Een e-mail sturen naar Aad? Zijn e-mail adres is aad@engelfriet.net
(klik op deze tekst om een voorgeadresseerde mail te openen)
Terug naar  het Engelfrieten overzicht

Naar beneden 

Willem van Oranje, was hij katholiek of protestant

Willem van Oranje blijft op veel gebieden voor een 21e eeuwer raadselachtig.

Een van Willem van Oranje's grootste mysteries is de vraag, wat was de uiteindelijke godsdienst, "het geloof" van Willem van Oranje, katholiek of protestant, daarover ontstaat steeds meer diskussie.

In dit verhaal over Willem van Oranje's godsdienstige voorkeur en handelen, gaan we dieper in op een aantal aspekten die allemaal te maken hebben met de vraag: wat was de godsdienst, "het geloof" van Willem van Oranje: katholiek of protestant of desgewenst Rooms of Calvinist.

willemzwijger1585

1583

Willem van Oranje

Op onze site hebben we o.m. ook deze verhalen waarin Willem van Oranje een hoofdrol speelt:


Om iets zinnigs over de godsdienst, "het geloof" van Willem van Oranje te kunnen zeggen, is het goed te weten dat:


Een goed voorbeeld (?) van een niet-traditioneel verhaal over een van de grootste mythes uit de 80-jarige oorlog is het onderstaande verhaal over de Inquisitie. Ook Willem van Oranje komt in dit verhaal over de Inquisitie aan de orde, een van de conclusies in dit Inquisitie verhaal luidt:

De Inquisitie, ontdaan van mythen, want een Zwarte Legende




Wat was de uiteindelijke godsdienst, "het geloof" van Willem van Oranje, katholiek of protestant of desgewenst Rooms of Calvinist?

Het algemene beeld van de moord op 10 juli 1584 op Willem van Oranje door Balthasar Gerards is meestal, weer wat gechargeerd: de zeer fanatieke rooms-katholieke Balthasar Gerards vermoordt Willem van Oranje, waarbij Willem van Oranje een vurig voorvechter is van het met onderdrukking bedreigde tolerante calvinisme.

Er bestaat consensus over Balthasar Gerards: inderdaad iemand die zich heeft vergist!

Balthasar Gerards vermoordde een in zijn ogen andere Willem van Oranje dan Willem van Oranje in werkelijkheid was!

Over Willem van Oranje bestaat nu de volgende consensus, is te hopen:


Meteen ook een paar aanvullingen uit o.m. dit verhaal:





Willem van Oranje groeit op in een Luthers milieu. Na aanvaarding van zijn Orange erfenis vertrekt hij naar Brussel en krijgt een rooms-katholieke verdere opvoeding.


Na zijn vlucht naar de Dillenburg komt Willem van Oranje weer terug in een Luthers milieu en heeft dan al kontakten met Franse calvinisten, later Hugenoten genoemd. Ook Willem van Oranje wordt door deze contacten DUS vaak een Hugenoot genoemd...

Eind 1573 neemt Willem van Oranje een historisch gedocumenteerd besluit: Willem van Oranje neemt een aantal keren deel aan het Heilig Avondmaal van de Christelijk Gereformeerde / Calvinistische Kerk in Dordrecht.

En DUS, zo is altijd de conclusie geweest, was Willem van Oranje het eens met de religieuze opvattingen van de Calvinisten.

De conclusie, Willem van Oranje was DUS een calvinist, want hij ging in 1573 toch in Dordrecht aan het Avondmaal, wordt nu als zeer discutabel beschouwd en is de aanleiding voor dit verhaal over de uiteindelijke godsdienstige opvattingen van Willem van Oranje.

Een paar andere verhalen geven aan dat het Willem van Oranje is DUS een calvinist, wat anders moet worden bekeken:


Terug naar Willem van Oranje en de jaren van de Opstand:

In de jaren van de Opstand (1570 - 1580) is achteraf het verschil tussen katholieken en niet-katholieken meestal nogal vaag. Natuurlijk waren er radikale andere standpunten, maar worden die ook door iedereen begrepen en onderschreven.

Bekend is dat ook al in de dagen van de Opstand gesproken werd over het verschil tussen Lidmaten en Liefhebbers. Lidmaten waren mensen die, naar we mogen aannemen, uit diepe overtuiging de Nieuwe Religie aanhingen. Liefhebbers waren mensen die sympathiek stonden tegenover de Nieuwe Religie, maar vonden de drempel om zich als Lidmaat te gaan gedragen, te hoog.

