaal van Miss Penman zou horen. Een aantal mensen claimden door de jaren heen te weten wie de Appin moord uitgevoerd had en ik neem zo spoedig mogelijk contact met haar op gaf hij als commentaar.
Er is een lange traditie de enkele Stewart of Appin wisten dat James of the Glens onschuldig was en wie de ware schuldige was, dat werd gezegd nadat ik het boek had laten uitgegeven.
Eind 18e eeuw mochten de Highlanders weer hun traditionele kleding dragen en hun bagpipe muziek laten horen, wapens dragen was er natuurlijk niet meer bij. Vanaf die tijd is de Tartan Cultuur ontstaan.
Pas onder Queen Victoria, die de historische woorden sprak
toen bleek dat er nog slechts nauwelijks Highlander Regimenten waren te formeren t.b.v. de Krim oorlog, zoo halverwege de 19e eeuw, kwam er een definitieve kentering.
Queen Victoria kocht Balmoral Castle in Braemar en ging daar ieder jaar een paar weken naar toe, de huidige Windsors doen dit nog steeds. Queen Victoria sprak ook, als eerste Hanoveriaan, met 'ordinary Highlanders' en vond ze 'very kind', en zo iets is natuurlijk heel belangrijk voor een min of meer gedemoraliseerd land, zoals Schotland toen was.
thumb
met elk been in een ander toilet en dan tussen je handen doorplassen over de rand
Hoe het echter verder ging met Schotland ? Volgens de Schotten werden de meeste 19e eeuwse uitvindingen gedaan door Schotten en niet door Engelsen. Bovendien schijnen meer dan 11% van alle Nobelprijswinnaars uit Schotland te komen en dit is zeker waar.....
Een aantal echt beroemde Schotten? Livingstone (verdwaald in Afrika op zoek naar de oorsprong van de Nijl), Stevenson (uitvinder van de Locomotief), Watt (uitvinder van de Stoommachine), Walter Scott, ja die van Ivanhoe, maar ook van heel veel boeken over de Schotse Geschiedenis, hij heeft een eigen te beklimmen Memorial op Princess Street in Edinburgh......
Toine van Benthem van Uitgeverij Vorroux attendeerde ons op een andere, wat recentere bekende Schot:
1898 - 1943
De laatste veertien jaar van zijn leven was de Schotse dichter William Soutar (1898-1943) aan bed gekluisterd. Gedurende deze periode beschreef William Soutar dagelijks zijn ervaringen en observaties op zo'n indringende manier dat zijn dagboek nu wordt beschouwd als een van de indringendste egodocumenten uit de wereldliteratuur. Het is een fascinerende mengeling van persoonlijke, literaire en filosofische ontboezemingen, prikkelend en transparant verwoord.
Gespeend van zelfmedelijden neemt William Soutar zichzelf (en zijn medemensen) scherp en niet zonder humor onder de loep. In de turbulentie van het interbellum bleef William Soutar, hoewel bedlegerig, niet aan de zijlijn staan. De eindeloze rij bezoekers die langs zijn bed trok trof een man die zinderde van leven en uitgesproken standpunten niet schuwde.
William Soutar hield zijn dagboek bij tot de dag voor zijn dood. William Soutar was eraan verslaafd en kon er node van scheiden. Zijn biograaf Alexander Scott maakte er een selectie uit die in 1954 verscheen onder de titel Diaries of a dying man. Dit meesterwerk verschijnt nu voor het eerst in een Nederlandse vertaling!
Citaat van Alexander Scot over William Soutar:
- Veertien jaar lang zagen Soutars ogen niet meer dan de wanden van zijn slaapkamer en een stukje tuin, maar zijn geest liet zich niet beteugelen en exploreerde de wereld met een ongeëvenaarde stoutmoedigheid. Zijn dagboek weerspiegelt het leven van een ontdekkingsreiziger voor wie geen grenzen golden.
William Soutar leek alles mee te hebben. Hij was een atletische, spirituele, knappe jongen met de wereld aan zijn voeten. Tot het noodlot toesloeg. Een invaliderende infectie maakte hem al jong bedlegerig, maar zijn geestkracht was ongebroken. In de laatste periode van zijn leven werkte William Soutar aan een imposant poëtisch oeuvre en aan zijn dagboek. In een microscopisch, maar prachtig leesbaar handschrift noteerde William Soutar zijn karakterschetsen, dromen en observaties. Zijn pen is een etsnaald die met feilloze precisie zijn weg vindt. Zo schetst William Soutar ons zijn kleine, grote wereld, een wereld die beklijft.
Meer informatie over dit boek zie
We besluiten dit "epos" over de Geschiedenis van Schotland met een vakantie foto van Aad, gemaakt in Fort William, vlakbij Glenfinnan. In deze streek (Lochaber genoemd, een beroemd paswoord op Aad's werk.....) heeft, laten we maar zeggen, het VVV zich uitgeleefd met allerlei Bonnie Prince Charlie souveniers, you name it en zijn portret staat erop.
Heb wel eens staan praten met een Amerikaan die voor het eerst in Schotland was en die dacht bij de omschrijving Popish Italian Prince aan een Opera zanger, want zoo ziet het VVV plaatje van Bonnie Prince Charlie er meestal inderdaad uit....
Het summum is natuurlijk de stoomtrein, een prachtige rit over o.m. een Victoriaans viaduct met zicht op het Glenfinnan Monument, maar of iedereen in de trein weet waarom dit monument er staat ???
thumb
wat was het warm.........
Voor we overgaan naar Rotterdam, want daar moet het wel iets mee te maken hebben, anders krijgt Aad misschien een boze emiel van ons stamhoofd die deze website allemaal financieel namens Alie regelt, nog een anekdote die Aad heeft doen besluiten om ooit reisleider te gaan worden :
-
Een paar jaar geleden zat Aad op Calton Hill in Edinburgh te genieten van het uitzicht over de stad : Hollyrood Palace, The Castle, The Royal Mile, Arthurs Seat, Princess Street, Waverley, prachtig.........
