Een e-mail sturen naar Aad? Zijn e-mail adres is aad@engelfriet.net
(klik op deze tekst om een voorgeadresseerde mail te openen)
Terug naar  het Engelfrieten overzicht

Naar beneden 

Unie van Utrecht 1579, deugde niet, aldus Willem van Oranje

De Unie van Utrecht werd ondertekend op 23 januari 1579, zonder de handtekening van Willem van Oranje.

Na een paar maanden geprobeerd te hebben vooral de godsdienst bepalingen van de Unie van Utrecht te veranderen, bleef er voor Willem van Oranje weinig anders over dan aansluiting bij de op 23 januari 1579 ondertekende Unie van Utrecht.

Willem van Oranje deed dit door op 3 mei 1579 een verklaring uit te geven, waarin Willem van Oranje zonder enig enthousiasme alsnog de Unie van Utrecht aanvaardde. Onder het Unie van Utrecht tractaat zelf plaatste Willem van Oranje zijn handtekening echter NIET en Willem van Oranje zou het ook later NOOIT doen..

handtekeningenunie15791

handtekeningenunie15792

handtekeningenunie15793

Ondertekenaars Acte Unie van Utrecht 23 januari 1579

Bovenaan de handtekening van (broer) Jan (Johan, Graaf) van Nassau (de Oude)

maar NIET die van Willem van Oranje

Verder handtekeningen van o.m.
J. van Poelgeest, Reinier van Cant,
Willem Roessens, Nicolaas Blanx,
Pieter de Rijcke, Caspar van Vosberge,

maar nergens die van Willem van Oranje

Over het grote misverstand dat Willem van Oranje voor 100% achter de Unie van Utrecht zou hebben gestaan, gaat dit verhaal over Willem van Oranje en de Unie van Utrecht.

willemzwijger1585

1583

Willem van Oranje

In het Unie van Utrecht verdrag werd o.m. het volgende afgesproken:



Uit ons verhaal

Willem van Oranje, was hij katholiek of protestant

deze toelichting op de begrippen Godsdienstvrijheid, Gewetensvrijheid en Religievrede:

Op aandringen van Holland en Zeeland werd het geloofsartikel van de Unie van Utrecht zodanig gewijzigd dat er in ieder gewest slechts ruimte was voor uitsluitend katholicisme ůf uitsluitend calvinisme; deze bepaling zou binnen enkele jaren leiden tot het uitgesproken calvinistische karakter van de aangesloten gewesten; het werd moeilijk om openlijk katholiek te zijn zonder Spaansgezind te lijken, hoewel Willem van Oranje ijverde voor verdraagzaamheid.

De gewesten, zo bepaalde de Unie van Utrecht, regelden hun godsdienstige zaken dus zelf. In de praktijk betekende dit, dat Holland en Zeeland exclusief calvinistisch zouden blijven. Voor de andere gewesten werd toch de religievrede aangewezen als het uitgangspunt, met nadruk op gewetensvrijheid en uitsluiting van geloofsvervolging. De anderen zouden dus in theorie alleen aan de katholieken openbare eredienst kunnen toestaan.

Maar dit bleek niet meer mogelijk.

De calvinisten hadden zich in vele plaatsen al van kerken meester gemaakt en lieten zich niet meer terugdringen. Zelfs deden zij in de noordelijke gewesten weldra een greep naar de macht, uitgaande van de redenering dat katholicisme en Spaansgezindheid onvermijdelijk samengingen. In die opvattingen werden zij nog gesterkt toen in 1580 de noordelijke, katholieke stadhouder Rennenberg zich met de stad Groningen achter Parma schaarde op basis van argumenten, verwant aan degene die ook zijn hoogadellijke familieleden in de zuidelijke gewesten weer achter de landvoogd hadden gebracht. Meer en meer zou de Unie van Utrecht een door calvinisten geleid verbond worden, dat voorlopig echter niet beperkt was tot de gewesten benoorden de grote rivieren.

Na het ontstaan van de Unie van Utrecht volgde dus een snelle ontwikkeling die in Holland en Zeeland de beloofde godsdienstvrijheid voor katholieken feitelijk afschafte (hoewel niet juridisch); daarnaast namen in Utrecht en andere delen van de Unie Calvinisten talrijke kerken over.

In de eerste maanden van 1579 traden verscheidene steden en streken tot De Unie van Utrecht toe. Willem van Oranje gaf na aanvankelijke bezwaren op 3 mei 1579 ook zijn goedkeuring, maar ondertekende het Unie van Utrecht verdrag niet.

Nog anders geformuleerd:

.......de Unie van Utrecht was geen bondgenootschap op basis van religievrede.......

