Order, order!
Het debat als confrontatie
Richard Engelfriet
Debatteren is
tegenwoordig razend populair. Dankzij het televisie-programma 'Het Lagerhuis'
heeft Nederland kennis kunnen maken met dit snel groeiende fenomeen van
debatteren. Ook daarbuiten worden tegenwoordig zeer veel debatten
georganiseerd. Zo ook op een prachtige woensdagmiddag op de Universiteit van
Tilburg. Zo’n 20 studenten kwamen af op de door Prioritijd georganiseerde
Debatmiddag. In dit artikel geeft de trainer, Richard Engelfriet, voor diegenen
die deze spetterende middag hebben gemist, een kijkje in de keuken van het
debat.
Waarom debatteren?
De Debatmethode
is zo succesvol vanwege twee belangrijke eigenschappen:
·
Tegenstellingen zijn
productief
Ons diepgewortelde consensusdenken maakt het lastig om tegenstellingen
productief te maken. Eerder verdoezelen we onderlinge tegenstellingen en
beperken we ons tot het zoeken van de overeenkomsten. In het debat zien we
tegenstellingen echter niet direct als conflictbron te zien, maar als een ‘test
of ideas’. In het debat zijn we daarom niet snel tevreden, maar zeer kritisch.
Slechte argumenten, oppervlakkige clichés, inconsistenties en blinde vlekken
komen direct naar voren en onderscheiden zich van de echt belangrijke
argumenten.
·
Argumenten wegen zwaarder dan
macht
In het debat scheiden we argumenten van personen: wat wordt gezegd
is belangrijker dan wie het zegt. Dat impliceert ook dat we ons
committeren om zo open en eerlijk mogelijk te argumenteren en dat we bereid zijn
zwakke argumenten op te geven voor sterke argumenten. Alleen dan kunnen we
consensus bereiken over wat de beste argumenten zijn. Deze consensus zorgt
uiteindelijk voor betere en meer gedragen besluiten dan een voortijdig oordeel
door de stem van het bestuur of een democratisch stemming onder alle
betrokkenen.
Kortom, met de
Debatmethode zorgt u voor een situatie waarin argumenten op tafel komen en
worden getest op hun geldigheid. Het belang voor een dorpenraad om een debat te
organiseren is daarmee groot. Kritiek van bewoners, politici,
vertegenwoordigers en anderen wordt direct inhoudelijk getoetst. Standpunten
moeten echt worden onderbouwd, voor holle retoriek is geen plaats. Iedereen,
jong en oud, heeft zo een eerlijke kans zijn standpunt toe te lichten.
Naast de
inhoudelijke opbrengst levert een debat ook altijd een sterk feel good-gevoel.
Een scherp debat is aantrekkelijk om naar te kijken, en na een gedegen
voorbereiding van de organisatie is het genieten geblazen. De debaters strijden
om de beste argumenten. Kwinkslagen en spitsvondigheden wisselen elkaar af. Zo
werd de Britse oud-premier Churchill ooit door een vrouwelijk lid van het
Engelse lagerhuis toegebeten: 'mijnheer Churchill, u bent een schande! Als ik
met u getrouwd zou zijn, zou ik vergif in uw thee doen!'. Waarop Churchill
antwoordde: 'Mevrouw, als ik met u getrouwd zou zijn, zou ik het direct
opdrinken'. U moet er maar opkomen...
Voordelen voor
de deelnemers
Niet alleen als
organisatie levert het debat voordelen op. Ook de deelnemers aan het debat
hebben veel opbrengst door deel te nemen aan een debat. Niet alleen oefenen ze
in belangrijke communicatieve vaardigheden, maar het zet hen ook aan het
denken. Door de debatmethode leer je immers ruimer en genuanceerder denken.
Het debat dwingt ons om met enige afstand naar onze standpunten te kijken. De
noodzaak om met de best mogelijke argumenten voor de dag te komen brengt
bovendien met zich mee dat we kritischer nadenken dan we misschien
gewend zijn. Dat maakt ons vaak genuanceerder, waarbij we zelfs compleet van
mening kunnen veranderen. Ten derde vergt het debat een groter
inlevingsvermogen. Anderen overtuigen we met argumenten, die getuigen van
inlevingsvermogen. Als de ‘vonk’ niet overspringt en argumenten niet raken,
missen die argumenten kracht. In een debat zullen we steeds de link moeten
leggen tussen onze argumenten en wat men reeds aan ideeen rond een kwestie
heeft. Bij veel beleidsmakers blijkt dat zij in een debat dan ook veel beter in
contact komen met burgers en andere betrokkenen dan met welke
voorlichtingscampagne dan ook. En tenslotte moeten debaters alles rationeel
verantwoorden. Als meningen gevoelsmatig zijn ingegeven, dwingt het debat
ons om onze emoties te herleiden tot met rationele argumenten onderbouwde
standpunten.
Een debat, mits
op de juiste manier georganiseerd, kent dus vele voordelen. Het maakt
tegenstellingen productief, laat de beste argumenten boven water komen, schept
een prettige sfeer en vergt het beste van de deelnemers. Ook iets voor u?
Engelfriet is
verbonden aan het Loopbaan Advies Centrum van de UvT (www.uvt.nl/lac) en is professioneel debater
bij