Met bussen vol worden toeristen aangevoerd om ook van dit uitzicht te genieten, maar na maximaal 20 minuten is het meestal weer stil. Ook de klim naar boven en weer terug is altijd rustig, want wie doet dat nou....
Er stopt een bus met Japanners, eerst stapt een Schotse gids uit met kilt en die begint me toch een onzin verhaal te vertellen..... hij wijst naar het Waverley Hotel en zegt dat het Hollyrood Palace is, die kamer daar op de hoek was de kamer van Bonnie Prince Charlie.... nou, daar kon Aad niet tegen.... Tijdens het klikklakken kwam de man naast me zitten en toen kon Aad het natuurlijk niet laten....
De Schot was helemaal niet verbaasd, want dat hotel was immers beter te fotograferen dan Hollyrood Palace waar al die bomen voor stonden, vinden Japanners niet leuk toch. Als hobby deed hij rondleidingen en iedere keer vertelde hij wat anders en kreeg zelden een opmerking. Hij werd helemaal enthousiast dat die Dutchman naast hem Edinburgh een mooie stad vond en ook Schotland. Uiteraard kwam het snel op Bonnie Prince Cherli en KKKKulloden, met die harde k. Wat wist die man er veel van, heerlijk. De Japanners werden ongeduldig, maar hij bleef maar vertellen en Aad reageren natuurlijk.
Maar hij moest verder en wilde mij aan de Japanners voorstellen, die ons allang samen hadden gekiekt, als een bekende Schotse Dichter. Oh no, natuurlijk.....
Dit kostelijke gesprek, om de woorden van moeder Alie te gebruiken, heeft mij toen definitief doen besluiten om ook gids te worden, wat een relativeringsvermogen had die man....... in ieder geval geleerd dat veel mensen helemaal nergens in zijn geinteresseerd wat met geschiedenis te maken heeft.... dus wordt niet teleurgesteld als ze gaan gapen, vertel de dingen zoo dat ze het zich kunnen voorstellen, visualiseer het.......
Geheel onder de indruk, klom ik weer naar beneden, uitgezwaaid door de bus en zijn gids, heb er altijd spijt van dat ik de naam van die gids niet heb gevraagd...... Nu na al die jaren, kent mijn vrouw dit verhaal ook nog steeds, want die zat op mij te wachten in ons B&B en hoorde toen voor het eerst dit verhaal, Aad wordt reisgids ooit. Heb alleen nog een duwtje nodig.....Richard is al druk aan het pushen, wanneer ga je dat nu eindelijk eens doen, pap.....
En nu last but not least Rotterdam. In mijn boeken over Rotterdam heb ik diverse verhalen over de Schotten gevonden en dan natuurlijk vooral over de Schotse Kirk in Rotterdam. Ik heb ze maar gewoon integraal ingescand, met misschien soms een korrektie...
-
Er stonden niet alleen in de schaduw van de Grote Sint Laurens merkwaardige kerken. Aan het einde van de Schiedamse Dijk, op het Vasteland en de hoek van de Herderstraat, waar een buurt van pakhuizen begon, verhief zich de aardige facade met het niet minder aardige torentje van de Schotse kerk, die om haar bijzondere geschiedenis ook wel even apart mag worden besproken.
thumb
Deze kerk was de laatste der oude Rotterdamse kerken uit de zeventiende en achttiende eeuw, dus uit het glorie-tijdperk. Het dateerde uit de jaren 1695-1697. Hieruit blijkt al, dat er iets heel bijzonders aan verbonden is.
Ze herinnerde er aan, dat in Rotterdam gedurende lange lijd een Schotse brigade gelegerd is geweest, die oorspronkelijk herwaarts gekomen was onder de graaf van Leicester.
Doordat ze aan het einde van de Schiedamse Dijk stond, was er een gelukkige ruimtewerking om heen. Ze was niet ingebouwd, zoals de meeste oudere kerken van Rotterdam. Haar open, achtkantig torentje, de ornamentale, we zouden tevens bijna zeggen monumentale versiering in de vorm van kleurige wapenschilden, het typische venster en de slanke ramen maakten het eenvoudige gebouw tot een lust voor de ogen.
De meeste Rotterdammers hebben er nooit een voet in gezet. Een enkeling, die niet tot de Schotse gemeente behoorde, ging er wel eens heen, om naar de preken van de voorlaatste predikant, Dr John Irwing Brown te luisteren, vanwege het perfecte Engels, waarvan veel te Ieren viel.
Aangezien schrijver dezes zich niet door dergelijke utilitarische beweegredenen heeft laten leiden en er voor hem ook geen andere bestonden, zette hij tot zijn spijt eveneens nooit een voet binnen de deftige muren. En wat hier volgt, is dan ook dankbaar ontleend aan het boekje, dat de Rotterdammer bij uitstek, architect Verheul, aan de kerk en haar geschiedenis wijdde.
Koningin Elisabeth van Engeland had in 1572 (niet helemaal korrekt, maar vooruit....) de z.g. Schotse brigade naar Nederland gezonden, om ons in onze strijd voor onze onafhankelijkheid tegen Spanje te helpen. De helft van deze brigade, die uit zes regimenten bestond, werd door Engelsen gevormd, de andere door Schotten.
Toen Jacobus I het Engelse deel dezer troepen terugriep, bleef het Schotse achter en de brigade bleef in die vorm tot 1795 bestaan, telkens door nieuwe manschappen aangevuld. Aangezien ze in de steden haar hoofdkwartieren had, kreeg ook Rotterdam zijn deel en wel in bijzondere mate, aangezien de Schotten met graagte de relaties aanhielden met de hier bestaande Schotse gemeente, die er al sinds de late Middeleeuwen gevestigd was.
De Schotten waren in de vijftiende eeuw in vrij grote getale naar Zeeland gekomen, nadat daar Hendrik II van Borsselen, heer van Veere, met een dochter van de koning van Schotland was getrouwd. Ze bedreven vooral de wolhandel en maakten van Veere een stapelplaats. Van daaruit trokken ze op den duur ook naar andere steden, georganiseerd in een gilde, dat als de Merchant Adventurers beroemd is geworden.