.......de Unie van Utrecht was, achteraf, een verbond van Calvinistische Gewesten.......
In een artikel in Trouw wordt het volgende geconcludeerd, wel wat scherp, maar eigenlijk niet eens onwaar:

Citaat:

Het tractaat van de Unie van Utrecht werd dus ondertekend op 23 januari 1579 door vertegenwoordigers van Gelre en Zutphen, Holland, Zeeland, Utrecht en de Groningse Ommelanden.

De tekst van de Unie van Utrecht werd later uitgebreid met een ampliatie (aanvulling) van artikel 15, gedateerd 1 februari 1579.

Vervolgens wordt de Unie van Utrecht bekrachtigd door vertegenwoordigers van de stad Gent (4 februari 1579), Nijmegen (5 maart 1579), Arnhem (9 maart 1579), Friesland (23 maart 1579), Venlo (11 april 1579), Amersfoort (10 juni 1579), Yperen (10 juli 1579), Antwerpen (29 juli 1579), Breda (13 september 1579), Brugge en het Land van Strijen (1 februari 1580), Lier (16 februari 1580) en Drenthe (11 april 1580).

De originele acte van de Unie van Utrecht wordt bewaard in het stadsarchief van Gent en is gedateerd op 29 januari 1579.

Het verdrag van de Unie van Utrecht, dat in het Nationaal Archief in Den Haag berust, is pas op 2 of 3 februari 1579 ondertekend.

Er bestaat ook vaak het misverstand dat de Unie van Utrecht een reaktie en dus een logisch gevolg was op de Unie van Atrecht. Zowel de Unie van Utrecht als de Unie van Atrecht zijn echter onafhankelijk van elkaar ontstaan, zoals we zullen gaan zien.

Aanvankelijk ondersteunde Willem van Oranje het ontwerpverdrag dat in de zomer van 1578 door de Utrechtse pensionaris Floris Thin werd opgesteld en inhield dat de te sluiten Unie van Utrecht op de door Willem van Oranje voorgestelde Religievrede zou zijn gebaseerd!

Maar op een vergadering van de afgevaardigden van verschillende noordelijke gewesten in Arnhem in begin september werd door toedoen van de broer van Willem van Oranje, Jan van Nassau en de Hollandse gedelegeerden ingrijpende veranderingen in FlorisThin's ontwerpverdrag aangebracht.

In de eerste plaats zou de Religievrede alleen worden ingevoerd in die Gewesten waar de katholieken het monopolie van godsdienstoefening hadden, maar niet in Holland en Zeeland waar de protestanten dit alleenrecht sinds 1573 hadden.....

Bovendien werden nog een aantal andere anti-katholieke bepalingen ingevoerd, zoals dat alle leden van kloosters en andere katholieke gemeenschappen, inclusief degene die hiertoe in de toekomst zouden toetreden, vrijheid van godsdienst zouden genieten en geen geestelijke kledij behoefden te blijven dragen indien zij zich tot de nieuwe religie bekeerden.

Willem van Oranje drong erop aan de in Arnhem vastgestelde bepalingen zo te veranderen dat de te sluiten Unie van Utrecht haar uitgesproken anti-katholieke karakter zou verliezen. Maar geen van de door Willem van Oranje gewenste wijzigingen werd opgenomen in de definitieve tekst van de Unie van Utrecht, die op 23 januari 1579 te Utrecht werd ondertekend. Dit verdrag, dat als de Unie van Utrecht bekend staat, zou beter de Unie van Holland genoemd hebben kunnen worden, want Holland was het enige gewest dat geheel met deze Unie van Utrecht was ingenomen. Friesland en Overijssel waren niet in Utrecht vertegenwoordigd en de enkele Gelderse edellieden die het verdrag ondertekenden waren hiertoe niet gemachtigd, terwijl in Groningen, Utrecht en Zeeland invloedrijke groepen van de bevolking zich niet met het sluiten van de Unie van Utrecht konden verenigen.

Negen dagen nadat de afgevaardigden van de verschillende noordelijke gewesten de Utrechtse unie hadden gesloten, werd dit verdrag wťl door een vertegenwoordiger van het zo anti-katholieke stadsbestuur van Gent ondertekend. Dit tot grote boosheid van Willem van Oranje, die inzag dat hierdoor de neiging van vele katholieke tegenstanders van Philips II om zich met Philips II te verzoenen nog sterker zou worden.

Zoals te verwachten viel, was Willem van Oranje dus zeer verstoord over het te Utrecht gesloten verdrag.

Deze unie deugt niet, zo verklaarde Willem van Oranje op 26 februari aan een Utrechtse burgemeester.

