Een e-mail sturen naar Aad? Zijn e-mail adres is aad@engelfriet.net
(klik op deze tekst om een voorgeadresseerde mail te openen)
Terug naar  het Engelfrieten overzicht

Naar beneden 

De leeuwen en de zuil van de Hofpoort op het Hof(poort)plein, vlakbij de Delftse Poort

We gaan twee pagina's (dit verhaal en dat verhaal) maken over de Stadspoorten van Rotterdam zoals je die kunt ontdekken op de onderstaande kaart uit 1815 :

poortenkaart1815

boven iedere rode streep stond in 1815 nog een poort

we telden er tien

Zoals je op de kaart kunt zien, stonden er veel poorten dicht bij elkaar, van de meeste hebben we wel iets, dus....

In dit verhaal gaan we het hebben over de meest rechtse stadspoort helemaal bovenin, we hebben dat stukje van de kaart even uitvergroot :

hofpoortkaartgroot

de rechtse poort met nummer 45, daar gaan we het nu over hebben : de Hofpoort

Links van de Hofpoort de meer bekendere Delftse Poort, (nummer 44) waar we het al een beetje over hebben gehad in dit verhaal.

delfschepoort1670

1670

De Delftse Poort met links de Hofpoort

hofpoortje1704

1704

De Hofpoort

Het zal ongetwijfeld opvallen dat op de Hofpoort een zuil staat, we kunnen het nog beter zien op deze prent :

hofpoortzuil

Nou, dat is toch wel een apart verhaal waard, want naast die fraaie zuil, stonden er langs de Hofpoort ook nog vier leeuwen, van steen natuurlijk....

Laten we teruggaan naar 1340 :

rotterdam1340

Op de kaart zien we de dam in de Rotte. Als we de Rotte volgen naar het noorden, zien we net boven de bocht naar rechts een kasteel liggen, helemaal omgeven door een vierkant water. Het kasteel had de naam Het Hof van Weena.

Als je nog beter zou kijken, zul je zien dat Het Hof van Weena aan een zijtak van de Rotte ligt, die zijtak heette de Leuve en daar komt de naam Leuvehaven vandaan.

Het stukje rivier vanaf het Hof van Weena tot aan de Delftsepoort werd Anslach genoemd.

hofvanweena1400

vermoedelijk een fantasie tekening van het Hof van Weena,
zoals het eruit zou hebben gezien rond 1400

Meer over het Hof van Weena kun je vinden in dit verhaal

Weena is mogelijk vernoemd naar een Germaanse vrouwennaam. Het Hof van Weena stamt waarschijnlijk uit 1100 en werd, denkt men, gebouwd door Jacob van Wassenaar die later zijn naam wijzigde, aldus de overlevering, in Boekel of Beukel. Een van zijn nakomelingen heeft dus de Beukelsdijk aangelegd.

Op het Hof van Weena werd recht gesproken, dus daar kwam je maar liever niet. Rechters in de Middeleeuwen werden zoo belangrijk geacht dat zij speciale privileges hadden, nou de Heeren van de Vierschaar van het Hof van Weena hadden wel een heel uniek privilege : speciaal voor hen werd een aparte toegang tot de stad gemaakt : (je raadt het al) de Hofpoort. Iedereen mocht er door heen, maar ZIJ hadden wel een eigen sleutel, handig voor 's avonds of zoo........en natuurlijk was het ook een hele snelle vluchtroute voor de Heeren

Een bekende Heer van Weena was Dirk Beukel , hij hielp mee met de verovering van Zierikzee toen dit bezet was door, laten we maar zeggen, de Vlamingen. Als beloning werd zijn Hof van Weena vereerd met een bezoek van Graaf Willem IV en dus een link waard.

graafwillem4

Graaf Willem IV

Voor het Schielandshuis werd in 1990 een standbeeld geplaatst van Graaf Willem IV, de man die op 7 juni 1340 aan Rotterdam stadsrechten verleende.

Dirk Beukel kreeg zelfs toestemming om zijn wapen te verenigen met die van Holland en Henegouwen. En zoo is waarschijnlijk het wapen van Rotterdam ontstaan, het groene veld van Weena in kombinatie met de grafelijke leeuwen.

stadswapen

het Stadwapen van Rotterdam

De tekst Sterker Door Strijd werd in 1948 toegevoegd, n.a.v. 14 mei 1940

Het Hof van Weena werd in 1426 verwoest op bevel van Jacoba van Beieren, en dus ook een link waard. De meeste archiefstukken m.b.t. rechtszaken (vaak de enige documenten in die tijd...) gingen toen verloren.
In 1590 werd het land rondom het verwoeste Hof van Weena opgekocht door het stadsbestuur.