Te Rotterdam waren deze handeldrijvende en vaak rijke Schotten sterk vertegenwoordigd en het Schotse element bleef er belangrijk, ook nadat de Schotse brigade ontbonden was. Immers, vele officieren en manschappen bleven in ons land achter en ze vestigden zich bij voorkeur in Rotterdam. Van talrijke Rotterdamse familienamen is de oorsprong in Schotland te zoeken. De Schiedamse Dijk heette vroeger voor een gedeelte Schotse Dijk. Er was daar van 1728 tot 1815 zelfs een Schots armenhuis.
thumb
Het inwendige van de Schotse kerk was het summum van eenvoud en degelijkheid, met wanden in mat-gele toon gehouden. De voornaamste versiering was de eikenhouten preekstoel, een mooi en gaaf kerkmeubel. Het orgel mocht er eveneens zijn, terwijl er verder verschillende goede religieuze schilderijen hingen. Dit orgel was nieuw, aangezien de Schotten gedurende heel lange tijd een orgel in hun kerk overbodig vonden. Het werd in 1895 gebouwd en door een Londense firma geleverd.
Trouwens, een belangrijk percentage van het materiaal, waaruit indertijd de Schotse kerk werd opgebouwd, was uit Schotland afkomstig, speciaal de zandsteen en het hardsteen, dat hiertoe door Schotse reders gratis naar Rotterdam vervoerd werd. Deze Schotse kerk was dus wel een bijzondere merkwaardigheid van het oude Rotterdam. In haar architectuur weerspiegelde ze de degelijke, stoere Rotterdamsche geest. Tegelijkertijd heerste er echter een toon van opgeruimdheid en bekoorlijkheid in, die de hoek Vasteland, Herderstraat, Schiedamse Dijk tot een uiterst pittoresk plekje maakte.
En we vermelden hier nog even, dat de grond, waarop de kerk gebouwd was, Vasteland genoemd werd, omdat hij, na aanslibbing door het water van de Leuvehaven, direct voor bebouwing geschikt bleek, waarschijnlijk, doordat hij oorspronkelijk deel uitmaakte van een grote zandplaat in de uiterwaarden van de Maas.
Zoals de halve Rotterdamse binnenstad, verrees de Schotse kerk daar, waar eens het water stroomde en zich slechts hier en daar plankieren bevonden, waarover het stadsverkeer zich voortbewoog.
-
De aanleiding tot den bouw der Schotsche kerk aan het Vasteland, hoek Herdersstraat, was gelegen in het feit, dat zich in de 14e eeuw niet alleen Schotten te Veere vestigden, maar in den loop der volgende jaren ook in andere steden van ons vaderland.
Spoedig na de Hervorming en vooral in 1585 nam hun aantal zoo toe, dat in 1600 hier te lande verschillende Protestantsche, Schotsche en ook Engelsche kerken verrezen. Bij de ontbinding der Schotsche Brigade, die in ons land geruimen tijd vertoefde, bleven vele Schotten hier achter, die zich bij voorkeur in Rotterdam vestigden en de reeds bestaande Schotsche gemeente zeer versterkten.
Dit was dan ook de directe oorzaak van het in gebruik nemen van een eigen gebouw, dat in de Wijnstraat 49 gelegen was en als kerk werd ingericht. Daar dit gebouw al vrij spoedig te klein werd, drong het Kerkbestuur aan op voorziening in het tekort aan ruimte voor het houden der godsdienstoefeningen.
thumb
Geruimen tijd later werd de St. Sebastiaanskapel, gelegen op den hoek Meent-Eerste Lombardstraat, die later den naam van "Schotsche kerkje" heeft verkregen en behouden, totdat het in 1911 werd gesloopt, aan de Schotsche gemeente toegewezen, welke er van 1658 tot 1697 gebruik van maakte. Doch ook deze kapel was haar spoedig te klein, zoodat het kerkbestuur genoodzaakt was een adres ter verkrijging van een grootere kerk aan het stadsbestuur te richten.
Het door het stadsbestuur in 1695 genomen besluit had ten gevolge, dat op het gunstig gelegen open terrein aan het Vasteland, in welks omtrek veel Schotten woonden, de tweede, geheel nieuwe Protes-tantsche kerk op stadskosten werd gebouwd, waartoe de Schotten een groote partij natuursteen uit Schotland ter verwerking aanboden, gevolgd door vele geschenken van andere zijden voor de inrichting van het bedehuis.
Meer over de St. Sebastiaanskapel kun je vinden in dit verhaal
De kerk, die klaarblijkelijk gemaakt werd naar een ontwerp van den vroegeren stadsbouwmeester Claes Jeremiasz. Persoons, was van gelijken aanleg als de in 1934 afgebroken eerste nieuwe Protestantsche Oosterkerk aan de Hoogstraat, indertijd ook door Persoons gebouwd.
Op den 20en Octobcer 1697 kon de kerk ingewijd worden en zij bleef tot de verwoesting onveranderd intact. Zij had een ietwat langwerpig grondvlak van 21 bij 25 m en besloeg zonder de aangrenzende consistorie, een oppervlakte van 525 m2. Daar het gunstig gelegen was op den hoek van twee breede straten, was het gezicht op het kerkgebouw zeer aantrekkelijk. Het bouwwerk vertoonde een geslaagd contour van de harmonisch gevormde massa van donker-roode bak-steenmuren, afgewisseld door den lichteren natuursteen van de middenpartij, van de hoofdingangen en de hoeklisenen.
Teekenachtige dakoplossingwn grepen op geslaagde wijze in elkander, waarboven, opgaande uit het midden van het gebouw, het met lood bekleede, achtzijdige, fraaie klokketorentje het geheel verlevendigde.
De voorgevel was versierd met zes door bladornament omgeven en verbonden gekleurde wapens met de namen van burgemeesteren en "fabrycq-meesteren" der stad, die tijdens den bouw der kerk regeerden.