Het verschil tussen Lidmaten en Liefhebbers wordt wel eens vergeleken met de huidige politieke partijen. De Lidmaten zijn de (vaak terecht gedreven) leden van een partij, de Liefhebbers zijn de mensen die (geregeld) op de desbetreffende partij stemmen en ook wel eens deelnemen aan partij vergaderingen etc. Liefhebbers stellen zich dus ook vaak wat gereserveerder op t.o.v. de door een partij uitgedragen standpunten. Als een Liefhebber dus een keer meedoet aan een partij bijeenkomst, wil dit nog niet zeggen dat hij of zij DUS dan ook alles onderschrijft. Zelfs Lidmaten doen dat niet.

Weer vertaald naar een kerkelijke / geloofssituatie: legio zijn de voorbeelden van, met een ouderwets woord, hooggeplaatsen die deelnemen aan een kerkdienst / religieuze bijeenkomst, zonder dat zij echt achter de daar uitgedragen geloofsopvatting staan! En vergeet ook deelnemers aan doop-, bruiloft- en begrafenisdiensten niet.

Van Lidmaten kan ook meestal verwacht worden dat zij het gedachtengoed van hun geloofsopvatting uitdragen, ook daarvan zijn vele voorbeelden....

Terug naar Willem van Oranje: veel van Willem van Oranje's gedragingen en uitingen na 1573 duiden erop dat Willem van Oranje zich niet als een rasechte Lidmaat van de "Calvinistische" Kerk heeft gedragen. Sterker nog, dankzij Willem van Oranje zou de Calvinistische Kerk geen Staatskerk worden. Kerk en Staat waren in die dagen niet te scheiden, maar toch is het Willem van Oranje gelukt om de Staat niet te laten samenvallen met een 100% Gereformeerde "Calvinistische" Religie. Dat werd Willem van Oranje al bij zijn leven kwalijk genomen, zoals we zullen gaan zien.

Volgens velen is het Willem van Oranje zo goed gelukt om de Staat niet te laten samenvallen met een 100% Gereformeerde "Calvinistische" Religie dat pogingen die na de dood van Willem van Oranje zijn ondernomen om de Staat met een 100% Gereformeerde "Calvinistische" Religie te laten samenvallen, allemaal uiteindelijk zijn mislukt.

Het grote voorbeeld, wat hierbij altijd wordt genoemd, zijn de Contraremonstranten na afloop van de Synode van Dordrecht (1618). Toen was de kans daar, Kerk en Staat waren het eens en toch lukte het niet. Na de dood van Maurits in 1625 kwamen de Remonstranten weer terug uit hun gedwongen ballingschap.

Citaat uit dit verhaal:

T.g.v deze verdraagzame opstelling, daar is iedereen het nu over eens, kwam de Republiek tot grote bloei. Officieel was de Staatskerk Gereformeerd, maar zelfs een Katholiek als Johan van der Veeken in Rotterdam, werd niets in de weggelegd.

Willem van Oranje wordt dus steeds meer beschouwd als een Liefhebber i.p.v. een Lidmaat van de Gereformeerde "Calvinistische" Religie / kerk. In dit verhaal over de vraag wat was de uiteindelijke godsdienst, "het geloof" van Willem van Oranje, katholiek of protestant of desgewenst Rooms of Calvinist gaan we proberen het een en ander te onderbouwen.

Naast Lidmaten en Liefhebbers van de Nieuwe Religie is er nog een belangrijk punt: in onze tijd is het goed mogelijk om het verschil te beschrijven tussen een Rooms-Katholiek en een Protestant. Ook over de belangrijkste onderlinge verschillen tussen de diverse Protestantse stromingen is, soms inderdaad met wat moeite, wel wat te zeggen. ECHTER de verschillen tussen de diverse godsdienstige stromingen in de tijd van Willem van Oranje zijn veel minder goed te beschrijven!