In 1614 werd de oude Hofpoort, die al eens vernieuwd was, afgebroken. Een nieuwe beter te verdedigen poort werd opgebouwd die echter in 1778 weer kon worden afgebroken, omdat de Hofpoort zijn militaire funktie had verloren.

dpvanafhaagseveer1765

De Delftse Poort vanaf het Haagseveer, 1765

Op de onderstaande prent uit 1765 zien we een ontwerp voor een nieuw te bouwen Delftse Poort en links de "militaire" Hofpoort uit 1614.

hofendelftsepoort1765

1765

v.l.n.r. de Blauwe Molen, de Hofpoort met de ronde torentjes en een ontwerp voor de te vernieuwen Delftse Poort

het water links heette toen al De Kolk en rechts de Coolvest

We hebben nog een fraaie prent van een paar jaar ervoor :

hofpoortenomgeving1751

1751

vanaf de Goudsevest

rechts de brug over de Buitenbotersloot of Karnemelkshaven en het Couwenburghseiland
links Pompenburg met de Blauwe Molen, de Hofpoort met valbrug en de Delftse Poort, een beetje vaag, net links van de bomen

via de valbrug van de Hofpoort was vanaf de Oppert het gebied buiten de vesting te bereiken

Voor een plattegrond van het Colchoseiland klik je even naar dit verhaal.

We mogen er gerust vanuit gaan dat de Delftse Poort er heeft uitgezien als de Oostpoort op de onderstaande prent :

oostpoortrotterdam

De Oostpoort van Rotterdam in 1600

Om dit zeker te weten lopen we toch met die mensen mee over de brug van de Buitenbotersloot en het Couwenburghseiland ?

delftsepoortoostzijde1859

De in 1545 gebouwde Delftsche of St. Jorispoort vanaf de Oostzijde in 1759
rechts het Slagveld met de Schiebrug over de Kolk

lijkt toch best op de Oostpoort of niet soms...

In 1764 werd de laatste Delftse Poort gebouwd naar een ontwerp van de architect De Swart, op onze site hebben we meerdere prenten van deze laatste Delftse Poort, maar deze fraaie pentekening hebben we nog niet laten zien :

delftsepoortpen

De Delftsche Poort uit 1764

Aan de andere kant van de Delftse Poort kunnen we het volgende ontdekken :

delfstepoort1860

Over de beeldengroep boven de doorgang wordt gezegd dat het de stedenmaagd voorstelt met in haar hand een pijlenbundel. Achter de stedenmaagd staat Mercurius, de god van de handel. Aan de voeten van de stedenmaagd ligt de Rotte of Schienimf, gebogen over een urn. Naast haar de Maasgod.

Maar we zouden het hebben over de Hofpoort en die kun je weer op deze prent ontdekken :

Hofpoort maquette (22K)

pompenburgzuil

De in 1778 nieuw gebouwde Hofpoort-met-zuil aan het begin van de Oppert,
rechts, nog net te zien, de Delftse Poort.

In 1778 werd een nieuwe decoratieve Hofpoort ontworpen door de architekt Dollond. Aan de voet van de zuil werden,als symbolische bewakers, 4 leeuwenbeelden neergezet, ontworpen door Johannes Keerbergen en mogelijk geinspireerd door het 4 leeuwen wapen van Dirk Beukel.
De valbrug werd vervangen door een draaibrug zodat de boten er makkelijker doorheen zouden kunnen.

We hebben een zeer unieke aquarel van de Hofpoort-met-zuil gezien vanaf de Stadszijde via de Oppert :

aquarelmetzuil

Het ophaalbruggetje gaat over de Kolk, later de Delftse Vaart genoemd

De Hofpoort werd in 1833 afgebroken, hij stond in de weg voor het toenemende verkeer. De zuil werd vernietigd, de 4 leeuwenbeelden werden opgeslagen tot 1860. Het water rondom de Hofpoort werd gedempt en het plein dat zoo ontstond werd het Hofpoortplein genoemd, tot 1868, vanaf die datum werd het plein Hofplein genoemd !

Hoe ging het verder met de leeuwen ?

koningsbrugkleur

Op 24 september 1860 werd door Willem III de Koningsbrug geopend
de verbinding tussen de Boompjes en het Haringvliet

de Koningsbrug over de Oude Haven, rechts de Jan Kuitenbrug

Door de architekt Stracké werden de 4 leeuwen bevrijd uit hun opslagplaats , wat opgeknapt en op de uiteinden van de Koningsbrug geplaatst.

eenleeuwopkonbrug

tweeleeuwenkonbrug

Zoals zoo vaak in Rotterdam kreeg de brug een bijnaam (link) : de Vierleeuwenbrug.
De Vierleeuwenbrug was aangelegd om een snelle verbinding tussen het Station Beurs en het Maasstation te hebben, want het doortrekken van de Rijnspoorlijn naar de Staatsspoorlijn, dat was een brug te ver. Over de geschiedenis van de Rotterdamse spoorwegen hebben we ook al een verhaal trouwens, klik maar eens hier.