Inwendig was de kerk in overeenstemming, zoowel met het eenvoudige uiterlijk, als met de strenge Calvinistische leer. Uitermate stemmig en stichtelijk was de indruk van het geheel. Het grondvlak der kerk was een Grieksch kruis, dat op de binnenkanten vier zware zuilen had, die een vierkant vormden, waarover een houten kruisgewelf was geslagen.
Over de zijarmen van het kruis waren houten tongewelven aangebracht. In de kerkruimte trokken zeer sterk de aandacht de, in den Westwand aangebrachte, groote gebrandschilderde glasvensters met voorstellingen ter herinnering aan de Schotsche Presbyterianen, die in de 17e eeuw een tehuis en bescherming in Holland vonden.
thumb
met helemaal rechts de preekstoel uit de St. Sebastiaanskapel:
thumb
LINK
thumb
thumb
thumb
Inscriptie:
Geschenk van Andrew Munro
Stadsbouwmeester van Rotterdam
1802 - 1827
LINK
Andrew Munro, geboren 11-11-1762, Breda,
zoon van Donald Munro, militair in de Schotse Brigade,
met als commandant Oom Andrew Munro
thumb
predikant van de Schotse Kerk van Rotterdam
1858 - 1937
LINK
De ruimte was verder geheel door houten banken ingedeeld, waartegenover de gesneden, donker eikenhouten preekstoel met doophek was geplaatst, die een goed en aantrekkelijk middelpunt vormden. Achter den preekstoel was het uit lateren tijd dateerende orgel geplaatst, dat aan weerszijden geflankeerd werd door fraaie wandschilderingen, de Tien Geboden verbeeldende.
Tegen een der wanden stond ook de oude preekstoel uit het gesloopte Schotsche kerkje aan de Meent, een geschenk aan de Schotsche gemeente, door de Nederlandsch Hervormde gemeente aangeboden als aandenken aan het feit, dat de Schotten van 1658-1697 in deze oude kapel hun godsdienstoefeningen hadden gehouden.
In de later aangebouwde consistoriekamer hing een aantal geschilderde portretten van vroegere predikanten. Eenig zilverwerk, als avondmaalsbekers, schotels en doopbekken, veilig in een kluis opgeborgen, was het eenige, dat uit dit eenvoudige, doch interessante gebouw gespaard is gebleven na den noodlottigen brand in 1940, die verder alles verwoest heeft.
-
De Schotten hadden sedert 1658 de St. Sebastiaanskapel in de Lombardstraat in gebruik die daarom als het Schotsche kerkje bekend bleef staan ofschoon ze reeds na veertig jaar door de Schotsche gemeente verlaten werd. Want niet alleen bood de kapel onvoldoende ruimte voor het vrij aanzienlijke aantal lidmaten en Schotsche zeelieden waaraan in een havenstad als Rotterdam nooit gebrek was, ze was ook te ver verwijderd van de Schotsche nederzetting te Rotterdam aan het zuidelijkste gedeelte van den Schiedamschedijk dat in den volksmond Schotschedijk heette.
In 1695 tijdens het burgemeesterschap van Johan Steenlack, een der ouderlingen, achtte de gemeente het oogenblik gunstig om haar wenschen aan het stadsbestuur kenbaar te maken. Inderdaad stelde dit een stuk land aan het Vasteland in de onmiddellijke nabijheid van den Schotschedijk beschikbaar.
Kerkeraad en gemeente van hun kant brachten de noodige fondsen bijeen om de voor de gevel-bekleeding vereischte arduinsteen in Schotland aan te koopen en die naar Rotterdam te verschepen. De kerk werd verder op stadskosten gebouwd en gemeubileerd en in 1697 officieel in gebruik genomen.
De Schotsche gemeente stond toen op het hoogtepunt van haar bloei. Maar door de vereeniging van Schotland en Engeland in 1707, waarbij de Acte van Navigatie ook in eerstgenoemd land van kracht werd, verminderde het aantal Schotten in Rotterdam sterk. Toch bleef de gemeente de geheele 18de eeuw door aan de zorgen van een tweetal predikanten toevertrouwd.
Voor we van de Schotsche Kerk afstappen, memoreeren we curiositeitshalve een van de vele legaten die ze in den loop der jaren mocht ontvangen, als een kras staaltje van de tyrannie die een erflater tot in een verre toekomst kan uitoefenen.
In 1721 overleed de rijke koopman Hugo Verboom, die een aanzienlijk legaat aan de Kerk vermaakte.
In het testament was de clausule opgenomen dat de rente in de eerste plaats moest dienen tot ondersteuning van leden van een Protestantsche Kerk die in behoeftige omstandigheden verkeerden, van onberispelijken levenswandel waren en konden bewijzen tot het geslacht van den erflater te behooren.
Maar ongelukkig voor de Schotsche gemeente bleek de familie Verboom tot in de verste vertakkingen buitengewoon vruchtbaar te zijn, zoodat de diaconie weldra te kort kwam en bij de stad om subsidie moest aankloppen.
Ook tegenwoordig wordt de diaconie nu en dan nog aangesproken door verre naneven van den erflater en tot voor kort ging, ingevolge een bepaling in het testament, viermaal in het jaar een deputatie uit den Kerkeraad, vergezeld van een notaris, Verboom's grafsteen in de Groote kerk inspecteeren, hoewel de man zelf daar niet eens begraven was.
Bij verzuim van die formaliteit zou de diaconie een boete van f 10.000.- verbeurd hebben ten behoeve van den Kerkeraad der Hervormde Kerk.
Na WOII werd de verwoeste Schotse Kerk vervangen door een nieuw gebouw, aan de buitenzijde van deze huidige Schotse Kerk in Rotterdam hangt deze plaquette :
thumb
thumb
aan de linker kant hangt de plaquette
thumb
Ook nog een citaat uit dit verhaal :
De oudste zerk die in de Schotse Kerk heeft gelegen dateert uit 1614 en de jongste uit 1690.