In de tijd van Willem van Oranje wisselde men nogal snel van geloofsopvatting, zoals we ook bij Willem van Oranje kunnen zien. Naast het Rooms-Katholicisme waren er veel protestantse stromingen die zich nog immers net aan het ontwikkelen waren. In de dagen van Willem van Oranje en de Opstand is het veel beter om (achteraf) te spreken over "traditioneel" Rooms-Katholieken vs "Hervormingsgezinde" (ex) Rooms-Katholieken. En dus is het heel moeilijk om, weer achteraf, te bepalen of iemand als Willem van Oranje "traditioneel" Rooms-Katholiek of een "Hervormingsgezinde" (ex) Rooms-Katholiek is geweest. Uiteraard is er consensus dat Willem van Oranje op latere leeftijd een Hervormingsgezinde (ex) Rooms-Katholiek is geworden. Willem van Oranje wordt zelfs wel eens omschreven als een Lutherse Humanist. Inderdaad, om echt eenduidig te stellen, Willem van Oranje was een Calvinist, dan omschrijf je Willem van Oranje's geloofsopvatting wel erg beperkt!

Vaak wordt gezegd, in de Apologie kiest Pierre l'Oyseleur, heer van Villiers, hofpredikant van Willem van Oranje, namens Willem van Oranje, toch voor de Hervormingsgezinden, klopt, maar er staat NIETS over de persoonlijke geloofsopvattingen van Willem van Oranje. De Apologie is een politiek document en geen persoonlijke geloofsbelijdenis van Willem van Oranje, wat vaak werd / wordt gesuggereerd.

Godsdienst was voor de meeste tijdgenoten en dus ook voor Willem van Oranje een manier van leven die er gewoon bijhoorde. Het toenmalige dagelijks leven was vol met religieuze gewoonten en plichten. Op zondag en andere Christelijke Feestdagen NIET naar een kerk gaan, was gewoon ondenkbaar. Bovendien, Kerk en Staat, alles liep door elkaar.

Willem van Oranje gaf zijn Calvinistische onderdanen in Orange pas wat ruimte toen het werkelijk niet anders meer kon. De persoonlijke geloofsopvattingen van Willem van Oranje waren altijd ondergeschikt aan zijn politieke keuzes, ook dat wordt wel eens vergeten.

En natuurlijk sprak Willem van Oranje zich wel eens negatief uit over Rooms-Katholieken, net zoals Willem van Oranje zich wel eens negatief uitsprak over de aanhangers van de Nieuwe Religie: de Calvinisten. Alleen de negatieve opmerkingen van Willem van Oranje over de Rooms-Katholieken worden meestal aangehaald......

MAAR het is zondermeer een feit dat tijdens de Opstand Willem van Oranje door alle tegenslagen en problemen een veel serieuzer man werd dan in de dagen bijvoorbeeld aan het Hof van Karel V.

Willem van Oranje was er echt van overtuigd dat hij het bij het rechte eind had en dat dus ook God aan zijn kant stond, zoals Willem van Oranje ook diverse keren heeft uitgesproken. Willem van Oranje sprak dan vanuit een duidelijk ondogmatisch "protestantisme", een niet-hervormingsgezinde Rooms-Katholiek zou zijn woorden heel anders hebben gekozen.

Ook de Apologie, opgesteld door de Hofpredikant van Willem van Oranje, Pierre l'Oyseleur, heer van Villiers, is duidelijk geschreven vanuit een protestantse visie, geen diskussie over mogelijk. En dan is het dus toch een beetje verwonderlijk wat de lijfspreuk zou worden van Willem van Oranje tijdens de Opstand:

Saevis Tranquillis In Undis

Rustig Temidden Der Woelige Baren


De niet religieuze lijfspreuk van Willem van Oranje


Een van de theorieŽn waarom Willem van Oranje in het jaar van o.m. de Slag bij Overweel niet overduidelijk al een keuze maakte (afgezien van het vermijden van hernieuwde irritaties oproepen bij Philips II), Willem van Oranje hoopte op de steun van machtige Lutherse Duitse vorsten zoals die van zijn latere schoonvader de Keurvorst van Saksen en anderen. De Lutherse Duitse vorsten lieten Willem van Oranje echter ook toen al in de steek en zouden het later ook nog veel duidelijker doen, zoals we zullen gaan zien. En dus schoof Willem van Oranje vooral na zijn vlucht naar de Dillenburg duidelijk door naar de Hugenoten Ťn naar de Calvinistische Duitse Keurvorst Frederik van de Palts die veel later vooral Willem van Oranje's broer Jan van Nassau / de Oude zou steunen, een overtuigd Calvinist in tegenstelling tot Willem van Oranje.