De Vierleeuwenbrug was voor vele Rotterdammers een bron van ergenis, was je trein te laat, moest je vlug over de Vierleeuwenbrug naar het andere station, ging uiteraard de Vierleeuwenbrug open.....

De Vierleeuwenbrug overleefde het bombardement en de overstromingen van 1953, maar werd in 1960 afgebroken i.v.m. de aanleg van een verzwaarde Zeedijk, de uiteindelijke Maasboulevard. Daar waar de brug heeft gelegen heet het nu Koningsdam, en dus werd de Oude Haven volledig afgesloten, maar waar zijn de leeuwen gebleven?

Gelukkig is Alex den Ouden ooit op zoek gegaan en hij heeft ze gelukkig weer gevonden :

toen Aad ooit zijn militaire dienstplicht vervulde in de Elias Beeckmankazerne in Ede stond er daar één, toen natuurlijk nooit precies opgelet, maar dankzij Alex' speurwerk weten we nu wel waarom :

leeuweliasbeeckmankazerne

In de meidagen van 1940 werd in Rotterdam ook gevochten door het 2e Regiment Genietroepen, die later overgingen in de Verbindingsdienst, waarvan het opleidingscentrum in Ede was gevestigd. Ook Hans is hier geweest en hij zal hier beslist binnenkort meer over gaan vertellen...

Op het voetstuk staat de tekst

Ter eerbiedige herinnering aan de heldhaftige verdediging van Rotterdam en de strijd om haar Maasbruggen

Alex ging verder speuren en ontdekte de overige 3 leeuwen natuurlijk op de Maasboulevard, maar in een andere entourage dan wij uit onze jeugd gewend waren, zoo in de buurt van het Havenziekenhuis bijvoorbeeld. Citaat : Je kijkt even 36 jaar niet en HUP, daar staat weer iets nieuws....

Hij vond ze uiteindelijk aan de Admiraliteitskade, voor de Leeuwenflat (!!) en nam daar deze schitterende foto's met commentaar :

pappaleeuw

Pappa Leeuw

mammaleeuw

Mammma Leeuw

zoontjeleeuw

Zeuntje Leeuw

Maar wie is nu die leeuw zoo eenzaam ver weg in Ede? Zusje Leeuw ??? Nou, wat ongezellig, helemaal geen aanspraak....

Vaak wordt gedacht dat op de huidige Regentessebrug over de Wijnhaven, die ook weer Vierleeuwenbrug wordt genoemd, de 4 leeuwen staan.
Daar staan inderdaad ook 4 leeuwen, klopt, maar dat zijn hele andere en ze zijn ook veel kleiner....dus helaas niet de echte uit 1778.

We ontvingen ook nog de volgende foto met gedicht uit Ede :

leeuwuitede

Ruurd van der Zee stuurde ons deze zeer fraaie prent met de vraag of iemand iets meer over de maker kan vertellen:

delftschepruurt

signatuurruurt






Hans Holdijk meldde ons nog dat Zusje Leeuw op de kazerne van Ede binnen nu en 2 jaar gaat verhuizen naar Amersfoort, het Verbindings Opleidingscentrum in Ede wordt opgeheven, vandaar.




Ook kregen we de volgende prent toegestuurd door Ronald Nab, met de vraag om een toelichting:

delftschepoortnab

We kijken vanaf de Rotterdamsche Schie recht op de Delfsche Poort.
Rechts op de Schiekade de rails van de (paarden)tram richting Overschie, op de linkerkade de rails van de (paarden)tram naar Hillegersberg.
(rails zijn echter niet te zien, beide trammen vertrokken vanaf hier in een richting loodrecht op de prent)

Rechts het gebouw met het torentje is inderdaad van het Rotterdamsch Nieuwsblad, het plein daarvoor rechts heet Slagveld, daarachter begint de Coolsingel.

Tussen de brug voor ons en de poort het Hofplein, links daarvan Pompenburg. We kijken links op de huizen van de Galerij, staan loodrecht op de Delfsche Vaart achter de Delftsche Poort.

En inderdaad op de achtergrond de St. Laurenskerk.

Nieuwsgierig naar meer details???

Klik hier als je wilt zoeken via Aad's Freefind search engine, vul in het venster jouw woord in, bijvoorbeeld Hofplein en klik op ENTER




Jasper Sijben komt met wat suggesties i.v.m. de 3 zandstenen leeuwsculpturen, afkomstig van de afgebroken Hofpoort:






Uit een op onze site gepubliceerd persbericht van het Historisch Museum Rotterdam (LINK) voegen we deze schitterende prent toe:

delftsepoorthmr






Familiewapenklein
wat zijn we trots op ons familiewapen ...., beetje jaloers zeker ....


Terug naar de top





Last update :

11 Augustus 2014