De kerk werd in 1909 buiten gebruik gesteld en een jaar daarna werden de overblijfselen van de graven naar Crooswijk gebracht, waar nu nog een paar zerken te zien zijn. In tegenstelling tot wat de naam der kerk doet vermoeden, zijn hier vooral Hollandse burgerfamilies ter aarde besteld.
Toch waren er ook een paar vreemdelingen bij, zoals damoiselle Anne Sedlnitsky, die in 1587 door Leycester en de Raad van State tot overste-luitenant werd aangesteld. Hij sneuvelde bij het beleg van Gulik. De zerk van Anne is waarschijnlijk in de tweede wereldoorlog verloren gegaan.
thumb
Rechts van het midden de Engelse Episcopale Saint Mary's Church, gebouwd in 1708 en afgebroken in 1914 t.b.v. het Ooglijdersgesticht (geopend 15 februari 1915)
De toren links is van de Engelse Presbyteriaanse Kerk, gebruikt van 1715 tot 1878, toen verder door het leven als
Gebouw Caledonia (what's in a name....)
thumb
Recht voor ons de Engelse Episcopale (Anglicaanse) Saint Mary's Church, gebouwd in 1708 en afgebroken in 1914 t.b.v. het Ooglijdersgesticht (geopend 15 februari 1915)
Het Haringvliet werd aangelegd in 1575, aanvankelijk bedoeld als Stadsvest, later werd het een haven voor de haringvissers, maar dat krijg je met zoo'n naam
Heel veel meer over de Saint Mary's Church kun je vinden in dit verhaal
Echt tot slot nog een reisemiel van zoon Richard die ook al diverse keren in Schotland is geweest, de laatste keer rond oud en nieuw van 2001 naar 2002, een schitterend slot van deze pagina :
-
Allereerst wens ik iedereen natuurlijk een heel goed, gezond en plezierig 2002 toe! Vanuit een berekoud, maar ook beregezellig Schotland leek het me wel leuk jullie even te mailen vanuit het internetcafe van Jacqueline, waar ik nu verblijf met Gideon. Dirk is vanochtend met een lichte kater het vliegtuig weer ingestapt.
Gideon, Dirk en ik vertrokken vrijdagavond met EasyJet richting Edinburgh. Gideon had zijn vliegdoop, en gelukkig hadden we geen terroristen met bommen onder hun schoenen enzo. In Edinburgh werden we opgehaald door Sander, een oud-Ciceriaan, beroemd van zijn ‘mooie woorden, mooie woorden, mooie woorden’. Hij bracht ons naar Jacqueline, die in Falkirk woont, een klein plaatsje ten zuiden van Stirling. Rond 23:30h goten we daar ons eerste budweisertje naar binnen.
Zaterdag uitgeslapen en rustig ontbeten. Sander haalde ons op om naar Edinburgh te gaan. Daar hebben we lekker rondgewandeld. Edinburgh is een mooie historische stad, prachtige oude straten en met een beetje sneeuw deed het allemaal erg idyllisch aan. Rond vijf uur de eerste pub ingedoken en de nodige ’80 shillings’ (het locale gerstennat) naar binnen gewerkt. ‘s Avonds met de trein weer terug naar Falkirk.
Zondag tijd om naar Stirling te gaan. Ik ben daar vorig jaar zomer ook geweest, op congres met Wim, en de campus van de uni was nog steeds even mooi als altijd. Het meer was nu bevroren, maar je kunt er nog altijd prachtig wandelen. Wel vreemd om daar weer rond te lopen, je krijgt allemaal van die aha-erlebnissen. Ook nog even bij het Wallace-monument geweest, wat inmiddels meer een eerbetoon aan Mel Gibson lijkt te zijn dan aan William Wallace (Braveheart). Daarna nog even de stad ingeweest, en ook Stirling is een schitterende stad, waar ze ook bier bleken te verkopen in pubs. Ik word nog een alcoholist hier….
Maandag overdag rustig aan, lekker wandelen in Falkirk. Je kunt hier twee kanten op, Jacqueline woont precies op de grens. De ene kant is prachtig, met een enorm park met kasteel en alles waar Schotland beroemd om in. De andere kant is behoorlijk verlopen, in modern Nederlands; een achterstandswijk. Jacqueline noemde het ‘Beiroet’ en dat klopte wel redelijk. Overal dichtgetimmerde ramen, junks, you name it. Niet echt gezellig, maar ook dat is Schotland. De politie heeft nogal eens geprobeerd de boel te verbeteren, maar dat bleek niet echt te werken.
‘s Avonds was het tijd voor het nieuwjaarsfeest. We waren door Jacqueline’s ouders uitgenodigd voor een authentiek Schots feest. Rond 20:30h zaten we in een soort enorme bingohal met 180 gepensioneerden. Meiden versieren zat er dus niet echt in, of je moet uit zijn op de erfenis van een oude weduwe. Maar goed, het werd toch behoorlijk gezellig.
En, oud of niet, Schotten kunnen drinken! Mijn god, zelfs Andre Hazes zou het afleggen hier. Na twee pinten (van dik een halve liter) in een half uur dachten Gideon, Dirk en ik dat het nou wel wat langzamer zou kunnen, maar men bleef ‘the Dutch boys’ bier aanbieden. Na een uur zaten we allemaal achter 6 pinten, waarvan er nog 3 op ons stonden te wachten. We werden, plat gezegd, gewoon onder de tafel gezopen door de Schotten. Maar het was wel erg gezellig, echt zo’n dorp van ‘ons kent ons’ en met name Dirk deed het goed bij de dames (op leeftijd). Saillant detail; Schotten hebben inderdaad ! niets aan onder hun kilt, zo bleek op het toilet.
Rond 23:45h verzamelde iedereen zich op de dansvloer waar enkele strijdliederen werden aangeheven, die vertelden over allerlei clans die elkaar de hersens hadden ingeslagen. En bovenal Scotland The Brave en dat soort nationalisme. In extase ging iedereen toen het nieuwe jaar in, proostend op Schotland. Echt heel erg leuk, je viert ineens met 180 man oud en nieuw. We hebben veel vrienden gemaakt, en behalve ons drinkgedrag, hebben we een goede indruk gemaakt als Nederlanders.
