Op de gedenkpenning, zestig jaar geleden uitgegeven bij de openstelling van de Maastunnel, prijken de woorden :
in moeite en leed gesticht,
door aarde en nacht,
van licht naar licht.
Zonder zelfs maar het minste feestgedruis was op 14 februari 1942 Nederlands eerste onderwatertunnel in gebruik genomen. Dat er anno 2002 op top-dagen meer dan 100.000 voertuigen *van licht naar licht' rijden, hadden de tunnelbouwers in 1942 beslist niet kunnen bevroeden.
Er was heel wat water door de Nieuwe Maas gestroomd voordat het besluit voor een onderdoorgang onder de levensader van Rotterdam definitief kon worden genomen.
Een extra oeververbinding werd in de eerste decennia van de twintigste eeuw node gemist. De groei van de bevolking en de uitbreiding van de havenactiviteiten op beide Maasoevers zorgden voor een steeds grotere verkeersstroom. Tientallen rijwielen, motorfietsen, personenwagens, trams en autobussen gingen het straaatbeeld bepalen. Om van zuid naar noord en omgekeerd te komen moest iedereen over de smalle Willems- en Koninginnebruggen. Dat gaf in de spitsuren een gedrang van jewelste.
Het inzetten van wagenveerboten en de *Heen en Weer*- stoomboot-diensten boden onvoldoende soelaas.
Van Dijk en twee collega's mochten op studiereis naar de Verenigde Staten om daar de bouw van enige tunnels te bekijken. Op 13 mei 1933 nam de gemeenteraad het principebesluit voor de aanleg van een tunnel. Het duurde echter nog tot 15 juni 1937 eer burgemeester mr. P.J. Droogleever Fortuyn met enig ceremonieel het startsein kon geven. Na veel getouwtrek met 'Den Haag' over de kosten mocht uiteindelijk de door B&W zo gewenste vierbaans autotunnel, alsmede de voorzieningen voor fietsers en voetgangers worden aangelegd. Voor de bouw was vier jaar gepland.
Het werk werd gegund aan een combinatie van vier aannemingsmaatschappijen, verenigd in een speciaal daartoe opgerichte naamloze vennootschap. de NV Maastunnel. Voortvarend ging men aan de slag. al spoedig gadegeslagen door tientallen belangstellenden die vanaf de Heuvel in het Park de gehele tunnelbouw op de voet volgden. Zij zagen de aanleg van de aan- en afvoerwegen, de ventilatie- en roltrappengebouwen en het afzinken van drie tunnelstukken tot 10 mei 1940 volgens plan verlopen.
In de vroege ochtend van de tiende mei daalden Duitse parachutisten nabij de Waalhaven. De linker Maasoever was binnen enkele uren in vijandelijke handen. De rivier werd de frontlinie. Het nog niet voltooide ventilatiegebouw op de rechter Maasoever fungeerde als bunker voor de Nederlandse strijdkrachten.
Na de capitulatie lag het werk een tijd stil. Pas op 25 november 1940 verdween het negende en laatste tunnelstuk naar de bodem van de Nieuwe Maas.
Dertien maanden later kon de Maastunnel door de verenigde aannemers aan de directie worden overgedragen. Omdat er nog iets was met de roltrappen, overigens van Duitse makelij en reeds voor het uitbreken van de oorlog pünktlich in Rotterdam afgeleverd, kreeg het publiek pas op 14 februari 1942 vanaf 12.00 uur toegang tot de tunnel.
Om uit de handen van de Duitse en NBS-propaganda te blijven was daar geen ruchtbaarheid aan gegeven. De hekken werden simpel van straat gehaald en de deuren van de roltrappengebouwen open gezet.
En toen verschenen drie nieuwsgierige Charloise jongetjes. Zij waagden een kijkje bij de roltrappen, stapten er op en openden daarmee, zonder dat zij het wisten, de nieuwe oeververbinding.
Voor vele duizenden Rotterdammers vormden de tunnel spoedig een attractie. Voetgangers stroomden in het weekeinde massaal toe. Voor wielnjders was het met de belangstelling snel gedaan, toen bleek dat de Duitsers en hun handlangers de tunnel gebruikten om fietsen te vorderen. De bezetters zagen de Maastunnel vooral als een belangrijk strategisch object.
Voorzieningen werden getroffen om de tunnel onderwater te kunnen zetten. In september 1944 brachten zij springladingen aan die het verzet onklaar wist te maken.
De Maastunnel bleef in de eerste naoorlogse jaren een attraktie van jewelste. Bussen uit binnen - en buitenland stopten op de Parkkade om de passagiers in de gelegenheid te stellen met de roltrappen 17 meter naar beneden en weer 17 meter omhoog te gaan.
De Maastunnel, zonder pracht en praal in 1942 in gebruik genomen, fungeert al zestig jaar als belangrijke verkeersverbinding. De metro zorgde ervoor dat eind jaren zestig de tientallen bussen uit de tunnel verdwenen.