Van Willem van Oranje is ook bekend dat hij zich verre hield van theologische disputen. Waar het Willem van Oranje om ging, was een tolerante maatschappij zonder geloofsbeperkingen. Net zoals een Protestant (Lutheraan, Calvinist), moest ook een Katholiek in alle vrijheid kunnen leven. (Met uitzondering van de Wederdopers, daar was "iedereen" op tegen) Het leverde Willem van Oranje heel wat conflicten op, eerst met de Katholieke Plakkaten gericht tegen de Nieuwe Religie(s), later met vooral de Calvinisten die zich ook weer weinig tolerant zouden opstellen tegenover de Katholieken.





In de vaderlandse geschiedenis verhalen worden, heel verwarrend vaak, de begrippen Godsdienstvrijheid, Gewetensvrijheid en Religievrede vaak door elkaar gebruikt en vaak worden de begrippen Godsdienstvrijheid, Gewetensvrijheid en Religievrede dus ook verward, want verschillen tussen Godsdienstvrijheid, Gewetensvrijheid en Religievrede zijn er uiteraard:

Een poging tot een korte definitie van de begrippen Godsdienstvrijheid, Gewetensvrijheid en Religievrede?


Philips II was duidelijk tegen een Religievrede. Philips II tolereerde ook geen godsdienstvrijheid en vond, kort door de bocht, dat hij, Philips II, verantwoordelijk was voor het zielenheil van zijn onderdanen. Philips II kon zich absoluut niet voorstellen dat er mensen waren die er andere geloofsopvattingen op na hielden. Het was zijn door God gegeven opdracht om zijn onderdanen op het rechte religieuze spoor te houden, goedschiks en evt dan maar kwaadschiks.

Willem van Oranje was een voorstander en een groot pleiter voor een Religievrede. Als er in een bepaald gebied mensen woonden met een andere geloofsopvatting c.q. godsdienst (het beroemde 100 / honderd gezinnen compromis, waarover later meer) geef die mensen dan de ruimte c.q. een kerkgebouw. In de opvattingen van Willem van Oranje was gewetensvrijheid vanzelfsprekend.

Samengevat kan gesteld worden dat vanaf de periode Willem van Oranje tot aan de Franse Tijd, dus tijdens het bestaan van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, er wel gewetensvrijheid was, maar zeker geen officiŽle godsdienstvrijheid. Andere (schuil)kerken werden gedoogd, en zo bestond er dus een religievrede.......


Bij Willem van Oranje valt bij bestudering van de bronnen een belangrijke karaktertrek op: gematigdheid. Dit in tegenstelling tot sommige Calvinistische tijdgenoten, w.o. iemand als Petrus Datheen, ook op hem komen we nog terug.

Willem van Oranje's grootste wens was een Religievrede in alle 17 Nederlandse Gewesten, dus in zowel het Calvinistische Holland en Zeeland als in de overige Rooms-Katholieke gewesten, waarbij dus niet moet worden vergeten dat ook in het Calvinistische Holland en Zeeland de overgrote meerderheid van de bevolking nog steeds Rooms-Katholiek was....

Willem van Oranje nam, ook erkent door zijn tijdgenoten, een midden positie in tussen allerlei groeperingen: radicalen en niet-radicalen. De meeste Calvinisten behoorden inderdaad tot de radicalen. Tussen al die verschillende groepen wist Willem van Oranje een brug te slaan.



Willem van Oranje zelf was, zouden we nu zeggen, een pragmaticus, een politicus, steeds op zoek naar compromissen die door de verschillende groepen steeds in hun voordeel werden uitgelegd, ook achteraf, tot in de 19e eeuw. Willem van Oranje was niet uit op polarisatie, pas in de Apologie wordt het persoonlijk....

Willem van Oranje lukte het om iedereen min of meer in dezelfde richting te krijgen, en dat is de grote verdienste van Willem van Oranje en daarom is Willem van Oranje de grootste Nederlander ooit.

Zonder Willem van Oranje is het twijfelachtig of de Opstand wel zou zijn geslaagd. Er wordt ook wel eens gesuggereerd dat als Willem van Oranje langer zou hebben geleefd de problemen tijdens het 12-jarig bestand heel anders zouden zijn opgelost: religieuze verschillen zouden in de tijd van Willem van Oranje (waarschijnlijk) nooit tot een bijna-burgeroorlog hebben geleid.