Maar goed, inmiddels zijn we weer aan het ontkateren hier. We vermaken ons prima
Oh ja pap, kun je nog even wat Schotse verhalen doormailen ??
Maar Richard heeft nog meer reisemielen op onze site, klik maar eens op deze link.
In 2005 is Aad eens een keer helemaal om de noord gereden van Schotland, d.w.z. van Inverness, via Wick en John O' Groats, naar Thurso en vervolgens helemaal langs de noordkust via Durness naar Ullapool en Fort William.
Een paar foto's van onderweg:
- De voor veel Britten bedevaartplaats John O' Groats in het NO van Schotland, vergelijkbaar met Lands End in het ZW van Cornwall.
Voor veel Britten is het een uitdaging van Lands End naar John O' Groats te lopen, fietsen, kruipen, noem maar op.
Inderdaad een soort Pieterpad, alleen dan voor Britten.
Ooit liep een man zelfs naakt achter een handkar van Lands End naar John O' Groats, hij heeft het niet gehaald trouwens.
Wat voor mensen je allemaal niet tegenkomt van Wick naar John O' Groats......., van Wick naar John O' Groats moet je blijkbaar zeker gedaan hebben en niemand wilde meeliften...
-
Het record per fiets van Lands End naar John O' Groats bedraagt sinds 2001 slechts 2 dagen.
Degene die in 1960 de tocht van Lands End naar John O' Groats het eerst liep was Barbara Moore: because she didn't have anything better to do.
Haar opvolg(st)ers deden het o.m. op stelten en zelfs op een gemotoriseerd toilet.
In 1938 startte vanuit John O' Groats een rally naar Monte Carlo. Aan de start mocht van alles meedoen, mits op wielen en dus verscheen ook iemand die zich in een kruiwagen liet vervoeren...... Monte Carlo zullen ze zo wel niet gehaald hebben?
John O' Groats is inderdaad een verbastering van de naam van de Nederlander Jan de Groot die vanaf deze plek in de 15e eeuw een veerdienst onderhield naar de Orkney eilanden. Het bedrag, the Ferry Toll, dat Jan de Groot rekende voor de overtocht, werd al snel a Groat genoemd.
En toen geheel onverwachts een thrilling event in Thurso. Normaal heet een hoofdstraat in dit deel van de wereld Main Street of High Street, maar waarschijnlijk speciaal voor de webmaster van de grootste en meest populaire site over Rotterdam:
Rotterdam Street, al had dit bord wel een Opzoomer beurt nodig...
Good Vibrations inderdaad
En dan natuurlijk nog iets geheel anders, kom je in de buurt van Durness, in het uiterste NW van Schotland, kom je borden tegen die over John Lennon gaan. John Lennon had hier een tante wonen en kwam hier graag. Imagine schijnt in Durness ontstaan te zijn. Een neef van John Lennon, de zoon dus van die tante van John Lennon, we zien hem hieronder op de foto, heeft na de dood van John Lennon geld bijeen gebracht voor een John Lennon Memorial in Durness.
op de foto de neef van John Lennon, de initiatiefnemer
In my life
I've loved them all
John Lennon
1940 - 1980
En dus plan je natuurlijk om even te stoppen bij dit John Lennon Memorial in Durness, zie je al van verre dat er een aantal hippies, of hoe heten die tegenwoordig, rondom het John Lennon Memorial in Durness staan te blowen...
Na Durness gaat de eenbaansweg weer naar het zuiden en daar onderweg is deze foto gemaakt: prachtig Schotland, bergen, water en wolken.....
thumb
thumb
Hier riep Bonnie Prince Charlie zijn vader uit tot Koning van Engeland, Ierland, Schotland en Frankrijk
op de toren Bonnie Prince Charlie
thumb
En natuurlijk is Aad een keer naast Bonnie Prince Charlie geklommen.....
.................wat een schitterend uitzicht...........
Want als je precies de andere kant uitkijkt, dus in de richting waarin ook de stenen Bonnie Prince Charlie kijkt, dan zie je deze brug:
thumb
- Het summum is natuurlijk de stoomtrein, een prachtige rit over o.m. een Victoriaans viaduct met zicht op het Glenfinnan Monument, maar of iedereen in de trein weet waarom dit monument er staat ???
thumb
wat was het warm.........
We beeindigen dit gedeelte van ons verhaal met deze mooie Schotse liederen :
- Scotland the Brave
Hark, when the night is falling
Hear! hear the pipes are calling,
Loudly and proudly calling,
Down thro' the Glen
There where the hills are sleeping,
Now feel the blood a-leaping,
High as the spirits of the old Highland men.
Chorus:
Towering in gallant fame,
Scotland my mountain hame,
High may your proud standards
Gloriously wave,
Land o' my high endeavor,
Land o' the shining river,
Land o' my heart forever,
Scotland the brave .
High in the misty Highlands,
Out by the purple islands,
Brave are the hearts that beat
Beneath Scottish skies.
Wild are the winds to meet you,
Staunch are the friends that greet you,
Kind as the love that shines
From fair maiden's eyes. (Chorus)
Far off in sunlit places,
Sad are the Scottish faces,
Yearnign to feel the kiss
Of sweet Scottish rain.