De verkeersruit om Rotterdam, met de Van Brienenoordbrug en de Benelux-tunnel, ontlaste de Maastunnel in hoge mate. Voor het stadverkeer blijft de verbinding van groot belang. Op topdagen passeren maar liefst 100.000 voertuigen Nederlands eerste en oudste onderwatertunnel. De fietsers en voetgangers staan anno 2002 nog steeds op diezelfde houten roltrappen van Duitse makelij die in 1940 zo keurig op tijd werden afgeleverd.
Geregeld ontvangen we de vraag: Is de Maastunnel echt niet officieel geopend ??? Nou, Hans heeft een nog een keer nagezocht en kwam met het definitieve antwoord:
Eén van de belangrijkste verbindingen tussen de linker en de rechter Maasoever wordt gevormd door de Maastunnel, die in 1942 gereed kwam. De plannen waren echter veel ouder.
Na de Eerste Wereldoorlog ontstonden concrete ideeën voor een tweede vaste oeververbinding tussen Noord en Zuid.
In 1929 was de bedoeling een tunnel tussen Park en Charlois aan te leggen, waardoor het scheepvaartverkeer niet zou worden gehinderd. Rijkswaterstaat had in 1935 voorkeur voor een zestig meter hoge hangbrug. Om technische en financiële redenen kreeg een tunnel in 1937 de voorkeur. De ontwerpers waren J.P.van Bruggen, directeur van Gemeentewerken en stadsarchitect A.van der Steur. Voor de bouw werd een combinatie van vier aannemingsmaatschappijen gevormd.
De Maastunnel werd gebouwd volgens de zinkmethode: negen geprefabriceerde betonnen segmenten van 61 meter lang, 25 meter breed en 9 meter hoog werden tussen november 1939 en eind 1940 in een uitgebaggerde sleuf afgezonken. Vervolgens werden de tussenschotten weggebroken en werd de tunnel afgebouwd.
De Maastunnel is ongeveer een kilometer lang; het diepste gedeelte ligt twintig meter beneden NAP. De doorsnede bestaat uit twee buizen met rijbanen van zes meter breedte voor auto's en twee boven elkaar gelegen smallere buizen voor fietsers en voetgangers. In het zuiden sluit de tunnel aan op de Pleinweg, aan de noordzijde op de tunneltraverse. De fiets- en voetgangerstunnel komt via lange roltrappen uit in aparte toegangsgebouwtjes, die met de twee garages en de imposante ventilatiegebouwen de enige bovengrondse tekenen vormen van de aanwezigheid van de Maastunnel.
De ventilatiegebouwen zijn ongeveer zestig meter hoog: 34 meter bovengronds en 26 meter ondergronds. Ze bestaan uit een hoge betonnen schacht en een lager gedeelte met koperen koepeldak aan de rivierzijde: de aanzuigruimte voor verse lucht.
Op 14 februari 1942 werden de deuren naar de voetgangerstunnel opengezet. Drie Charloise schooljongens gingen als eersten naar binnen. En daar zullen we het echt mee moeten doen....
We kregen de volgende opmerkelijke reactie:
Wat leuk dat ik in een opwelling de maastunnel opzocht. Weet je, die ir. L.W.H. (Lodewijk Willem Hendrikus) van Dijk, dat is mijn Grootvader. Hij woonde in de Avenue Concordia. De Maastunnel is nog steeds een beetje ónze tunnel. Als je interesse hebt in meer informatie over deze Meneer van Dijk kun je mij mailen. Er zijn nog drie van zijn 5 kinderen in leven en goed bij de tijd ook. Hij is zelf bijna 99 geworden.
Ik zoek het ontwerp/herdenkingsboek waarin op een van de eerste bladzijden zijn foto staat.
Harda van Dijk
En ook deze, zeer bijzondere reaktie:
Min of meer toevallig kwam ik op de site van de Maastunnel en misschien is de officiele opening wel in 1942 geweest,maar ik weet nog heel zeker dat ik, kort na de meidagen van 1940, op een bepaald moment met de fiets door de verkeerstunnel mocht omdat het Veer de drukte niet meer kon verwerken.
Je trapte je wel een vet hart om uit de tunnel te komen, doch in de meeste gevallen moest je het laatste stuk lopen.
Hartelijke groeten,
M.de Jonge.(85 jaar)
Van verschillende kanten werden we geattendeerd op het volgende uit Wiki:
Tijdens de opening, op 14 februari 1942, stonden aan de centrumkant van de tunnel de hoogwaardigheidsbekleders klaar om de tunnel geopend te verklaren, toen vanuit de tunnel twee schooljongens kwamen fietsen te weten Joop Otte en Cor Wiegman; zij waren aan de andere kant naar binnen gegaan, zonder dat iemand het had gezien.......