Het was niet alleen wegens de anti-katholieke strekking van de Unie van Utrecht dat Willem van Oranje zich hierover zo kritisch uitliet. Willem van Oranje achtte dit verdrag ook zeer bedenkelijk omdat het geen enkele bepaling bevatte die enig gezag toekende aan de door hem geleide min of meer centrale regering.

Maar in het voorjaar van 1579 had Willem van Oranje nog niet de hoop opgegeven dat de Staten-Generaal hun goedkeuring zouden hechten aan een andere unie, die in tegenstelling tot de Unie van Utrecht, wel op de Religievrede was gebaseerd en het gezag van de centrale regering hooghield.

Een desbetreffend voorstel werd in april ingediend, en toen Willem van Oranje op 5 mei verklaarde dat hij, Willem van Oranje, met de Unie van Utrecht instemde, was dit onder het voorbehoud dat deze tot grotere eendracht in het land zou leiden.

Het bleek echter al spoedig dat Willem van Oranje te hoog had gegrepen. In een bijeenkomst van de afgevaardigden van Holland en de andere in de Unie van Utrecht verenigde gewesten werd de door Willem van Oranje voorgestelde Unie categorisch verworpen.

Voor deze afwijzing werden de niet zeer steekhoudende argumenten aangevoerd dat een unie die op de Religievrede was gefundeerd de tweedracht in het land zou bevorderen en dat een toekenning van aanzienlijke regeringsmacht aan de gouverneur-generaal en de Raad van State ertoe zou kunnen leiden dat het land weer op even tirannieke wijze geregeerd werd als dit in de tijd van Alva het geval was geweest........

Nadat de pogingen van Willem van Oranje de Unie van Utrecht te hervormen waren mislukt, bleef Willem van Oranje de leden van dit verbond voor hun kortzichtig en zelfzuchtige beleid bekritiseren. Het scherpst hekelde Willem van Oranje hun gebrek aan staatsmanschap op een vergadering van de Unie van Utrecht op 8 februari 1580. Zij namen, zo merkte Willem van Oranje op, vele belangrijke beslissingen zonder de ware toedracht van zaken te kennen.






AAN DIT VERHAAL WORDT NOG GEWERKT






    Geinteresseerd in een lezing over

    De Unie van Utrecht

    door Aad 'arcengel' Engelfriet, samensteller van dit verhaal:

    Voor meer vrijblijvende informatie

    aad@engelfriet.net

    Wilt U eerst meer weten over Aad Engelfriet:

    klik dan HIER







Nog meer weten over de invloed van de populaire protestants-christelijke geschiedschrijving in de 19e en 20e eeuw?

protgeschiedschrijving19eeeuw

De geschiedenis aan het volk verteld

Populaire protestants-christelijke geschiedschrijving in de 19e en 20e eeuw

Redactie G.J. Schutte

ISBN 9 789087 040321

Van harte aanbevolen!

Maarten 't Hart over W.G. van der Hulst's boek Willem Wijchers:

Willem Wijchers over een dappere Alkmaarder jongen tijdens de Tachtigjarige Oorlog greep mij zo aan, dat ik nu nog als ik iemand ontmoet die rooms-katholiek is, onmiddellijk moet denken aan 'Schele Ebben', vooral als de rooms-katholiek loenst, wat merkwaardig vaak het geval is. Ja, Schele Ebben zal ik nooit vergeten; hij wierp ketters, vastgebonden in een met stenen verzwaarde jutezak, in een gracht vanuit de gevangenis.




Op onze site hebben we meer soortgelijke verhalen over "mythen" te maken met de Tachtig / 80-jarige Oorlog:






En natuurlijk hebben we nog heel veel meer over Willem van Oranje:

Klik hier als je wilt zoeken via Aad's Freefind Search Engine, vul in het venster jouw woord in, bijvoorbeeld Willem van Oranje / de Zwijger en klik op ENTER






    Geinteresseerd in een historische rondleiding voor uw eigen groep(je) door Aad 'arcengel' Engelfriet, webmaster van deze grootste Nederlandstalige geschiedenis website, door o.m. een stad of streek in bijv. Nederland, BelgiŽ, Duitsland, Groot-BrittanniŽ, Ierland en/of een historische lezing, publicatie, recensie:

    Voor meer vrijblijvende informatie

    aad@engelfriet.net

    Wilt U eerst meer weten over Aad Engelfriet:

    klik dan HIER







Naar Aad's Tachtigjarige oorlog / 80-jarige oorlog verhalen





Terug naar Aad's homepage, met links naar al zijn verhalen





Familiewapenklein
wat zijn we trots op ons familiewapen ...., beetje jaloers zeker ....


Terug naar de top





Last update :

20 Maart 2010