Where tropic skies are beaming,
Love sets the heart a-dreaming,
Longing and dreaming
For the homeland again. (Chorus)
thumb
- Loch Lomond
By yon bonnie banks and by yon bonnie braes
Where the sun shines bright on Loch Lomond
Where me and my true love spent many happy days
On the bonnie bonnie banks of Loch Lomond
'Twas there that we parted in yon shady glen
On the steep steep sides of Ben Lomond
Where in purple hue the Highland hills we view
And the moon glints out in the gloaming
You'll take the high road and I'll take the low road
And I'll be in Scotland afore ye
Where me and my true love will never meet again
On the bonnie bonnie banks of Loch Lomond
Where wild flowers spring and the wee birdies sing
On the steep steep sides of Ben Lomond
But the broken heart it kens nae second spring
Though resigned we may be while we're greetin'
You'll take the high road and I'll take the low road
And I'll be in Scotland afore ye
Where me and my true love will never meet again
On the bonnie bonnie banks of Loch Lomond
Auld Lang Syne
Chorus :
Should Auld acquaintance be for-got and ne-ver brought to mind
Should Auld acquaintance be for-got and days of Auld Lang Syne
For Auld Lang-Syne my dear, For Auld Lang-Syne
We’ll tak a cup O' kindness yet for Auld Lang-Syne
We twa ha'e run about the braes, And pu'd the gowans fine
But we've wander'd many a weary foot, Sin’ auld lang syne
Chorus
We twa ha'e paidl’t in the burn, Frae morning sun till dine
But seas between us braid ha’e roar’d, Sin auld lang syne
Chorus
And here’s a hand my trusty freen’, And gie's a hand O’ thine
And we’ll tak a right gude willy waught, For auld lang syne
Chorus
And surely ye'll be your pint stoup, As surely I’ll be mine
And we'll tak a cup O’ kindness yet,
For auld lang syne
Chorus
Op onze site hebben we ook een hele verzameling o.a. Schotse MIDI files : klik maar gauw HIER
En via deze LINK ga je naar een persoonlijk verhaal van Aad omlijst met prachtige Schotse ballades...
- We received an email from Jacqueline Davidson (Richard's 'Scottish' friend)
:
Dear Mr. Engelfriet,
I have just browsed your excellent website on Scotland, and I may say that you put many of us native Scot's to shame with your vast knowledge of our history.
Although my Dutch language skills leave a lot to be desired, I think you have chosen some truly spectacular photographs to display, the views really are breathtaking, and remind me of the best things about living here!
- We kregen ook de volgende reakties en oproepen
:
Beste Aad,
Omdat ik gek ben van Schotland en zijn cultuur surf ik regelmatig , en ben ook zo op jouw site beland.
Ik wil bij deze mijn bewondering voor al jouw werk en je prachtige site benadruken.
Prachtig opgebouwd en geweldig goed gedocumenteerd.
Ik zal jouw site door geven aan al de Schotland gekken die ik ken.
Dat zijn er best wel veel daar ik zelf al 25 jaar drummer ben bij een doedelzak band in Nederland
Op dit ogenblik speel ik bij The Dronten & District Pipe Band, helaas is onze site onder construktie zodat ik op dit ogenblik je niet nader kan informeren.
Anton Hazelaar
- En ook deze
:
Beste Aad,
Met veel belangstelling per toeval je site gelezen en bekeken inzake Schotland-Rotterdam. Je bent waarschijnlijk een van de weinige rotterdammers die zo bloemrijk tekst en uitleg kunnen geven over our beloved Scotland.
Waarom dit bericht ? : Wij zijn een Vlaamse/Gentse Society, die al 25 jaar trachten de culturele banden tussen Vlaanderen en Scotland te verbeteren, uit te breiden, erover uit te weiden etc.. Kijk eens op onze site www.caledonia.be.
Zoals je wellicht weet zijn er sterke banden tussen de vlamingen en de schotten, deels terugvoerend naar de donkere middeleeuwen. Welnu, van daaruit hebben wij onze society opgericht en doen dit met een 750-tal leden.
Wij organiseren tal van activiteiten in en buiten vlaanderen, waarbij het brengen van traditionele schotse dansen en pipe music de hoofdmoten zijn. Aangevuld met onze traditionele Schotse beurs in februari in Gent en de alreeds befaamde Schotse dagen in kasteel Ooidonk, nabij Drongen in augustus van elk jaar.
Het ijkt me interessant als we contact zouden kunnen houden inzake al onze, maar ook eventuele aan schotland gerelateerde activiteiten in Nederland.
VCS, Country Dancers
Reggie Picavet
- En deze
:
Mijn naam is Yoka McLeod-Saris. Ik woon in Christchurch, New Zealand.
Van een van mijn kennissen kreeg ik de Engelfriet webstek toegestuurd waar ik nu al een paar uur in het spitten ben. Ik was verbaasd zoveel over Schotland en de Schotse geschiedenis te vinden.
Zoals je aan mijn naam kunt zien ben ik met een derde generatie Schot getrouwd Ian McLeod. (Voorvaders bouwden ooit Dunvegan Castle on the Isle of Skye) Mijn eigen wieg heeft in Rotterdam gestaan vandaar mijn eerste nieuwsgierigheid naar deze Rotterdamse site.
Dus ik dacht voor ik verder ga zal ik even laten weten hoe fantastisch jullie site vind.
Jammergenoeg kan ik hem niet door geven aan Ian aangezien hij geen Nederlands spreekt of leest. (Ian werkt in Australia)
Vindt het prachtig dat je ook zo weg bent van de pipe music. Mijn familie in Rotterdam kan er nu niet echt kapot van zijn. Ian speelde vroeger ook de pipes een heeft de set van z’n grootvader in handen, die een master was in het spelen van de pipes. Onze CD collectie bestaat dus voor 1/3 uit deze muziek.
Om nog even verder te gaan er ligt ook een Ian McLeod (oom van mijn Ian) begraven in Rheden op de begraafplaats Heiderust, die is daar op 25 december 1944 in z’n Spitfire neergeschoten bij het dorpje De Steeg. Daar zit een heel verhaal aan vast maar dat is weer iets heel anders.
Alles wat ik hier eigenlijk wilde zeggen is dat ik heel ontroerd ben door alles wat jullie geschreven hebben.
Dank je wel en ik zal heel wat uurtjes doorbrengen met deze site.
Met vriendelijke groet,
Yoka
En toen kwam dus ook nog het reeds genoemde dramatische McLeod familie verhaal, dat vind je via deze LINK
- En deze
:
Hallo van Dundee, Schotland!