Het tragische aan Willem van Oranje is echter dat Willem van Oranje pas qua waardering tot grote (terechte) hoogte zou stijgen jaren na zijn dood. Bezoekers van het graf van Willem van Oranje verbaasden zich over het allereerste eenvoudige graf.

Pas zo'n dertig jaar (..) later zou Hendrik de Keijzer opdracht krijgen het schitterende huidige praalgraf van Willem van Oranje te ontwerpen. Door het praalgraf van Willem van Oranje te plaatsen op het Hoogaltaar van de Nieuwe Kerk in Delft, zou het gaan fungeren als de triomf van het Protestantisme op het Rooms-Katholicisme. Het is dus de vraag of Willem van Oranje het hier mee eens zou zijn geweest.

Naast de triomf van het Protestantisme op het Rooms-Katholicisme heeft men op het praalgraf van Willem van Oranje ook de 4 symbolen aangebracht die nog steeds gelden als de basis van Nederland: Libertas (vrijheidsliefde), Fortitudo (kracht en moed), Justitia (rechtvaardigheid) en Religio (godsdienst), tezamen de 4 Nederlandse Staatssymbolen: vrijheid van denken en geloof en dat omschrijft precies het gedachtengoed van Willem van Oranje....

Over de uiteindelijke onmin tussen Willem van Oranje en Petrus Datheen, het verhaal over de Calvinistische Republiek van Gent, een gevolg van de Pacificatie van Gent (1577) zullen we het in dit verhaal maar niet hebben, dat doen we in dit verhaal, waar we het gaan hebben over radicale Calvinisten die de macht overnamen in een zuidelijke stad als Gent, en dus een stadsrepubliek stichtten o.l.v. calvinistische gildenbesturen en dus de soevereiniteit weer bij de stedelijke overheid gingen leggen. Terwijl iemand als Philips II juist daarvan af wilde en ook Willem van Oranje......

En prompt werden in Gent de katholieken vervolgd:

gentrkexcecuties

28 juni 1578

Executies van monniken op de Vrijdagmarkt te Gent

..........een onbekende zwarte bladzij..........

Gent zou zich trouwens al in 1579 officieel afkeren van Philips II, pas in 1581 zou dit gevolgd worden door de Akte van Verlatinghe van de Staten-Generaal:

De integrale tekst van het Plakkaat van Verlating / Verlatinghe, Juli 1581

verlatingsplakkaat

Plakkaat van Verlating / Verlatinghe

26 Juli 1581


afzwerenphilips

In de Staten-Generaal

26 Juli 1581



Voor meer details, ook over de rol van Willem van Oranje tijdens de Calvinistische Republiek van Gent:

Willem van Oranje, Petrus Datheen en de Calvinistische Republiek van Gent

datheenpt

Petrus Datheen

De periode van de Calvinistische Republiek van Gent wordt nu gezien als een belangrijk keerpunt in de verhouding tussen katholieken en protestanten, mogelijk onderschat door de politicus Willem van Oranje!

Willem van Oranje, voorstander van religievrede tussen katholieken en "calvinisten" verloor door de gebeurtenissen voor, tijdens en na de Calvinistische Republiek van Gent de steun van het katholieke deel van de bevolking, vooral van de katholieken uit de Zuidelijke Nederlanden.

Er bleef Willem van Oranje "niets over" dan de Nadere Unie oftewel de Unie van Utrecht en door de afkalvende steun van veel katholieken had Willem van Oranje dus grote bezwaren met de intolerante godsdienst artikelen, opgesteld door zijn Calvinistische broer, Jan de Oude.

Het zou nooit meer goed komen met de steun van de katholieken, dat merkten ook later de zonen van Willem van Oranje: Maurits en Frederik Hendrik.






We besluiten met wat citaten / samenvattingen opgesteld door DE biograaf van Willem van Oranje: K.W. Swart:

duyfhuys

Huybert Duyfhuys

de laatste pastoor van de St. Laurenskerk van Rotterdam (1556 - 1572)

over Huybert Duyfhuys hebben we ook nog een apart verhaal,
want Huybert Duyfhuys onderhandelde met Bossu

LINK






Wat kunnen we concluderen over de uiteindelijke godsdienst, "het geloof" van Willem van Oranje, katholiek of protestant of desgewenst Rooms of Calvinist?






