Je kent wie je bent?
Over de kunst
van effectief netwerken
Op 28 november 2003 organiseerde
Steps in samenwerking met het Loopbaan Advies Centrum een workshop ‘Netwerken’.
Communicatietrainer Richard Engelfriet
en Steps-hoofd externe betrekkingen Maurits
Kaptein schreven naar aanleiding van deze workshop onderstaand artikel over
de kunst van het netwerken.
Netwerken is een kunst. Veel mensen verwarren het
echter met achterkamertjespolitiek, geritsel en gerommel: baantjes die vergeven
worden op de golfbaan, vrindjes die
elkaar opdrachten toebedelen en Haagse achterkamertjespolitiek. Natuurlijk komt dat voor, maar het gaat erom voor jezelf te
realiseren dat veel mensen juist bereid zijn om je verder te helpen en dat jij
dat ook voor anderen kunt doen. Dát is namelijk netwerken: op een actieve,
respectvolle manier omgaan met relaties. Daar is niets achterbaks aan. In dit
artikel gaan we in op de belangrijkste aspecten van netwerken.
Reciprociteit
Een belangrijke voorwaarde voor netwerken is
reciprociteit, ook wel wederkerigheid: ik doe iets voor jou, en jij doet iets
voor mij. Vandaar dat ‘even iets ritselen’ niets te maken heeft met netwerken.
Netwerken gaat om het helpen van andere mensen, en dat
anderen jou weer verder kunnen helpen. Uit onderzoek is gebleken dat
succesvolle managers bij hun netwerk ervoor gezorgd hebben dat zij altijd meer
voor anderen hebben betekent dat omgekeerd. Ieder jaar
publiceert Quote een lijst van de 600 machtigste Nederlanders. Zij hebben dan
ook allen gemeen dat de mensen in hun netwerk direct voor hen klaar staan een
tegenprestatie te leveren. Of om het iets anders te formuleren: zij hebben een
stevige sociale bankrekening opgebouwd
in hun kennissenkring.
Laat weten wat je wilt en kunt
In het calvinistische Nederland zijn we vaak wat bang om te vertellen wat
we willen en kunnen. Toch ligt hier de kern van je mogelijkheden tot succesvol netwerken. Denk niet dat je netwerk wel zal raden
wat je wilt. Vertel mensen dat je op zoek bent naar een stage. Maar denk aan de
zojuist beschreven reciprociteit: Vertel anderen dus ook wat je momenteel doet
en wat je allemaal kunt. Voor studenten is dit vaak de snelle weg naar het
vinden van de juiste literatuur voor een paper,
tactische aanwijzingen voor het bestuderen van de tentamenstof en het kiezen
uit diverse keuzevakken. Waarom zou je alles in je eentje uitzoeken als je dat
ook met anderen kunt doen?
Vertrouwen
‘Ok’, denk je nu misschien, ‘dan ga ik me nu opstellen als een voorbeeldig netwerker. Ik probeer anderen te helpen, en
openheid te bieden in wat ik wil en kan. Maar maken mensen daar dan geen
misbruik van?’ Een cruciale vraag. Veel mensen zijn bang om te netwerken, omdat
ze geen vertrouwen hebben in de mensen om zich heen. Bang om bedonderd te
worden, bang dat anderen misbruik maken van hun eigen goedheid. Mensen vrezen
voor een soort prisoner’s dilemma, waarbij
ze kiezen voor een optie die wellicht niet de beste is, maar wel eventuele
schade zoveel mogelijk beperkt. Wat ons betreft een gemiste kans.
Deze keuze of je je cooperatief (meewerkend) of competitief (tegenwerkend)
moet opstellen, heeft veel wetenschappers beziggehouden. In 1981 organiseerde
de wetenschapper Robert Axelrod zelfs een competitie om uit te vinden welk
gedrag het optimale resultaat op zou leveren. Er kwamen meer dan 200
inzendingen, de meesten waren complexe computersimulaties waar een normaal mens
geen touw meer aan vast wist te knopen. Winnaar van de wedstrijd werd echter
het meest eenvoudige model, genaamd tit
for tat. De tit for tat –strategie houdt in dat je je
constant cooperatief opstelt, en vervolgens het gedrag van de ander kopieert.
Je start dus met vol vertrouwen, en stelt je pas vijandig op als de ander dit
gedrag vertoont. En wat blijkt? Als iemand zich meewerkend opstelt, is de kans
het grootste dat de ander dat ook doet. Daar staat tegenover dat als iemand
zich competitief opstelt, de ander dit ook sneller zal doen. Kortom, hoe eerder
je zelf competitief gedrag vertoont, hoe groter de kans dat anderen je ook
zullen bedonderen. En hoe meer vertrouwen je zelf
geeft, hoe groter de kans dat anderen ook voor je klaar staan. Daarom hebben
alle succesvolle netwerkers ook een mooi tegeltje in hun badkamer hangen: wie
goed doet, goed ontmoet!
Veel succes bij het netwerken,
Richard Engelfriet; info@richardengelfriet.nl
Maurits Kaptein; M.C.Kaptein@uvt.nl
Over de auteurs
Richard Engelfriet (www.richardengelfriet.nl)
is als communicatietrainer verbonden aan de Universiteit
van Tilburg. Daarnaast is hij mede-eigenaar van Debat & Dialoog (www.debat.nl) en co-auteur van de boeken De Debatmethode (2003) en Hoe vang ik een rat? (2004).
Maurits Kaptein is hoofd externe betrekkingen bij studievereniging STEPS
(stuwww.uvt.nl/steps) en houd zich bezig met het
sponsor beleid en de PR activiteiten. Daarnaast is hij student assistent MTO en
3e jaars economische psychologie.
Verwijzingen
Het Loopbaan Advies Centrum van de Universiteit van Tilburg organiseert
ieder semester een open cursus netwerken
Baker, W. (2001)
Netwerken.
Over het waarderen, opbouwen en gebruiken van sociaal kapitaal, Uitgeverij Niewezijds
Amsterdam
Hezewijk, J. van en M. Metze (1999)
Je kent wie je bent, Maarten Muntinga Amsterdam
Tijdschrijft ‘Quote’ publiceert ieder jaar een overzicht van de
600 machtigste Nederlanders en hun netwerk.