I'm going to be learning Dutch soon as I have always had a "thing" about the Netherlands. I'm afraid I don't know enough to translate your web pages, but I think they are great! Many people in Scotland don't know about their heritage. It is often underfunded, even suppressed, I suppose the politicians think we might get too proud of ourselves and try to run our own affairs again (I think we should!). I love the 17th century period of history (lots of fun and games) so was glad to see our Marias on the site! Have you got anything about the Mackay family? Hugh Mackay of Scourie was one of your Prins Willem III's generals, who married a Dutchwoman. I believe that they inherited a Dutch baronetcy, something like van Ophemert? I love the Dutch spelling by the way - Makaay! !
We sometimes have your Navy here in Dundee. One year there were many celebrations for the anniversary of the Battle of Kamperduin (Camperdown). Apparently the Admiral, Duncan, came from Dundee. Most of us didn't know who he was and probably didn't care either! But it was nice to have your fellows over, they had a football match, a parade, let people visit the ships etc. A statue of Duncan was erected; unfortunately it was placed in front of a plaque commemorating Sir William Wallace and James Francis Stewart - bad move! Cue several angry letters in the newspapers. The laugh is, he has a telescope and he's looking up the street - the sea is the other way! :D Oh well, sometimes een zeemeeuw sits on his kop. Do you know that when James Francis visited Dundee, they rang the bells of the Auld Steeple so hard they cracked? So they say anyway! The Steeple is the oldest medieval working belfry in Europe.
We also have another Dutch link here; in Gilfillan Memorial Church, there is a Delft plaque from the Reformed Church of the Netherlands thanking Scots troops for their efforts during the war. We have a "Continental Market" every so often too, guess who goes home with speculaas and ontbijtkoek and toffeewafels.....!
Yours,
Jennifer Brown, (20) Dundee
- En ook deze reakties zijn heel bijzonder
:
In mei 2005 hebben we een tour door Schotland gemaakt.
Nu ben ik met een album bezig en had nog wat geschiedenis nodig en kwam via,via op deze site.
Genoten heb ik, de site staat nu bij de favorieten, ben er nog lang niet mee klaar.
Ik zie ons zo weer door Glencoe en langs Loch Lomond rijden, al zingend over de Schotse historie.
Groet van Helma Weustink.
Mag ik u bij deze hartelijk feliciteren met uw fantastische site over schotland.
Ik heb samen met een kameraad in augustus van dit jaar een rondreis met de rugzak gemaakt door schotland. Het was het meest fantastische land dat ik mij kon voorstellen.
Hieruit is dan ook een enorme liefde voor schotten en voor heel schotland gegroeid.Als ik ook eventueel een reisleider zou nodig moeten hebben zal ik niet aarzelen u te contacteren.
Spijtig genoeg zal ik de nationale feestdag van schotland daar niet zelf kunnen vieren, maar deze dag zal mij niet zomaar voorbij gaan als een andere.
mvg uit Belgie,
Ben
Tijdens een van mijn speurtochten op het net naar interessante sites over geschiedenis, kwam ik deze site tegen over de geschiedenis van Schotland.
Ik had mij al lange tijd afgevraagd waarom de namen Albian of Alban, en Albanië zoveel op elkaar leken. Nu las ik in deze site o.a. het stukje van Monmouth waarin wordt verteld dat de overlevenden van Troje weggetrokken zijn en uiteindelijk in groot en klein Brittannië terecht kwamen, dit klinkt mij heel logisch in de oren.
Roland
- Wie weet het antwoord op deze vraag?
:
Mijn woonplaats is Sluis gelegen in de Provincie Zeeland.
"In Sluis was een Brits Militair Regiment gelegerd pakweg tussen 1702 en 1717". Ik neem het ruwweg, omdat ik niet precies de duur/jaren er van weet. "Deze militairen droegen ook een vaandel met daarin een hond van het "hondenras Brak = een kleine jachthond". Ze noemen het ook wel eens een "Mascotte of Logo welke in het vaandel aangebracht werd" dacht ik ?
Ik zou toch zo graag willen weten "welk Brits Militair Regiment dat toendertijd is geweest en waarom - de betekenis van een hond Brak - welke er op hun vaandel aanwezig was, betekende.
Zelf kan ik het bovenstaande niet meer uitzoeken ! Dat komt omdat er tijdens WOII het bombardement van 11 oktober 1944 op Sluis, 95 % van het archief in het vernielde stadhuis is verloren gegaan. Jammer genoeg bevond zich hieronder ook geschreven stukken van Johan Hendrik Van Dale schrijver van het beginnend Nederlandstalig Woordenboek ! Ook wel "De Dikke van Dale" genoemd.
Ik heb met genot en veel leesplezier uw mooie site gelezen.
Later vond ik nog wel wat de naam van het Brits Militair Regiment gelegerd in Sluis is geweest namelijk HET BEAGLE REGIMENT
Gerard Havers
Uit dit verhaal voegen we ook nog een aantal postzegels toe, die ook allemaal iets met Schotland te maken hebben:
- Nu dan wat voorbeelden (3) van Schotse postzegels of Engelse zegels met iets van Schotland erop
thumb
thumb
thumb
thumb
en vooral ook de beroemde dichter Robert Burns
thumb
Heb je nog niet genoeg van Schotland, wist je dat ruim 70 van mijn privé bookmarks iets te maken hebben met Schotland.....
Onderstaand tot slot mijn allermooiste : ik bezoek ze geregeld !
historische areas in bezit, w.o. Culloden
de laatste veldslag in the UK, tussen Schotten, Ieren vs Schotten, Engelsen, Hannoverianen :
het begin van het einde van het traditionele Schotland,
uitlopend in de Clearances oftewel de ontvolking van de Highlands door o.m. de eigen Chiefs
Voorbeeld: Het is beter om in Schotland, i.p.v. over Engelsen, te spreken over
Voor meer vrijblijvende informatie Wilt U eerst meer weten over Aad Engelfriet: |
|---|