Toelichting Alteratie van Amsterdam versus Satisfactie van Amsterdam

I.p.v. het begrip Reformatie is het veel beter het begrip Alteratie te gebruiken.

Het begrip Reformatie werd NIET tijdens de Opstand gebruikt, Alteratie wel: een stad koos "voor" Willem van Oranje (Alteratie) en deed dan ook concessies t.o.v. leden van de Nieuwe Religie en niet andersom.

De politieke keuze was altijd dominant t.o.v. de religie en dat wordt ook vaak verward!

Zo had in 1578 de Alteratie van Amsterdam plaats, het "Spaansgezinde" stadsbestuur werd vervangen door een aan Willem van Oranje verbonden stadsbestuur die echt niet allemaal protestant waren.

Bij de aanvullende Satisfactie van Amsterdam ("genoegdoening") werd de vrijheid van godsdienst voor de katholieken gewaarborgd. Echter, ondanks de Satisfactie, gingen al snel kerken en kloostergebouwen gedwongen over naar de aanhangers van de Nieuwe Religie: geen religievrede, wel gewetensvrijheid, maar geen godsdienstvrijheid.

Letterlijke tekst religie artikel Satisfactie van Amsterdam:

In den eersten, dat binnen Amsterdam in de vryheid en ambachtsheerlijkheid van dien, gene andere religie sal mogen gepredikt, geleert noch geexerceert worden dan d'oude catholijke roomse religie, en dat niemand van wat state, qualiteit, of conditie hy sy, sal mogen doen of iet attenteren, jegens de gemene ruste en vrede, sonderlinge tegens de catholijke roomse religie en d'exercitie van dien, noch niemand ter cause van dien injurieren of irriteren met woorden of met werken, noch niemand met gelijke acten te schandaliseren.

Op poene van gestraft te worden als perturbateurs van de gemene ruste en vrede, behoudelijk dat de placcaten op 't stuk van de religie gemaekt, mitsgaders 't gevolg, en d'executie van dien, cesseren sullen en blijven gesuspendeert, en dat eenen yegelijken, van wat conditie, qualiteit, of state hy sy, vermogen sal in alle vrydom en versekertheid binnen de voorsz. stede te converseren, hanteren, en wonen, sonder tot het onderhoud van eenige ceremonien der voorsz catholijke roomse relige bedwongen te worden, en sonder te staen tot eenig begrijp, captie of pericul.

En dat niemand geschieden sal eenig letsel of moeyenisse in 't gaen en wederkomen by dage en ter bequamer tijd, van de predicatie van de gereformeerde religie, of oeffeninge en d'excercitie van dien, die buiten de stad Amsterdam, vrydom en ambachts-heerlijkheid van dien, soude mogen geschieden, en dat ook niemand van wat state, conditie of qualiteit hy sy, sal mogen yemand van de voorsz gereformeerde religie ter cause van de selfde religie of exercitie, of oefeninge van dien, injurieren, of irriteren, met woorden of met werken: op poene van gestraft te worden, als perturbateurs van de gemene ruste, en vrede. Behoudelijk mede dat die van de voorsz. gereformeerde religie gedesigneert sal worden, by advijs van de regenten der voorsz. stede, eene ongewijde nochtans bequame en eerlijke plaetse, binnen der selver stede muren totte begravinge van hare doden, de welke geschieden sal in alder modestie sonder vorder convoy van volk als van 20 of 26 personen, na de qualiteit van den overleden, en den selven naest in bloede, maegschap of gebuerschap successivelijk bestaende, en sonder eenige vermaninge, sank, of andere uitwendige solemniteiten, op arbitrale correctie na gelegentheid van der sake.





Slotopmerkingen / aanvullingen om misverstanden te voorkomen:

  • De "Gereformeerde" Nieuwe Religie kerk zou nooit, dankzij Willem van Oranje, de Nederlandse Staatskerk worden, het vervulde wŤl de rol van Publieke Kerk

  • Wel financierde de overheid de bouw en het onderhoud van de "Gereformeerde" kerkgebouwen, de salarissen van de "Gereformeerde" predikanten en het "Gereformeerde" onderwijs

  • Een huwelijk was alleen rechtsgeldig indien gesloten door een "Gereformeerde" predikant, huwelijken gesloten in andere kerkgenootschappen waren niet rechtsgeldig. Pas heel veel later zou ook de burgerlijke overheid rechtsgeldige huwelijken gaan sluiten

  • Katholieken bezaten geen openbare kerkelijke organisatie, mochten geen openbare kerkdiensten vieren, maar werden wel getolereerd, ook bij de uitoefening van hun godsdienst

    Voor een voorbeeld: zie ons verhaal De Katholieken in Rotterdam tijdens de 80-jarige oorlog

  • Ook andere kerkgenootschappen werden behandeld als de katholieken. Met als gevolg dat een reiziger de stad Amsterdam omschreef met de woorden Stapelmarkt van Sekten

  • De overgang naar de "Gereformeerde" kerk ging voor velen zeer geleidelijk, meestal via het onderwijs en het uitzicht op aantrekkelijke politieke carriŤremogelijkheden. En natuurlijk, vanzelfsprekend, waren er ook die om persoonlijke redenen de overgang naar de "Gereformeerde" kerk maakten, maar qua aantallen is de laatste groep waarschijnlijk veel kleiner geweest dan in de 19e eeuw werd gedacht: zie de toelichting ergens hierboven voor het verschil tussen lidmaten en liefhebbers

  • Buiten de bevoorrechte Publieke Kerk hadden andersdenkenden protestanten en katholieken in hun privť-leven, zonder meer waar, gewetensvrijheid, maar officieel geen godsdienstvrijheid. Twee begrippen die vaak worden verward!



    Iedere reactie n.a.v. dit verhaal over de vraag wat was de godsdienst, "het geloof" van Willem van Oranje, Katholiek of Protestant, gaan we plaatsen, mits relevant natuurlijk en, niet onbelangrijk, uniek.





      Geinteresseerd in een lezing over de vraag

      Wat was de godsdienst, "het geloof" van Willem van Oranje, Katholiek of Protestant?

      door Aad 'arcengel' Engelfriet, samensteller van dit verhaal:

      Voor meer vrijblijvende informatie

      aad@engelfriet.net

      Wilt U eerst meer weten over Aad Engelfriet:

      klik dan HIER







    Nog meer weten over de invloed van de populaire protestants-christelijke geschiedschrijving in de 19e en 20e eeuw?

    protgeschiedschrijving19eeeuw

    De geschiedenis aan het volk verteld

    Populaire protestants-christelijke geschiedschrijving in de 19e en 20e eeuw

    Redactie G.J. Schutte

    ISBN 9 789087 040321

    Van harte aanbevolen!

    Maarten 't Hart over W.G. van der Hulst's boek Willem Wijchers:

    Willem Wijchers over een dappere Alkmaarder jongen tijdens de Tachtigjarige Oorlog greep mij zo aan, dat ik nu nog als ik iemand ontmoet die rooms-katholiek is, onmiddellijk moet denken aan 'Schele Ebben', vooral als de rooms-katholiek loenst, wat merkwaardig vaak het geval is. Ja, Schele Ebben zal ik nooit vergeten; hij wierp ketters, vastgebonden in een met stenen verzwaarde jutezak, in een gracht vanuit de gevangenis.




    Op onze site hebben we meer soortgelijke verhalen over "mythen" te maken met de Tachtig / 80-jarige Oorlog:






    En natuurlijk hebben we ook heel veel over Willem van Oranje:

    Klik hier als je wilt zoeken via Aad's Freefind Search Engine, vul in het venster jouw woord in, bijvoorbeeld Willem van Oranje / de Zwijger en klik op ENTER






      Geinteresseerd in een historische rondleiding voor uw eigen groep(je) door Aad 'arcengel' Engelfriet, webmaster van deze grootste Nederlandstalige geschiedenis website, door o.m. een stad of streek in bijv. Nederland, BelgiŽ, Duitsland, Groot-BrittanniŽ, Ierland en/of een historische lezing, publicatie, recensie:

      Voor meer vrijblijvende informatie

      aad@engelfriet.net

      Wilt U eerst meer weten over Aad Engelfriet:

      klik dan HIER







  • Naar Aad's Tachtigjarige oorlog / 80-jarige oorlog verhalen





    Terug naar Aad's homepage, met links naar al zijn verhalen





    Familiewapenklein
    wat zijn we trots op ons familiewapen ...., beetje jaloers zeker ....


    Terug naar de top





    Last update :

    29 Maart 2010